Two of the principal arteries of global commerce are being drawn into war simultaneously. While Iran maintains military pressure over the Strait of Hormuz, the Iran-backed Houthis are establishing effective military leverage over Bab el-Mandeb. One is the gateway to the Persian Gulf; the other, to the Suez Canal. If both passages are placed under threat at the same time, the consequences will extend far beyond rising oil prices. The commercial order linking Asia to Europe will effectively be held by the throat.

The Houthis, formally known as Ansar Allah, emerged from the Zaydi Shia communities of northern Yemen. After seizing the capital, Sana’a, in 2014, they ceased to be an ordinary militia and evolved into a de facto governing authority controlling state institutions, ports and a substantial population. They collect taxes and customs revenues, control fuel imports and telecommunications, and operate a war economy of their own.

Nor are the Houthis merely users of weapons supplied by Iran. They can assemble missile and unmanned aerial vehicle components in Yemen and manufacture certain categories of munitions. The designs, critical components and technology behind their more advanced systems, however, largely originate in Iran, while their military cadres have received training from the Islamic Revolutionary Guard Corps and Hezbollah. The Houthis are not a simple force operated remotely by Tehran; yet without Iranian support, they could not have attained their present range and firepower. In short, they have become Iran’s armed partner in the Red Sea.

Washington first designates states it considers inimical to its interests as adversaries and then proceeds to encircle them. It employs economic sanctions, diplomatic coercion, interference in domestic politics and, when deemed necessary, direct military force to place the targeted country under sustained pressure. The stated justification changes from one case to another: democracy, human rights, counterterrorism, nuclear proliferation or regional security. The underlying objective remains constant—to maintain control over strategic resources, particularly the production and distribution routes of oil and natural gas.

The policy pursued against Iran is a continuation of this practice. Washington assumed that Tehran could be compelled to submit through military bases, sanctions and regional partners. This time, however, it did not encounter a state that could be fractured with ease. Iran has not merely resisted from within its own territory; through the regional network it has built over the years, it has transferred the pressure onto the energy and commercial routes underpinning the American-led order.

Iran in Hormuz and the Houthis in Bab el-Mandeb can no longer be treated as two unrelated forces. Acting in concert, they now possess the capacity to disrupt simultaneously the export of Gulf oil, its passage towards Europe through the Red Sea, and the continuity of trade between Asia and Europe.

In attempting to encircle Iran, Washington has placed its own energy order within Iran’s effective range.

The oil and liquefied natural gas transported through Hormuz are indispensable to global energy markets. Bab el-Mandeb connects the Indian Ocean to the Mediterranean through the Red Sea and the Suez Canal. If Hormuz becomes unusable, Gulf oil cannot readily reach international markets. If Bab el-Mandeb becomes unsafe, vessels travelling from Asia to Europe must sail around southern Africa. Voyages lengthen, insurance premiums multiply, transportation costs rise, and the bill for Washington’s war is presented to countries that did not choose to participate in it.

Developments in Yemen must therefore not be dismissed as another episode in the country’s civil war. The Houthi advance across strategic heights, islands and the Red Sea coastline is about far more than severing the supply routes of Saudi-backed forces. The military pressure now being exerted over Bab el-Mandeb completes the western end of the threat created by Iran in Hormuz.

The resulting configuration is unmistakable: Iran at the exit from the Gulf, the Houthis at the entrance to the Red Sea.

Two distinct forces in two separate theatres, producing a single strategic consequence.

Washington arrived at this point not merely through miscalculation, but through its longstanding presumption that it could reshape the region at will. It refused to recognise that Iran would not confine the conflict to its own borders and would eventually activate the regional network it had spent years constructing. If Washington intervenes in Hormuz, it will widen the war with Iran. If it resumes bombing Yemen, it risks placing Saudi Arabia directly in the line of fire without any assurance that the Houthis can be eliminated.

Riyadh understands this. Saudi Arabia’s overriding concern is no longer whether Iran can be defeated, but how much damage the conflict could inflict upon its oil installations, ports and export routes. Its caution towards further American strikes is not cowardice; it is the cold calculation imposed by geography. Washington may initiate a war from a distance, but the missiles will not fall on American cities. They will strike the refineries, ports and pipelines of the Gulf.

The United States will make the decisions; the Gulf states will burn.

China can no longer behave as a silent customer. It is among the largest recipients of the energy and commercial cargo transported through Hormuz and Bab el-Mandeb. Beijing has pressed Iran to restrain the Houthis, while Chinese state-owned companies have begun keeping their tankers away from both passages. Yet such precautions do not amount to an assumption of responsibility; they represent an attempt to evade the danger. China must acknowledge that the era in which it could protect its economic interests without bearing any political or military cost for the security of maritime routes is coming to an end.

Europe’s position is more precarious still. It possesses neither the independent military capability required to secure its energy supplies nor the common political will necessary to keep the sea lanes open. Once again, Europe will await intervention from Washington, while Washington seeks to transfer the cost to its European allies. Ships will be diverted around Africa, energy and freight costs will rise, and European citizens will pay the bill.

Europe will once again bear the cost of a war without having held a meaningful place at the table where the decisions were made.

Türkiye cannot continue to shelter behind the phrase “we are closely monitoring developments.” Any weakening of the Suez–Mediterranean route directly alters the commercial and military balance in the Eastern Mediterranean. Higher energy prices will be reflected in Türkiye’s production costs, while insecurity in the Red Sea will affect its ports and shipping routes. If Ankara does not wish to pay for wars initiated by others, it must cease being a passive observer and become a state that defines its interests clearly and acts accordingly.

It cannot yet be said that Hormuz and Bab el-Mandeb have been completely and permanently closed. But a maritime passage need not be formally sealed in order to be controlled. A handful of attacks on commercial vessels, the withdrawal of insurers and a sharp increase in freight rates may be sufficient. Commerce does not respond to official declarations; it responds to risk. A strait may remain open on paper, but if ships cannot pass through it safely, it is closed in practice.

In seeking to encircle Iran, Washington has exposed two of the global economy’s principal arteries to pressure from Iran and its allies. Deploying additional warships may temporarily reduce the immediate threat, but it cannot conceal the strategic defeat that has already emerged.

The issue is therefore no longer whether one strait or another is formally open or closed.

The issue is that a policy designed to construct a global order by controlling the resources and trade routes of others has now turned against its own architect.

Dünya ticaretinin iki ana geçidi aynı anda savaşın içine çekiliyor. İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki askerî baskısını sürdürürken İran destekli Husiler Babülmendep üzerinde fiilî askerî baskı kuruyor. Biri Basra Körfezi’nin, diğeri Süveyş Kanalı’nın kapısıdır. Bu iki kapının aynı anda tehdit altına girmesi yalnızca petrol fiyatlarının yükselmesi anlamına gelmez. Asya ile Avrupa arasındaki ticaret düzeninin boğazından tutulması demektir.

Husiler, resmî adıyla Ensarullah, Yemen’in kuzeyindeki Zeydi Şii topluluklar içinden doğdu. 2014’te başkent Sana’yı ele geçirdikten sonra sıradan bir milis hareketi olmaktan çıkarak devlet kurumlarını, limanları ve geniş bir nüfusu yöneten fiilî iktidara dönüştü. Vergi ve gümrük geliri topluyor, akaryakıt ithalatını ve telekomünikasyon sistemini kontrol ediyor, kendi savaş ekonomisini işletiyor.

Husiler yalnızca İran’ın gönderdiği silahları kullanan bir güç değildir. Yemen’de füze ve insansız hava aracı parçalarını birleştirebiliyor, bazı mühimmatları üretebiliyor. Ancak gelişmiş sistemlerin tasarımı, kritik parçaları ve teknolojisi büyük ölçüde İran’dan geliyor; askerî kadroları İran Devrim Muhafızları ve Hizbullah tarafından eğitiliyor. Husiler İran’ın uzaktan yönettiği basit bir birlik değildir; fakat İran desteği olmadan bugünkü menzil ve ateş gücüne ulaşmaları da mümkün değildir. Kısacası Husiler, İran’ın Kızıldeniz’deki silahlı ortağıdır.

Washington, kendi çıkarlarına aykırı gördüğü devletleri önce düşman ilan eder, sonra çevreler. Ekonomik yaptırım, diplomatik baskı, iç siyasete müdahale ve gerektiğinde doğrudan askerî güç kullanarak hedef aldığı ülkeyi sıkıştırır. İleri sürdüğü gerekçe her defasında değişir: Demokrasi, insan hakları, terörle mücadele, nükleer tehdit veya bölgesel güvenlik. Değişmeyen amaç ise stratejik kaynakları, özellikle petrol ve doğal gazın üretim ve dağıtım yollarını denetim altında tutmaktır.

İran’a karşı uygulanan politika da bunun devamıdır. Washington, Tahran’ı askerî üsler, yaptırımlar ve bölgesel ortaklarla kuşatarak teslim alacağını düşündü. Fakat bu kez karşısına kolayca parçalanabilecek bir devlet çıkmadı. İran yalnız kendi topraklarında direnmekle kalmadı; yıllar boyunca kurduğu bölgesel ağ sayesinde baskıyı Amerikan düzeninin enerji ve ticaret yollarına taşıdı.

