AB içerisinde,hayat mutlu huzurlu günlük güneşlik görünse de,İrlanda,Yunanistan,Portekiz gibi kanat ülkeler ciddi ekonomik krizlerle boğuşmaktadır.Biraz daha ileri gitmeyi zorlarsak,İtalyayı hatta fransayı da bu listeye dahil etmek gerekecektir.Başat Ülkelerden Birleşik Krallık  ise tası tarağı toplayıp daha önce Birliği terk etmiştir.Doğal olarak bunun da AB  ye orta vadede bir maliyeti olacaktır.

1990 lı yılların başında Portekiz ‘in orta ve uzun vadeli kalkınma stratejisi planlanırken alt yapı yatırımlarına öncelik verilmesi öngörülmüştü.Bunun için oto yol inşaatlarından başlamaya karar verdiler.O tarihte Ülkenin en büyük iki kenti arasında otoyol yoktu bugün ise üçüncüsünü yapımına başlandı.Bazı ekonomik analistlere göre bir tanesi kesin ihtiyaçtı uzun vade için ikicisi düşünülebilirdi ancak üçüncüsü kesin kaynak israfıydı. Kaynak israfı ise kesinlikle dikkate alınan bir konu değildi çünkü alt yapı yatırımlarında hiç milli kaynak kullanılmıyor sadece AB fonu kullanılıyordu.

Yol yapımlarını savunanlar her tartışmada konunun hem finans maliyetinin sıfır olmasını hemde istihdamın artmasını öne sürüyorlardı ve her ikisinede genelde bir cevap veya karşı görüş, bulunamıyordu.

Bu arada gelecek oldukça karanlık gözüktüğünden,Kamu oyuna , maliyet artışı edeniyle bu tür projelerin yapım ve işletmesinin Bürokratik mekanizmalar içerisinde mümkün olamıyacağı ve yeni bir model geliştirilmesi gerektiği,satılmaya başlandı.Doğal olarak buna önce bu düzenden çöplenen Bürokrasi karşı çıktı.Ancak o kadar çok altyapıyatırımı o kadar çok hesapsız olarak yapılmıştıki onlarda bu işin çıkışı olmadığını anladılar.Böylece “Kamu Özel Ortaklığı diye ucube bir sistem otrtaya çıktı.

Kamu Özel Ortaklığının işleyişi özet olarak şöyleydi;

Kamu ,yapılması gerekli bir işi tesbit ediyor ve her türlü onayını tamamlıyarak ihaleye çıkıyordu. Ancak bu ihaleler, alışıldığı gibi kıran kırana rekabetin olduğu fiyatların katılımcılar birbirine vurularak düşürüldüğü geleneksel ihalelerden farklıydı.Birileri  veya birisi bu işi kimin alması gerektiğine karar veriyor ve o firma pazarlık için davet ediliyordu. Doğal olarak fiyatlar çok az düşüyor ve neticede ihaleyi üstlenecek firma çok az indirim yapıyordu.Esas kazanç burada değildi,yapımcı ayni zamanda işletici olduğundan,Kiralama süresince her yıl geçiş garantisi istiyordu. Örneğin proje bir köprü projesi ise kiralama süresi olan 49 yıl boyunca her yıl bu köprüden kaç kişinin geçeceğinin devlet tarafından garanti edilmesini ve fiyatların her yıl  dolar ve euro bazında yeniden değerlendirmeye tabi tutulması gerekliydi.Kamu başlangıçta bu işe bir çözüm bulamadı sonra nerede duracağını bilen bürokratlar ,geçiş garantisi olarak bir rakam vermeye bu sağlanamaz ise kalanının hazine tarafından karşılanmasının iyi olacağını icat ettiler. Siyasiler buna bayıldı.Böylece geçiş garantisi kamu fonlarından başka deyişle halkın vergilerinden karşılanacaktı.

Bu harika ortaklık modeli başlangıçta bir süre iyi gitti ancak projeler çoğaldı ve nedense hep ayni şirketler yapım ve işletim işini aldılar.Ancak bir noktada devlet gelirleri bu ödemelerin sadece yarıya yakın bir bölümünü karşılamaya başladı ve doğal olarak ,uluslararası piyasadan kredi alınmaya başladı Çünkü AB ,bu tür altyapı yatırımlarına artık fon tahsis etmiyordu.Bir nokta geldi Kamu borcunun GSMH ya oranı % 150 ye kadar çıktı ve bu da sonun başlangıcıydı .

Portekizin durumu artık ciddi biçimde dertteydi ve yeni çözüm aranmaya başlandı bulunabilen personel harcamalarını düşürmekdi ve büyük işten çıkarmalar oldu. İşsis klanlara işsizlik ödeneği verildiğinden bu da çözüm olmadı ve gene kredilere başvuruldu. Artık her yeni gelen iktidar sadece bu krizi çözmekle uğraşıyor.

Şimdi neden Portekizin durumunu bu kadar ayrıntılı incelendiğinin sebebini açıklamaya geldi.Avrupanın bir köşesindeki üstelik tek komşusu İspanya olan bir ülke bu duruma nasıl düşmüştü en önemlisi bunun bizimle alakası neydi.

Bu sorunun cevabını herkes kendisi versin .Bu arada cevabı ararken , İrlanda dan Portekizden  ve Yunanistandan  neden örnek almadığımız sorusuna da cevap aransın…