Artık Hürmüz’deki İran ile Babülmendep’teki Husileri birbirinden bağımsız iki güç gibi değerlendirmek mümkün değildir. Birlikte hareket ettiklerinde Körfez petrolünün dışarı çıkışını, Kızıldeniz üzerinden Avrupa’ya ulaşmasını ve Asya–Avrupa ticaretini aynı anda felce uğratabilecek konuma gelmişlerdir.

Washington İran’ı kuşatmaya çalışırken kendi kurduğu enerji düzenini İran’ın ateş menziline sokmuştur.

Hürmüz’den geçen petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz dünya enerji piyasasının vazgeçilmez parçalarıdır. Babülmendep ise Hint Okyanusu’nu Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e bağlar. Hürmüz kullanılamaz hale gelirse Körfez petrolü dışarı çıkamaz. Babülmendep tehlikeye girerse Asya’dan Avrupa’ya giden gemiler Afrika’nın güneyini dolaşmak zorunda kalır. Yol uzar, sigorta bedelleri katlanır, taşıma maliyetleri büyür ve Washington’un savaşının faturası çatışmaya katılmayan ülkelere kesilir.

Bu nedenle Yemen’de yaşananlar sıradan bir iç savaş hareketliliği değildir. Husilerin stratejik yükseltilere, adalara ve Kızıldeniz kıyılarına ilerlemesi, Suudi Arabistan destekli güçlerin ikmal hatlarını kesmekten ibaret değildir. Babülmendep üzerinde kurulan askerî baskı, İran’ın Hürmüz’de yarattığı tehdidin batı ucunu tamamlamaktadır.

Ortaya çıkan düzen açıktır: Körfez’in çıkışında İran, Kızıldeniz’in girişinde Husiler.

İki ayrı kuvvet, iki ayrı coğrafya; fakat aynı stratejik sonuç.

Washington bu noktaya bir hesap hatasıyla değil, bölgeyi istediği gibi şekillendirebileceğine dair eski küstahlığıyla geldi. İran’ın yalnız kendi sınırları içinde savaşmayacağını, yıllardır kurduğu bölgesel ağı harekete geçireceğini görmek istemedi. Şimdi Hürmüz’e müdahale ederse İran’la savaşı büyütecek; Yemen’i yeniden bombalarsa Husileri yok edemeden Suudi Arabistan’ı ateş hattına sürecektir.

Riyad bunun farkındadır. Suudi Arabistan’ın asıl kaygısı artık İran’ın yenilip yenilmeyeceği değil, savaşın kendi petrol tesislerine, limanlarına ve ihracat yollarına ne kadar zarar vereceğidir. Amerikan saldırılarına karşı ihtiyatlı davranması korkaklık değil, coğrafyanın dayattığı soğuk hesaptır. Washington savaşı uzaktan başlatabilir; fakat füzeler Amerikan şehirlerine değil, Körfez ülkelerinin rafinerilerine, limanlarına ve boru hatlarına düşecektir.

ABD karar verecek, Körfez ülkeleri yanacaktır.

Çin de artık sessiz bir müşteri gibi davranamaz. Hürmüz ve Babülmendep üzerinden taşınan enerjinin ve ticari yükün en büyük alıcılarından biridir. Pekin, İran’a Husileri dizginlemesi için baskı yaparken Çinli kamu şirketleri tankerlerini iki geçitten uzak tutmaya başlamıştır. Fakat bu tedbirler sorumluluk üstlenmek değil, tehlikeden kaçınmaktır. Çin, deniz yollarının güvenliği için siyasi ve askerî bedel ödemeden ekonomik çıkarlarını koruma döneminin sona erdiğini kabul etmek zorundadır.

Avrupa’nın durumu daha ağırdır. Enerji güvenliğini sağlayacak bağımsız askerî gücü yoktur; deniz yollarını açık tutacak ortak siyasi iradeyi de oluşturamamıştır. Yine Washington’un müdahalesini bekleyecek, Washington ise maliyeti Avrupalı müttefiklerinin üzerine atacaktır. Gemiler Afrika’nın çevresini dolaşacak, enerji ve taşıma maliyetleri yükselecek, faturayı Avrupa halkı ödeyecektir.

Avrupa bir kez daha karar masasında bulunmadan savaşın hesabını ödeyecektir.

Türkiye de “gelişmeleri yakından izliyoruz” cümlesinin arkasına saklanamaz. Süveyş–Akdeniz hattının zayıflaması, Doğu Akdeniz’deki ticari ve askerî dengeleri doğrudan değiştirir. Enerji fiyatlarındaki yükseliş Türkiye’nin üretim maliyetlerine, Kızıldeniz’deki güvensizlik ise limanlarına ve taşımacılık hatlarına yansır. Başkalarının açtığı savaşın bedelini ödemek istemeyen Ankara, yalnızca izleyen değil, çıkarını tanımlayan ve buna göre hareket eden bir devlet olmak zorundadır.

Bugün Hürmüz ile Babülmendep’in tamamen ve sürekli kapatıldığı söylenemez. Fakat deniz yollarını denetlemek için onları bütünüyle kapatmak gerekmez. Birkaç geminin vurulması, sigorta şirketlerinin geri çekilmesi ve navlun bedellerinin katlanması yeterlidir. Ticaret resmî açıklamalara değil, risk hesabına bakar. Boğaz kâğıt üzerinde açık kalır; fakat gemiler geçemiyorsa fiilen kapanmıştır.

Washington İran’ı kuşatmak isterken dünya ekonomisinin iki ana damarını İran ve müttefiklerinin baskısına bıraktı. Şimdi bölgeye daha fazla savaş gemisi göndermek tehdidi geçici olarak geriletebilir; fakat ortaya çıkan stratejik yenilgiyi gizleyemez.

Çünkü mesele artık bir boğazın açık veya kapalı olması değildir.

Mesele, başkalarının kaynaklarını ve ticaret yollarını denetleyerek dünya düzeni kurma siyasetinin kendi sahibine dönmesidir.

Governments across Europe are being shaken one after another. Prime ministers are resigning, coalitions are disintegrating, and parliamentary majorities can no longer be assembled. Those leaders who manage to remain in office, meanwhile, find themselves compelled to do precisely the opposite of what they promised on the campaign trail.

Considered in isolation, each case may be attributed to electoral defeat, internal party rivalry or coalition discord. Yet when the same upheaval unfolds in rapid succession across different countries, the issue can no longer be reduced to individuals. The real question is the political order that can no longer sustain them.

It is the leaders who are resigning. What is collapsing, however, is Europe’s political centre.

For decades, Europe’s mainstream parties promised their electorates prosperity, social security and political stability. The United States underwrote the continent’s security; inexpensive energy and expanding industry provided its economic foundation; and alternation in power between the centre-right and centre-left maintained its political equilibrium.

Today, all three pillars of that structure have fractured.

European economies are failing to generate sufficient growth. Energy is expensive, industry is losing competitiveness, and public debt is mounting. It is now plainly evident that the American security umbrella will neither continue in its former form nor remain free of charge. Europe’s mainstream parties, meanwhile, no longer offer genuinely distinct programmes to the electorate; they merely pursue the same policies under different slogans.

Voters change the government, but the direction remains unchanged.

Leaders who assume office are therefore left with two alternatives: either they attempt to honour their promises, lose their parliamentary majority and resign, or they remain in power by doing the opposite of what they said they would do.

This is not political flexibility. It is government by a forked tongue: one language among themselves, another for the electorate, and yet another for Washington.

The most formidable external pressure aggravating this contradiction comes from the United States. Trump’s message to Europe is unequivocal: arm yourselves more heavily, increase defence expenditure and, wherever possible, purchase your weapons from the United States—or do not assume that the American security umbrella will remain in place.

This is not merely a military demand. It is overt pressure to reorder Europe’s budgets, economic priorities and foreign policy in accordance with Washington’s requirements.

Europe is expected both to bear the cost of its own defence and to channel a substantial share of that expenditure into the American defence industry. The burden of security is assigned to Europe; the profit is reserved for the United States.

Russia, for its part, is fully conscious of Europe’s paralysis. Moscow’s increasingly assertive posture is not an impulsive outburst of anger, but an attempt to test the political and military weakness it perceives before it. As Washington calls the security umbrella into question, Russia probes Europe’s borders, airspace and political resilience.

It would be untenable to suggest that Russia and the United States are acting in concert. Yet the threat exerted by one renders the pressure applied by the other all the more effective. The more forcefully Moscow acts, the greater the security bill Washington presents to Europe.

Europe is not, in reality, being offered two distinct choices. It is being subjected to two forms of pressure leading to the same destination: either it will pay more to the United States, or it will live under the fear of confronting Russia alone.

But where is the money to come from?

At a time of sluggish economic growth, rising public debt and an increasingly costly welfare state, governments are being required both to preserve living standards and to accelerate military expenditure.

Every additional resource allocated to defence will be taken from pensions, healthcare, education or infrastructure. Further borrowing will not resolve the problem; it will merely transfer the bill to future governments and future generations.

The approaching winter must now be added to this impasse.

Europe’s energy reserves do not inspire confidence. With energy prices once again rising, any widening of existing wars, disruption of supply routes or harsher-than-expected winter will leave governments with two choices: either subsidise household bills through public funds and incur still more debt, or pass the entire burden of the energy crisis directly on to the public.

The political consequences of either course will be the same: deeper impoverishment, greater anger and a more profound rupture between the electorate and the mainstream parties.

It is therefore inadequate to explain these resignations solely in terms of present-day failures. Europe stands on the threshold of an exceptionally severe political period. Energy constraints, accelerated rearmament, uncertainty surrounding the war in Ukraine, conflicts in the Middle East and American pressure are converging at the same point.

It cannot be asserted that Europe’s leaders possess knowledge of an impending major war and are resigning in order to escape it. What is clear, however, is that they can see the economic and political bill before them. They also know that they have failed to prepare their societies to pay it.

What they are fleeing is not war itself, but political responsibility for the war economy that is approaching.

A war economy means higher taxes, reduced social expenditure, more expensive energy and declining living standards. Europe’s peoples are being asked to surrender part of their prosperity, yet no one can explain how long this sacrifice will last, what they will receive in return, or what kind of security order will ultimately emerge.

It is this vacuum that the far right is filling.

The far right is advancing because mainstream politics can offer no credible response to the cost-of-living crisis, migration, security anxieties or disputes over national sovereignty. Rather than understanding the anger of the electorate, mainstream parties dismiss it. Rather than confronting their own failures, they denounce the mounting backlash simply as “extremism.”

Yet the far right is not the cause of Europe’s crisis. It is the consequence of the vacuum created by the collapse of centrist politics.

The leaders resigning today are not merely losing office. The political class that sustained Europe’s former order is also losing its hold over society. Even if new governments are formed, they will confront the same budget deficits, the same energy dependence, the same American pressure and the same fragmented parliaments.

The names will change. The policy will not.

What Europe is experiencing is not a temporary crisis of leadership. It is the severance of the bond between the will of the electorate and the policies pursued by the state. The resignations are not the cause of that rupture; they are its now unmistakable consequence.

The approaching winter will chill not only Europe’s homes, but its politics as well. A new armed conflict could shatter a structure that is already deeply fractured. Nor is the rise of the far right a threat arriving in the aftermath of this collapse. It is the new claimant to power emerging from within it.

The leaders are departing because the order they have been carrying can no longer be sustained.

The occupants of office change. The direction does not.

Europe’s collapsing political order is attempting to prolong its existence by compelling the public to pay the price of its crisis.

Avrupa’da hükûmetler birbiri ardına sarsılıyor. Başbakanlar istifa ediyor, koalisyonlar dağılıyor, parlamentolarda çoğunluk kurulamıyor. Görevde kalabilen liderler ise seçim meydanlarında söylediklerinin tersini yapmak zorunda kalıyor.

Bunların her biri ayrı ayrı değerlendirildiğinde seçim yenilgileri, parti içi mücadeleler veya koalisyon anlaşmazlıkları görülebilir. Ancak aynı sarsıntı farklı ülkelerde art arda yaşanıyorsa artık kişilerden değil, onları taşıyamayan siyasal düzenden söz etmek gerekir.

İstifa edenler liderlerdir. Çöken ise Avrupa’nın siyasal merkezidir.

Avrupa’nın merkez partileri uzun yıllar boyunca seçmenlerine refah, sosyal güvenlik ve siyasi istikrar vadetti. Bu düzenin güvenliğini Amerika Birleşik Devletleri sağlıyor, ekonomik temelini ucuz enerji ve büyüyen sanayi oluşturuyor, siyasi dengesini ise merkez sağ ile merkez sol arasındaki iktidar değişiklikleri koruyordu.

Bugün bu yapının üç ayağı da çatlamıştır.

Avrupa ekonomileri yeterince büyümüyor. Enerji pahalı, sanayi rekabet gücünü kaybediyor, kamu borçları yükseliyor. Amerikan güvenlik şemsiyesinin eskisi gibi ve karşılıksız devam etmeyeceği artık açıkça görülüyor. Merkez partiler ise seçmene farklı programlar sunmak yerine, farklı sözlerle aynı politikaları uyguluyor.

Seçmen hükûmeti değiştiriyor, fakat yön değişmiyor.

Bu nedenle iktidara gelen liderlerin önünde iki yol kalıyor: Ya verdikleri sözleri tutmaya çalışarak parlamentodaki çoğunluğu kaybedip görevlerinden ayrılıyorlar ya da iktidarda kalabilmek için söylediklerinin tersini yapıyorlar.

Bunun adı siyasi esneklik değildir. Bunun adı çatal dilli yönetimdir: Kendi aralarında başka, seçmene başka, Washington’a başka konuşmaktır.

Bu çelişkiyi ağırlaştıran en büyük dış baskı Amerika Birleşik Devletleri’nden gelmektedir. Trump’ın Avrupa’ya verdiği mesaj açıktır: Daha fazla silahlanın, savunma harcamalarınızı artırın, silahı mümkün olduğu ölçüde Amerika’dan alın; aksi hâlde Amerikan güvenlik şemsiyesinin devam edeceğini düşünmeyin.

Bu yalnızca askerî bir talep değildir. Avrupa’nın bütçelerini, ekonomik tercihlerini ve dış politikasını Washington’un ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemeye yönelik açık bir baskıdır.

Avrupa’dan hem kendi savunmasının maliyetini üstlenmesi hem de bu maliyetin önemli bölümünü Amerikan savunma sanayisine aktarması istenmektedir. Güvenliğin yükü Avrupa’ya, kazancı Amerika’ya bırakılmaktadır.

Rusya ise Avrupa’nın içine düştüğü kararsızlığı görmektedir. Moskova’nın sertleşmesi ani bir öfke değil, karşısındaki siyasi ve askerî zayıflığı sınama girişimidir. Washington güvenlik şemsiyesini tartışmaya açarken Rusya, Avrupa’nın sınırlarını, hava sahasını ve siyasi dayanıklılığını yoklamaktadır.

Rusya ile Amerika’nın birlikte hareket ettiğini söylemek mümkün değildir. Fakat birinin tehdidi, diğerinin baskısını daha etkili hâle getirmektedir. Moskova sertleştikçe Washington’un Avrupa’ya çıkardığı güvenlik faturası büyümektedir.

Avrupa’nın önüne gerçekte iki ayrı seçenek değil, aynı sonuca çıkan iki baskı konulmuştur: Ya Amerika’ya daha fazla para ödeyecek ya da Rusya karşısında yalnız kalma korkusuyla yaşayacaktır.

Fakat bu para nereden bulunacaktır?

Ekonomik büyümenin yavaşladığı, kamu borçlarının arttığı ve sosyal devletin giderek pahalılaştığı bir dönemde hükûmetlerden hem halkın hayat düzeyini korumaları hem de silahlanma harcamalarını hızla yükseltmeleri istenmektedir.

Savunmaya aktarılan her ilave kaynak; emekli maaşlarından, sağlık hizmetlerinden, eğitimden veya altyapı yatırımlarından eksilecektir. Borçlanma ise sorunu çözmeyecek, faturayı gelecek hükûmetlere ve gelecek kuşaklara devredecektir.

Şimdi bu çıkmaza yaklaşan kış da eklenmektedir.

Avrupa’nın enerji stokları güven verecek düzeyde değildir. Enerji fiyatları yeniden yükselirken savaşların genişlemesi, tedarik yollarının kesilmesi veya kışın beklenenden sert geçmesi hâlinde hükûmetlerin önünde iki seçenek kalacaktır: Ya halkın faturalarını devlet bütçesinden ödeyerek daha fazla borçlanacaklar ya da enerji krizinin bütün yükünü doğrudan halka bırakacaklardır.

Her iki seçeneğin siyasi sonucu aynıdır: Daha fazla yoksullaşma, daha fazla öfke ve merkez partilere karşı daha büyük bir kopuş.

Bu nedenle liderlerin istifalarını yalnızca bugünün başarısızlıklarıyla açıklamak yeterli değildir. Avrupa, siyasi bakımdan son derece ağır bir dönemin eşiğindedir. Enerji daralması, hızlanan silahlanma, Ukrayna savaşının belirsizliği, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Amerikan baskısı aynı noktada birleşmektedir.

Avrupalı liderlerin mutlaka yaklaşan büyük bir savaşı bildiklerini ve bu nedenle kaçtıklarını söylemek mümkün değildir. Fakat önlerinde duran ekonomik ve siyasi faturayı gördükleri açıktır. Kendi toplumlarını bu faturaya hazırlayamadıklarını da bilmektedirler.

Kaçtıkları şey savaşın kendisi değil, yaklaşan savaş ekonomisinin siyasi sorumluluğudur.

Çünkü savaş ekonomisi daha fazla vergi, daha az sosyal harcama, daha pahalı enerji ve daha düşük hayat düzeyi demektir. Avrupa halklarından refahlarından vazgeçmeleri istenirken bunun ne kadar süreceği, karşılığında ne kazanılacağı ve sonunda nasıl bir güvenlik düzeni kurulacağı açıklanamamaktadır.

Bu boşluğu aşırı sağ doldurmaktadır.

Aşırı sağ yükseliyor; çünkü merkez siyaset hayat pahalılığına, göçe, güvenlik korkusuna ve millî egemenlik tartışmalarına inandırıcı cevaplar veremiyor. Merkez partiler, seçmenin öfkesini anlamak yerine onu küçümsüyor; kendi başarısızlıklarını sorgulamak yerine yükselen tepkiyi yalnızca “aşırılık” diye suçluyor.

Oysa aşırı sağ Avrupa’daki krizin sebebi değildir. Çöken merkez siyasetinin yarattığı boşluğun sonucudur.

Bugün görevlerinden ayrılan liderler yalnızca koltuklarını kaybetmiyorlar. Avrupa’nın eski düzenini ayakta tutan siyasi sınıf da toplum üzerindeki denetimini kaybediyor. Yeni hükûmetler kurulsa bile aynı bütçe açığıyla, aynı enerji bağımlılığıyla, aynı Amerikan baskısıyla ve aynı parçalanmış parlamentolarla karşılaşacaktır.

İsimler değişecek, fakat izlenen politika değişmeyecektir.

Avrupa’nın yaşadığı şey geçici bir liderlik krizi değildir. Bu, seçmenin iradesi ile devletlerin izlediği politika arasındaki bağın kopmasıdır. İstifalar bu kopuşun sebebi değil, artık saklanamayan sonucudur.

Yaklaşan kış yalnızca evleri değil, Avrupa siyasetini de soğutacaktır. Yeni bir silahlı çatışma ise zaten çatlamış olan yapıyı bütünüyle parçalayabilir. Aşırı sağın yükselişi de bu çöküşün ardından gelen tehdit değil, çöküşün içinden doğan yeni iktidar adayıdır.

Liderler gidiyor; çünkü taşıdıkları düzen artık taşınamaz hâle gelmiştir.

Koltuklar el değiştiriyor. Yön değişmiyor.

Avrupa’nın çöken siyasal düzeni ise kendi krizinin faturasını halka ödeterek biraz daha ayakta kalmaya çalışıyor.

Israel is among those states that do not merely employ military power, but also treat the projection of that power—often beyond its measurable dimensions—as an integral instrument of state policy. The reason is readily intelligible. A country with a relatively small population and limited strategic depth must seek to deter its adversaries not solely through the destructive capacity of its weapons, but also through the carefully cultivated perception of military invincibility surrounding them.

Yet strategic projection and military reality are not synonymous. Israel is a formidable military power, but its power is not without limits. Its air force is technologically advanced, its armoured formations are experienced, and its intelligence and precision-guidance capabilities are highly developed. At the same time, a significant portion of its aircraft inventory is ageing, its armoured strength is less extensive than commonly portrayed, and its capacity to sustain a prolonged, multi-front war through national resources alone remains subject to serious constraints.

The F-35I Adir constitutes the most advanced component of the Israeli Air Force. On the basis of publicly available figures, however, Israel currently possesses approximately fifty such aircraft. This is a force of considerable qualitative importance, but not one of sufficient numerical depth to guarantee sustained air supremacy against a major state adversary. Nor can the entire fleet be maintained in operational service at any one time. Maintenance requirements, training rotations, spare-parts availability and combat attrition invariably create a substantial distinction between nominal inventory and immediately deployable strength.

Israel possesses no F-22 aircraft. The United States has never authorised the export of that platform to any foreign state, and no exception has been made for Israel. The frequently projected impression that Israel enjoys an air-superiority capability equivalent to that provided by the F-22 therefore rests not upon an actual inventory of such aircraft, but upon an assessment combining the characteristics of the F-35 with Israel’s sophisticated electronic-warfare capabilities.

The numerical backbone of the Israeli Air Force remains its F-16 fleet. Israel is generally assessed to operate approximately 170 F-16s of several different variants. These aircraft, however, are neither uniform in age nor equivalent in technical standard and operational capability. A proportion of the fleet is already considerably old. Were Israel to retire its F-16s in their entirety, it would lose the numerical body of its combat aviation. Approximately fifty F-35s and some sixty F-15s of various models could not, by themselves, replace the operational volume relinquished with the F-16 fleet.

The F-15 consequently retains a distinct significance in Israel’s long-range operational planning. Although many of these aircraft are ageing, they remain valuable by virtue of their range, endurance and substantial weapons-carrying capacity. This is also the rationale underlying Israel’s procurement of the new F-15IA. Israeli military planners evidently recognise that stealth technology alone cannot satisfy every operational requirement. They continue to require aircraft capable of carrying heavy ordnance, conducting missions over extended distances and remaining on station for prolonged periods.

None of this warrants the underestimation of Israeli air power. Its superiority does not derive from aircraft numbers alone. Pilot training, electronic warfare, aerial intelligence, target acquisition, precision-guided munitions and the capacity to integrate multiple systems within a single operational architecture confer upon Israel a substantial qualitative advantage. Quality, however, cannot indefinitely substitute for quantity. Once aircraft losses accumulate, air bases remain under sustained attack and the supply of spare parts becomes uncertain, even the most technologically advanced air force begins to contract.

The same principle applies to Israel’s armoured formations. The Merkava, with its high degree of protection, advanced electronic systems and Trophy active-protection system, is unquestionably among the world’s most capable main battle tanks. Yet the possession of an excellent tank is not synonymous with the possession of an immense tank army.

Israel’s active armoured strength rests principally upon the 7th, 188th and 401st Armoured Brigades. These are supplemented by the 460th Brigade, primarily assigned a training function, and by reserve formations mobilised in wartime. Public assessments occasionally create the impression of a vast force comprising thousands of immediately deployable tanks. Such totals, however, frequently include older Merkava variants held in storage, vehicles requiring extensive maintenance and tanks that could enter operational service only after mobilisation and reconditioning.

An armoured brigade is not composed of tanks alone. Without trained crews, mechanised infantry, combat engineers, air-defence elements, maintenance and recovery units, fuel supplies and an uninterrupted flow of ammunition, a tank battalion can rapidly be rendered immobile. Consequently, the withdrawal of a tank from storage does not in itself constitute the creation of a combat-ready armoured formation. Qualified personnel must be made available, the entire brigade structure must be assembled, and its logistical system must remain continuously functional.

Operations in Gaza have likewise demonstrated that the Merkava is not invulnerable. Active-protection systems provide a considerable advantage against anti-tank missiles, but mines, improvised explosive devices, unmanned aerial systems and attacks conducted at extremely close range continue to present a serious threat. The Israeli Ministry of Defence’s decision to accelerate the production of tanks, armoured personnel carriers and critical replacement components is not merely an investment in future capacity; it is also a clear indication of the material attrition generated by the present war.

Israel’s fundamental difficulty lies in the absence of unlimited industrial capacity with which to replace sophisticated military systems at short notice. The Merkava and several categories of armoured vehicle are produced domestically. Nevertheless, Israel remains dependent upon foreign supply across a broad spectrum extending from engines and aircraft components to ammunition and electronic systems. Every combat aircraft forming the backbone of its air force is of American origin. As a war becomes prolonged, Israeli military power becomes increasingly dependent upon American supply lines rather than upon Israeli factories alone.

Israel’s actual military weight must therefore be assessed beyond the formal boundaries of its national inventory. Behind the Israel Defense Forces stand American munitions, replacement parts, intelligence, financial assistance and diplomatic protection. If Washington’s support is removed from the equation, what remains is still a technologically sophisticated, highly trained and operationally experienced military. What does not remain is a power capable of sustaining an unlimited regional war for an indefinite period.

Israel’s relations with European and other non-American states cannot fully compensate for this dependency. Germany may provide submarines and defence technology; Britain and certain European governments may extend political support; and military and technological cooperation with India may continue to deepen. An additional security alignment may be constructed in the Eastern Mediterranean through Greece and the Greek Cypriot Administration. None of these states, however, can independently replace the financial, military and diplomatic protection afforded by the United States.

At this point, moral judgment and military assessment must be kept analytically distinct. The killing of civilians, women and children in Gaza, and the use of hunger, thirst and forced displacement as instruments of war, cannot be concealed beneath any doctrine of military necessity. This is neither a matter that may be disregarded nor one that should be softened through diplomatic circumlocution. The Israeli government cannot be absolved of the political and legal responsibility arising from its conduct by reciting the technological achievements of its armed forces.

Yet the justified outrage provoked by the devastation of Gaza does not entitle us to portray Israeli military capacity as less substantial than it is. An assessment of power governed by anger is not strategy; it is self-deception. To present Israel as invincible serves its propaganda. To treat it as a weak state that may readily be brought to collapse is no less dangerous. Unequivocally condemning a massacre is one matter; calculating the consequences of war through slogans is quite another.

The conclusion is clear. Israel is neither as powerful as it is often represented nor as weak as its adversaries may wish to believe. Its air and armoured forces are exceptionally effective in short, intensive operations, but remain constrained by manpower, industrial capacity and logistical endurance in a prolonged, multi-front war. The appearance of Israeli invincibility rests not only upon Israel’s own military capabilities, but also upon the uninterrupted support of the United States.

Should that support diminish, Israel would not immediately become defenceless. It would, however, cease to appear as a military giant capable of imposing its will upon the region unaided. What would remain would be a technologically advanced state whose population, geography and productive capacity are all subject to finite limits.

Israel’s power is real. Its invincibility is, to a considerable extent, a carefully preserved myth

İsrail, askerî gücünü yalnızca kullanmakla yetinmeyen, onu olduğundan daha büyük göstermeyi de devlet politikasının bir parçası hâline getiren ülkelerden biridir. Bunun anlaşılabilir bir nedeni vardır. Küçük bir nüfusa ve dar bir coğrafyaya sahip olan İsrail, karşısındaki ülkeleri yalnızca silahlarının ateş gücüyle değil, bu silahlar etrafında oluşturduğu yenilmezlik düşüncesiyle de caydırmak zorundadır.

Fakat propaganda ile askerî gerçeklik aynı şey değildir. İsrail güçlü bir devlettir; ancak sınırsız güce sahip değildir. Hava kuvvetleri modern, zırhlı birlikleri tecrübeli, istihbarat ve güdüm sistemleri gelişmiştir. Buna karşılık uçaklarının önemli bölümü yaşlanmış, tank gücü sanıldığı kadar büyük değildir ve uzun süreli, çok cepheli bir savaşı kendi kaynaklarıyla sürdürebilme kapasitesi ciddi biçimde sınırlıdır.

İsrail Hava Kuvvetlerinin en önemli unsuru F-35I Adir uçaklarıdır. Ancak kamuya açık rakamlar dikkate alındığında İsrail’in elinde henüz yaklaşık elli F-35 bulunmaktadır. Bu sayı nitelik bakımından önemlidir fakat büyük bir ülkeye karşı sürekli hava üstünlüğü sağlamaya yetecek büyüklükte değildir. Üstelik uçakların tamamının aynı anda göreve hazır tutulması mümkün değildir. Bakım, eğitim, yedek parça ihtiyacı ve muharebe kayıpları kâğıt üzerindeki envanter ile fiilen kullanılabilecek güç arasında daima önemli bir fark yaratır.

İsrail’in F-22 uçağı yoktur. Amerika Birleşik Devletleri bu uçağı hiçbir ülkeye satmamış, İsrail için de istisna yapmamıştır. Dolayısıyla zaman zaman oluşturulan “F-22 düzeyinde İsrail hava üstünlüğü” görüntüsü gerçek bir envantere değil, F-35’in özellikleri ile İsrail’in elektronik harp kabiliyetlerinin birlikte değerlendirilmesine dayanmaktadır.

Hava kuvvetlerinin sayısal omurgasını F-16’lar oluşturmaktadır. İsrail’in farklı modellerden meydana gelen yaklaşık 170 dolayında F-16’sı bulunduğu kabul edilmektedir. Fakat bunların hepsi aynı yaşta, aynı teknik seviyede ve aynı görev kabiliyetinde değildir. Bazıları oldukça eskidir. İsrail bu uçakların tamamını hizmetten kaldırırsa hava kuvvetlerinin sayısal gövdesini kaybeder. Yaklaşık elli F-35 ile altmış civarındaki çeşitli F-15 modelleri, F-16 filosunun bıraktığı boşluğu tek başına dolduramaz.

F-15’ler ise İsrail’in uzun menzilli harekâtlarında ayrı bir öneme sahiptir. Bu uçaklar yaşlı olmakla birlikte menzil ve silah taşıma kapasitesi bakımından hâlâ değerlidir. Yeni F-15IA siparişlerinin verilmesinin nedeni de budur. İsrail, yalnızca görünmezlik teknolojisine güvenemeyeceğini; ağır mühimmat taşıyabilecek, uzun mesafede görev yapabilecek ve havada daha uzun kalabilecek uçaklara ihtiyaç duyduğunu bilmektedir.

Bütün bunlara rağmen İsrail hava gücünü küçümsemek ciddi hata olur. Onun üstünlüğü yalnızca uçak sayısından kaynaklanmaz. Pilot eğitimi, elektronik harp, hava istihbaratı, hedef belirleme, güdümlü mühimmat ve farklı sistemlerin aynı harekât içinde kullanılabilmesi İsrail’e önemli bir nitelik üstünlüğü sağlamaktadır. Ancak nitelik, sayının yerini sonsuza kadar tutamaz. Uçak kayıpları arttığında, üsler uzun süre ateş altında kaldığında ve yedek parça akışı kesildiğinde en gelişmiş hava kuvveti bile daralmaya başlar.

Aynı durum zırhlı birlikler için de geçerlidir. Merkava, yüksek koruma düzeyi, gelişmiş elektronik sistemleri ve Trophy aktif koruma sistemiyle dünyanın en başarılı tanklarından biridir. Fakat iyi bir tank ile büyük bir tank ordusu aynı şey değildir.

İsrail’in faal zırhlı gücü esas olarak 7’nci, 188’inci ve 401’inci zırhlı tugaylar üzerinde yükselmektedir. Bunlara eğitim görevi bulunan 460’ıncı Tugay ile savaş sırasında harekete geçirilen ihtiyat birlikleri eklenmektedir. Kamuoyunda zaman zaman binlerce tanktan oluşan dev bir güç görüntüsü yaratılmaktadır. Oysa bu rakamların içine depolardaki eski Merkav

İsrail, askerî gücünü yalnızca kullanmakla yetinmeyen, onu olduğundan daha büyük göstermeyi de devlet politikasının bir parçası hâline getiren ülkelerden biridir. Bunun anlaşılabilir bir nedeni vardır. Küçük bir nüfusa ve dar bir coğrafyaya sahip olan İsrail, karşısındaki ülkeleri yalnızca silahlarının ateş gücüyle değil, bu silahlar etrafında oluşturduğu yenilmezlik düşüncesiyle de caydırmak zorundadır.

Fakat propaganda ile askerî gerçeklik aynı şey değildir. İsrail güçlü bir devlettir; ancak sınırsız güce sahip değildir. Hava kuvvetleri modern, zırhlı birlikleri tecrübeli, istihbarat ve güdüm sistemleri gelişmiştir. Buna karşılık uçaklarının önemli bölümü yaşlanmış, tank gücü sanıldığı kadar büyük değildir ve uzun süreli, çok cepheli bir savaşı kendi kaynaklarıyla sürdürebilme kapasitesi ciddi biçimde sınırlıdır.

İsrail Hava Kuvvetlerinin en önemli unsuru F-35I Adir uçaklarıdır. Ancak kamuya açık rakamlar dikkate alındığında İsrail’in elinde henüz yaklaşık elli F-35 bulunmaktadır. Bu sayı nitelik bakımından önemlidir fakat büyük bir ülkeye karşı sürekli hava üstünlüğü sağlamaya yetecek büyüklükte değildir. Üstelik uçakların tamamının aynı anda göreve hazır tutulması mümkün değildir. Bakım, eğitim, yedek parça ihtiyacı ve muharebe kayıpları kâğıt üzerindeki envanter ile fiilen kullanılabilecek güç arasında daima önemli bir fark yaratır.

İsrail’in F-22 uçağı yoktur. Amerika Birleşik Devletleri bu uçağı hiçbir ülkeye satmamış, İsrail için de istisna yapmamıştır. Dolayısıyla zaman zaman oluşturulan “F-22 düzeyinde İsrail hava üstünlüğü” görüntüsü gerçek bir envantere değil, F-35’in özellikleri ile İsrail’in elektronik harp kabiliyetlerinin birlikte değerlendirilmesine dayanmaktadır.

Hava kuvvetlerinin sayısal omurgasını F-16’lar oluşturmaktadır. İsrail’in farklı modellerden meydana gelen yaklaşık 170 dolayında F-16’sı bulunduğu kabul edilmektedir. Fakat bunların hepsi aynı yaşta, aynı teknik seviyede ve aynı görev kabiliyetinde değildir. Bazıları oldukça eskidir. İsrail bu uçakların tamamını hizmetten kaldırırsa hava kuvvetlerinin sayısal gövdesini kaybeder. Yaklaşık elli F-35 ile altmış civarındaki çeşitli F-15 modelleri, F-16 filosunun bıraktığı boşluğu tek başına dolduramaz.

F-15’ler ise İsrail’in uzun menzilli harekâtlarında ayrı bir öneme sahiptir. Bu uçaklar yaşlı olmakla birlikte menzil ve silah taşıma kapasitesi bakımından hâlâ değerlidir. Yeni F-15IA siparişlerinin verilmesinin nedeni de budur. İsrail, yalnızca görünmezlik teknolojisine güvenemeyeceğini; ağır mühimmat taşıyabilecek, uzun mesafede görev yapabilecek ve havada daha uzun kalabilecek uçaklara ihtiyaç duyduğunu bilmektedir.

Bütün bunlara rağmen İsrail hava gücünü küçümsemek ciddi hata olur. Onun üstünlüğü yalnızca uçak sayısından kaynaklanmaz. Pilot eğitimi, elektronik harp, hava istihbaratı, hedef belirleme, güdümlü mühimmat ve farklı sistemlerin aynı harekât içinde kullanılabilmesi İsrail’e önemli bir nitelik üstünlüğü sağlamaktadır. Ancak nitelik, sayının yerini sonsuza kadar tutamaz. Uçak kayıpları arttığında, üsler uzun süre ateş altında kaldığında ve yedek parça akışı kesildiğinde en gelişmiş hava kuvveti bile daralmaya başlar.

Aynı durum zırhlı birlikler için de geçerlidir. Merkava, yüksek koruma düzeyi, gelişmiş elektronik sistemleri ve Trophy aktif koruma sistemiyle dünyanın en başarılı tanklarından biridir. Fakat iyi bir tank ile büyük bir tank ordusu aynı şey değildir.

İsrail’in faal zırhlı gücü esas olarak 7’nci, 188’inci ve 401’inci zırhlı tugaylar üzerinde yükselmektedir. Bunlara eğitim görevi bulunan 460’ıncı Tugay ile savaş sırasında harekete geçirilen ihtiyat birlikleri eklenmektedir. Kamuoyunda zaman zaman binlerce tanktan oluşan dev bir güç görüntüsü yaratılmaktadır. Oysa bu rakamların içine depolardaki eski Merkava modelleri, uzun süreli bakıma ihtiyaç duyan araçlar ve ancak seferberlikten sonra kullanılabilecek tanklar da katılmaktadır.

Bir zırhlı tugay yalnızca tanklardan meydana gelmez. Tank mürettebatı, piyade, istihkâm, hava savunma, bakım, kurtarma, yakıt ve mühimmat unsurları olmadan tank taburu kısa sürede hareketsiz kalır. Bu nedenle depodan çıkarılan her tank, savaşa hazır yeni bir zırhlı birlik anlamına gelmez. Yetişmiş personel bulunması, tugay teşkilatının tamamlanması ve lojistik sistemin sürekli işlemesi gerekir.

Gazze’de yürütülen harekât da Merkava’nın yenilmez olmadığını göstermiştir. Aktif koruma sistemleri tanksavar füzelerine karşı önemli bir üstünlük sağlasa da mayınlar, el yapımı patlayıcılar, insansız hava araçları ve çok yakın mesafeden gerçekleştirilen saldırılar tanklar için tehdit oluşturmaya devam etmektedir. İsrail Savunma Bakanlığının tank, zırhlı personel taşıyıcı ve yedek parça üretimini hızlandırma kararı, yalnızca geleceğe yönelik bir yatırım değildir; mevcut savaşın yarattığı aşınmanın da açık işaretidir.

İsrail’in temel sorunu, kullandığı yüksek teknolojili sistemleri kısa sürede yenileyebilecek sınırsız bir sanayi kapasitesine sahip olmamasıdır. Merkava ve bazı zırhlı araçlar ülke içinde üretilmektedir; fakat motorlardan uçak parçalarına, mühimmattan elektronik bileşenlere kadar uzanan geniş bir alanda dış tedarik sürmektedir. Hava kuvvetlerinin belkemiğini oluşturan uçakların tamamı Amerikan yapımıdır. Savaş uzadıkça İsrail’in askerî gücü, kendi fabrikalarından önce Amerikan ikmal hatlarına bağlanmaktadır.

Bu nedenle İsrail’in gerçek askerî büyüklüğü, kendi envanterinin sınırlarında aranamaz. İsrail ordusunun arkasında Amerikan mühimmatı, yedek parçası, istihbaratı, mali desteği ve diplomatik koruması vardır. Washington’un desteği hesaptan çıkarıldığında geriye hâlâ teknolojik bakımdan güçlü, iyi eğitilmiş ve tecrübeli bir ordu kalır; fakat uzun süreli bölgesel savaş yürütebilecek sınırsız bir güç kalmaz.

Avrupa ülkeleriyle kurulan ilişkiler bu açığı bütünüyle kapatamaz. Almanya denizaltı ve savunma teknolojisi sağlayabilir, İngiltere ve bazı Avrupa devletleri siyasi destek verebilir, Hindistan ile karşılıklı silah ve teknoloji ticareti geliştirilebilir. Yunanistan ve Güney Kıbrıs üzerinden Doğu Akdeniz’de askerî bir hat kurulabilir. Fakat bu ülkelerin hiçbiri Amerika Birleşik Devletleri’nin sağladığı mali, askerî ve diplomatik desteğin yerini tek başına dolduramaz.

Burada ahlaki gerçek ile askerî değerlendirmeyi birbirinden ayırmak zorundayız. Gazze’de sivillerin, kadınların ve çocukların öldürülmesi; açlığın, susuzluğun ve zorunlu göçün savaş aracı hâline getirilmesi hiçbir askerî gerekçeyle örtülemez. Bu, görmezden gelinecek veya yumuşatılacak bir mesele değildir. İsrail hükûmeti işlediği fiillerin siyasi ve hukuki sorumluluğundan, ordusunun teknolojik başarıları anlatılarak kurtarılamaz.

Fakat Gazze’deki katliama duyulan haklı öfke, İsrail’in askerî kapasitesini olduğundan küçük göstermemizi de haklı çıkarmaz. Öfkeyle yapılan güç değerlendirmesi siyaset değil, kendini aldatmadır. İsrail’i yenilmez göstermek nasıl onun propagandasına hizmet ediyorsa, onu kolayca çökertilebilecek güçsüz bir devlet saymak da aynı ölçüde tehlikelidir. Katliamı açıkça mahkûm etmek başka, savaş ihtimalini sloganlarla hesaplamak başkadır.

Sonuç açıktır: İsrail ne anlatıldığı kadar büyük ne de küçümsenebilecek kadar zayıftır. Hava ve zırhlı birlikleri kısa süreli ve yoğun harekâtlarda son derece etkili, uzun süreli ve çok cepheli savaşlarda ise insan gücü, üretim ve ikmal bakımından sınırlıdır. İsrail’in yenilmezlik görüntüsünün arkasında kendi askerî yetenekleri kadar Amerika Birleşik Devletleri’nin kesintisiz desteği bulunmaktadır.

Bu destek zayıflarsa İsrail hemen savunmasız kalmaz; fakat bölgeye tek başına hükmedebilecek bir askerî dev olmaktan çıkar. O zaman geriye, ileri teknolojiye sahip fakat nüfusu, coğrafyası ve üretim kapasitesi sınırlı bir devlet kalır.

İsrail’in gücü gerçektir. Yenilmezliği ise büyük ölçüde iyi korunmuş bir efsanedir.

Müttefikler birbirlerinin sınırlarına askerî yığınak yapmaz, karşılarındaki devletleri silahlandırmaz. Uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve çıkarlarını siyasi oyunlarla, tehditlerle veya doğrudan güç kullanarak ortadan kaldırmaya çalışmaz. Bunlar yapılıyorsa ortada ya müttefiklik yoktur ya da müttefik denilen ülkeden saklanan başka bir savaş planı vardır.

ABD, İran’ı çevrelediğini söylüyor. Fakat yaptığı askerî yığınağın namluları yalnızca Tahran’a dönük değildir. İsrail’den Suriye’ye, Güney Kıbrıs’tan Yunanistan’a uzanan düzen, İran’dan önce Türkiye’nin güneyini ve batısını baskı altına almaktadır.

Neden?

Washington bir yandan Türkiye’ye “NATO müttefikim” derken, diğer yandan İsrail’in Suriye’de Türkiye’nin hareket alanını bombalarla sınırlamasına sessiz kalmakta; Güney Kıbrıs ve Yunanistan üzerinden kurulan askerî yapıyı desteklemektedir. Türkiye, üyesi olduğu savunma sisteminin merkezindeki devlet tarafından korunmak bir yana, güneyinden ve batısından giderek daralan bir coğrafyaya sıkıştırılmaktadır.

Neden?

Buna yalnızca İran’ı çevreleme harekâtı demek, haritanın gösterdiği gerçeği inkâr etmektir. İran tehdidi, Türkiye’nin etrafına yerleştirilen askerî ve siyasi kuşağın kullanışlı gerekçesine dönüştürülmüştür. İran’ın adı öne çıkarılmakta, fakat kurulan düzen Türkiye’nin bölgesel gücünü sınırlamaktadır.

Washington’un amacı Türkiye’yi bütünüyle karşısına almak değildir. İzlediği politika daha hesaplıdır: Türkiye’yi NATO’nun içinde tutmak, ordusundan ve coğrafyasından yararlanmak, fakat bağımsız hareket edebileceği bütün alanları çevrelemek. Washington’un istediği, itaat ettiği sürece müttefik kabul edilen; kendi haklarını ve çıkarlarını savunmaya başladığı anda tehdit sayılan bir Türkiye’dir.

Ortaya çıkan gerçek açıktır: ABD, Türkiye’yi NATO içinde tutarken NATO dışındaki bir düzenekle çevrelemektedir.

Eğer bu kuşatma Washington’un bilgisi dışında kuruluyorsa ABD artık müttefiklerini ve bölgeyi yönetemiyor demektir. Bilgisi dâhilinde kuruluyorsa Türkiye’nin sorması gereken soru İran’ın nasıl çevrelendiği değildir:

Türkiye, kendi müttefiki tarafından neden kuşatılmaktadır?

Allies do not undertake military build-ups along one another’s frontiers, nor do they arm the states confronting them. They do not seek, through political manoeuvring, coercion or the direct application of force, to extinguish rights and interests arising under international agreements. Where such conduct is taking place, either no genuine alliance exists, or there exists some other war plan being concealed from the country still being described as an ally.

The United States maintains that it is encircling Iran. Yet the weapons assembled through this military deployment are not directed exclusively towards Tehran. The configuration extending from Israel to Syria, and from Southern Cyprus to Greece, is bringing Turkey’s southern and western approaches under pressure before it encircles Iran.

Why?

While Washington addresses Turkey as “my NATO ally,” it remains silent as Israel uses bombs to delimit Turkey’s freedom of action in Syria; at the same time, it supports the military architecture being established through Southern Cyprus and Greece. Far from being protected by the state at the centre of the defence system to which it belongs, Turkey is being confined within a geography that is progressively constricting from the south and the west.

Why?

To describe this merely as an operation to encircle Iran is to deny the reality disclosed by the map. The Iranian threat has been converted into a convenient justification for the military and political belt being placed around Turkey. Iran’s name is brought to the foreground, while the structure actually being established serves to restrict Turkey’s regional power.

Washington’s purpose is not to confront Turkey outright. The policy it pursues is more calculated: to retain Turkey within NATO, to make use of its armed forces and its geography, while encircling every sphere within which it might act independently. What Washington seeks is a Turkey regarded as an ally for as long as it remains compliant, but classified as a threat the moment it begins to defend its own rights and interests.

The reality now emerging is unmistakable: while keeping Turkey within NATO, the United States is encircling it by means of an apparatus constructed outside NATO.

If this encirclement is being established without Washington’s knowledge, then the United States is no longer capable of managing either its allies or the region. If, however, it is being established with Washington’s knowledge, the question Turkey must ask is not how Iran is being encircled:

Why is Turkey being encircled by its own ally?

On 18 August, Israeli warplanes struck Abu al-Duhur Military Airbase in Syria’s Idlib region in eight separate attacks. The runway and several facilities at the airbase, situated approximately 75 kilometres from the Turkish border, were damaged; no casualties were reported. The purpose of striking an airbase that had long remained unused was not to destroy an existing military force, but to prevent a potential Turkish military presence from being established there in the first place.

Israel’s message is unambiguous: Türkiye may not extend its military presence in Syria beyond the boundaries Israel is prepared to tolerate.

This is not a diplomatic warning. It is a boundary drawn with bombs.

Israel claims that Türkiye was preparing to deploy radar systems, air-defence assets and military personnel at Abu al-Duhur. Ankara, for its part, has stated that no Turkish troops were stationed at the airbase and that no threat whatsoever had been directed against Israel. More significantly, Tom Barrack, the United States Special Envoy for Syria and Ambassador to Ankara, likewise indicated that he had seen insufficient evidence to substantiate Israel’s allegation, describing the attack as an unnecessary and exceedingly dangerous escalation.

What exists, therefore, is a base not yet established, weapons not yet deployed and a threat that never materialised. The attack, however, is real.

The broader message conveyed by this strike is not confined to Syria. Israel is reminding Türkiye that military power cannot be measured solely by counting tanks, aircraft, warships and missiles. Irrespective of how many weapons a country may produce, its productive capacity can rapidly be rendered inoperative if its factories, refineries, power stations, communications centres and transport infrastructure remain vulnerable to attack.

Israel’s principal advantage lies not so much in the destructive yield of its munitions as in the intelligence, electronic-warfare and guidance systems capable of delivering them accurately to their targets. The intended message is this: “What matters is not how much you can produce, but how quickly I can bring your production system to a halt.”

It must not, however, be assumed that this calculation applies to one side alone.

Türkiye, too, possesses air, naval and missile capabilities capable of reaching Israeli territory from several directions. Israel’s industrial, energy, port and military infrastructure is concentrated within a narrow geographical space. Its technological superiority may therefore be considerable, but its geographical vulnerability is no less real. Israel can inflict damage upon Türkiye; it cannot assume that it would emerge from such an encounter unscathed.

There is an important question that must be answered: Why have Israel’s much-discussed Jericho ballistic missiles not so far been used openly against Iran, or even employed in operations against the Houthis?

Various estimates have been published regarding the range of the Jericho family, and these missiles are commonly presented as one of the central pillars of Israel’s strategic deterrent. Yet a weapon whose existence is known or presumed is not necessarily the same as a weapon that can be employed reliably in war. Israel’s preference for air-delivered munitions in Iran and Yemen suggests that the Jericho systems may not have been designed for conventional warfare, that their numbers may be limited, or that their employment is judged likely to precipitate a far more serious escalation.

It would therefore be mistaken to portray the Jericho missiles as an invulnerable, inexhaustible force capable of resolving every military problem. Just as Israel leaves certain capabilities undisclosed, it must also be remembered that Türkiye does not disclose the entirety of its military capacity to the public. Converting unknown capabilities into precise figures and then constructing war scenarios around them is not military analysis. It is dangerous conjecture.

The central issue is not how many missiles either side could launch against the other. The real question is why the political decision-making centres of two countries are increasingly beginning to regard one another as military targets.

As Israel approaches elections, Netanyahu faces an opposition that remains fragmented but is gaining strength, a society exhausted by successive wars, and severe criticism of his management of national security. Under such conditions, an external threat ceases to be merely a military concern and becomes an exceptionally effective instrument of domestic politics. Presenting Türkiye, after Iran, as yet another major strategic threat to Israel serves Netanyahu’s effort to cast himself as the indispensable leader standing between his country and the enemies purportedly encircling it.

Tom Barrack’s suggestion that the attack on Abu al-Duhur may have been intended to draw Türkiye into a confrontation and influence Israel’s electoral environment cannot, for that reason, be dismissed lightly. It cannot be described as a proven plan; nevertheless, given Israel’s domestic political circumstances, it is a possibility that warrants serious consideration.

Netanyahu may wish to manufacture a controlled confrontation in order to win an election. Wars, however, do not invariably remain within the limits drawn by those who initiate them. Had Türkiye responded militarily to the Abu al-Duhur attack, none of the calculations now being advanced about a “controlled conflict” would have remained valid. Within a matter of hours, the two countries could have found themselves engulfed in a war from which retreat would have been extraordinarily difficult.

Israel cannot impose boundaries upon Türkiye with bombs. Nor can Türkiye regard a military response to every Israeli attack as evidence of statecraft. Deterrence does not mean appearing eager for war; it means demonstrating in advance the price that any party initiating one would be compelled to pay.

Yet both countries now possess something more dangerous than deterrence: the capacity for miscalculation.

Netanyahu may portray Türkiye as a new enemy in order to win an election. Ankara, under pressure from domestic public opinion, may answer every threat with an even harsher one. Once missiles have been launched, however, neither Israel’s elections nor Türkiye’s political rhetoric will retain the slightest significance. While the two sides argue over who struck first, factories will fall silent, energy lines will be severed, ports will burn and cities will count their dead.

There will be no victor in such a war. Israel cannot compel Türkiye to surrender; nor can Türkiye eliminate Israel. The two countries can only set fire to one another’s future for decades to come.

The decision now lies before Netanyahu: Will he manufacture a new enemy for use on the campaign trail, or will he value Israel’s security more highly than his electoral calculations?

The decision confronting Ankara is no different: Will it allow itself to be dragged along by every provocation, or can it demonstrate its strength without surrendering its judgement?

The bombs dropped on Abu al-Duhur did more than tear apart the runway of an airbase. They also destroyed the last remaining margin of security between Türkiye and Israel.

From this point onward, the first party to touch the trigger may start the war.

But neither party may possess the power to stop it.

İsrail savaş uçakları, 18 Ağustos’ta Suriye’nin İdlib bölgesindeki Ebu Zuhur Askerî Havaalanı’nı sekiz saldırıyla vurdu. Türkiye sınırına yaklaşık 75 kilometre uzaklıktaki havaalanının pisti ve bazı tesisleri hasar gördü; can kaybı yaşanmadı. Uzun süredir kullanılmayan bir havaalanına düzenlenen bu saldırının amacı, mevcut bir askerî gücü yok etmek değil, kurulması ihtimal dâhilinde bulunan bir Türk askerî varlığını daha ortaya çıkmadan engellemekti.

İsrail’in verdiği mesaj açıktır: Türkiye, Suriye’deki askerî varlığını İsrail’in kabul ettiği sınırların ötesine taşıyamaz.

Bu, diplomatik bir uyarı değil, bombalarla çizilmiş bir sınırdır.

İsrail, Türkiye’nin Ebu Zuhur’a radar, hava savunma sistemi ve asker yerleştirmeye hazırlandığını ileri sürmektedir. Ankara ise havaalanında Türk askeri bulunmadığını ve İsrail’e yönelik herhangi bir tehdit oluşturulmadığını açıklamıştır. Daha önemlisi, Amerika Birleşik Devletleri’nin Suriye Özel Temsilcisi ve Ankara Büyükelçisi Tom Barrack da İsrail’in iddiasını destekleyen yeterli kanıt görmediğini belirtmiş, saldırıyı gereksiz ve son derece tehlikeli bir tırmanma olarak nitelendirmiştir.

Ortada henüz kurulmamış bir üs, yerleştirilmemiş silahlar ve gerçekleşmemiş bir tehdit vardır. Ancak yapılan saldırı gerçektir.

Bu saldırının taşıdığı daha geniş mesaj yalnızca Suriye ile sınırlı değildir. İsrail, Türkiye’ye askerî gücün tank, uçak, gemi ve füze sayısından ibaret olmadığını hatırlatmaktadır. Bir ülke ne kadar çok silah üretirse üretsin; fabrikaları, rafinerileri, enerji santralleri, iletişim merkezleri ve ulaşım altyapısı vurulabiliyorsa üretim kapasitesi kısa sürede işlemez hâle getirilebilir.

İsrail’in asıl güvendiği üstünlük, elindeki patlayıcının büyüklüğünden çok, onu hedefe ulaştırabilecek istihbarat, elektronik harp ve güdüm sistemleridir. Verilmek istenen mesaj şudur: “Sizin ne kadar ürettiğiniz değil, benim üretim sisteminizi ne kadar hızlı durdurabileceğim önemlidir.”

Ancak bu hesabın yalnızca bir taraf için geçerli olduğu sanılmamalıdır.

Türkiye de İsrail topraklarına farklı yönlerden erişebilecek hava, deniz ve füze imkânlarına sahiptir. İsrail’in sanayi, enerji, liman ve askerî altyapısı dar bir coğrafyada yoğunlaşmıştır. Bu nedenle İsrail’in teknolojik üstünlüğü ne kadar ciddi ise coğrafi kırılganlığı da o kadar gerçektir. İsrail Türkiye’ye zarar verebilir; fakat karşılığında zarar görmeden çıkacağını düşünemez.

Burada cevaplandırılması gereken önemli bir soru vardır: İsrail’in çok söz edilen Jericho balistik füzeleri şimdiye kadar neden İran’a karşı açık biçimde kullanılmamış, hatta Husilere yönelik operasyonlarda bile tercih edilmemiştir?

Jericho ailesinin menzili hakkında çeşitli bilgiler yayımlanmakta, bu füzeler İsrail’in stratejik caydırıcılığının temel unsurlarından biri olarak gösterilmektedir. Fakat varlığı bilinen veya tahmin edilen bir silah ile savaşta güvenle kullanılabilen bir silah aynı şey değildir. İsrail’in İran ve Yemen’de hava araçlarıyla taşınan mühimmatı tercih etmesi; Jericho sistemlerinin konvansiyonel savaş için düşünülmediğini, sayılarının sınırlı olabileceğini veya kullanılmalarının çok daha ağır bir tırmanmaya yol açacağının hesaplandığını düşündürmektedir.

Bu nedenle Jericho füzelerini her sorunu çözecek, dokunulmaz ve sınırsız bir güç gibi sunmak doğru değildir. İsrail’in açıklamadığı hususlar bulunduğu gibi Türkiye’nin de bütün askerî kapasitesini kamuoyuna anlatmadığı unutulmamalıdır. Bilinmeyen yetenekleri kesin rakamlara dönüştürerek savaş hesabı yapmak askerî değerlendirme değil, tehlikeli bir tahmindir.

Asıl mesele hangi tarafın diğerine kaç füze gönderebileceği değildir. Asıl mesele, iki ülkenin siyasi karar merkezlerinin neden giderek birbirini askerî hedef olarak görmeye başladığıdır.

İsrail seçimlere giderken Netanyahu’nun karşısında parçalanmış fakat güçlenen bir muhalefet, savaşların yarattığı toplumsal yorgunluk ve güvenlik yönetimine ilişkin ağır eleştiriler bulunmaktadır. Böyle bir ortamda dış tehdit yalnızca askerî bir mesele değil, iç siyasette kullanılabilecek son derece etkili bir araçtır. İran’ın ardından Türkiye’nin de giderek İsrail için büyük stratejik tehdit olarak gösterilmesi, Netanyahu’nun kendisini ülkeyi kuşatan düşmanlara karşı vazgeçilmez lider olarak sunmasına hizmet etmektedir.

Tom Barrack’ın Ebu Zuhur saldırısının Türkiye’yi çatışmaya çekmek ve İsrail’deki seçim ortamını etkilemek amacı taşıyabileceğini söylemesi bu nedenle hafife alınamaz. Bunun kanıtlanmış bir plan olduğu söylenemez; ancak İsrail’in iç siyasi şartları dikkate alındığında ciddi biçimde değerlendirilmesi gereken bir ihtimaldir.

Netanyahu’nun seçim kazanmak için kontrollü bir gerginlik istemesi mümkündür. Fakat savaşlar her zaman onları başlatanların çizdiği sınırlar içinde kalmaz. Türkiye’nin Ebu Zuhur saldırısına askerî karşılık vermesi hâlinde bugün konuşulan hiçbir “kontrollü çatışma” hesabı geçerli olmayacaktı. İki ülke birkaç saat içinde geri dönüşü son derece zor bir savaşın içine girebilirdi.

İsrail, Türkiye’ye bomba kullanarak sınır çizemez. Türkiye de İsrail’in her saldırısına askerî karşılık vermeyi devlet ciddiyeti sanamaz. Caydırıcılık, savaşa hevesli görünmek değil; savaşı başlatan tarafa ödeyeceği bedeli önceden gösterebilmektir.

Fakat bugün iki ülkenin elinde de caydırıcılıktan daha tehlikeli bir şey bulunmaktadır: Yanlış hesap yapma imkânı.

Netanyahu seçim kazanmak için Türkiye’yi yeni düşman olarak gösterebilir. Ankara da iç kamuoyunun baskısıyla her tehdide daha sert bir tehditle cevap verebilir. Ancak füzeler ateşlendikten sonra ne İsrail’deki seçimlerin ne Türkiye’deki siyasi söylemlerin herhangi bir anlamı kalacaktır. İlk saldırıyı kimin yaptığı tartışılırken fabrikalar duracak, enerji hatları kopacak, limanlar yanacak ve şehirler ölülerini sayacaktır.

Bu savaşın kazananı olmayacaktır. İsrail Türkiye’yi teslim alamaz; Türkiye de İsrail’i ortadan kaldıramaz. İki ülke yalnızca birbirlerinin gelecek on yıllarını yakabilir.

Bu nedenle karar artık Netanyahu’nun önündedir: Seçim meydanlarında kullanabileceği yeni bir düşman mı yaratacaktır, yoksa İsrail’in güvenliğini seçim hesabından daha değerli mi görecektir?

Ankara’nın önündeki karar da farklı değildir: Her provokasyonun peşinden sürüklenecek mi, yoksa gücünü gösterirken aklını koruyabilecek midir?

Çünkü Ebu Zuhur’a atılan bombalar yalnızca bir havaalanının pistini parçalamadı. Türkiye ile İsrail arasındaki son güvenlik mesafesini de ortadan kaldırdı.

Bundan sonra tetiğe ilk dokunan taraf savaşı başlatabilir.

Ama onu durdurmaya hiçbir tarafın gücü yetmeyebilir.

---

İsrail savaş uçakları, 18 Ağustos sabaha karşı Suriye’nin İdlib kırsalında bulunan Ebu Zuhur Askerî Havaalanı’nı sekiz hava saldırısıyla vurdu. Türkiye sınırına yaklaşık 75 kilometre uzaklıktaki havaalanının pisti ve hangarları hedef alındı. Saldırıda can kaybı yaşanmadı; havaalanı zaten uzun süredir kullanılmıyordu.

Bu nedenle saldırının amacı mevcut bir askerî gücü yok etmek değil, henüz kurulmamış bir askerî varlığı engellemekti.

İsrail, Türkiye’nin Ebu Zuhur Havaalanı’na yerleşmeye hazırlandığını, bunun kendi güvenliği bakımından kabul edilemez olduğunu ve Suriye’de Türk askerî varlığının genişlemesine izin vermeyeceğini açıkladı. Ardından kararını diplomatik kanallardan Ankara’ya bildirmekle yetinmedi; sekiz hava saldırısıyla doğrudan sahaya yazdı.

Ankara ise havaalanında Türk askeri bulunmadığını açıkladı. Bu açıklama doğrudur; ancak saldırının siyasi anlamına cevap vermemektedir. Çünkü mesele, saldırı sırasında Ebu Zuhur’da Türk askerinin bulunup bulunmaması değildir. Asıl mesele, İsrail’in Türkiye’nin Suriye’de nereye yerleşebileceğine karar verme yetkisini kendisinde görmesidir.

İsrail yalnızca Türkiye’nin mevcut askerî varlığına değil, gelecekteki hareket ihtimaline de müdahale etmiştir. Başka bir ifadeyle, Ankara’nın henüz uygulamaya koymadığı bir planı kendi güvenliği bakımından sakıncalı bulmuş ve bu planın gerçekleşmesini silah kullanarak önlemiştir.

Bunun adı sıradan bir önleyici saldırı değildir. Bu, Türkiye’ye yöneltilmiş açık bir askerî ihtardır.

Suriye’nin egemenliği ise artık kimsenin ciddi biçimde sözünü etmediği bir ayrıntıya dönüşmüştür. İsrail, Türkiye’nin kullanabileceğini düşündüğü bir Suriye havaalanını vurmakta; Türkiye, Suriye topraklarındaki askerî varlığını kendi güvenlik gerekçeleriyle açıklamakta; başka devletler de ülkenin çeşitli bölgelerinde benzer hesaplarla hareket etmektedir. Suriye yönetiminin kendi havaalanlarının kim tarafından kullanılacağına karar verme hakkı, sahadaki güç mücadelesi içinde yok sayılmaktadır.

İsrail uzun süredir Suriye’yi kendi güvenlik alanının bir parçası olarak görmektedir. Bu anlayışa göre Suriye’de İsrail bakımından tehdit oluşturabilecek hiçbir askerî yapılanmaya izin verilemez. İran’ın, Hizbullah’ın veya başka silahlı örgütlerin varlığına karşı yıllardır uygulanan bu politika, Ebu Zuhur saldırısıyla Türkiye’ye kadar genişletilmiştir.

Buradaki değişiklik önemlidir. İran ile İsrail zaten açık düşmanlardır. Türkiye ile İsrail ise diplomatik ilişkileri bulunan, ticaret yapan ve geçmişte askerî iş birliği kurmuş iki devlettir. Buna rağmen İsrail, Türkiye’nin muhtemel bir askerî girişimini kendisine yönelik tehdit olarak tanımlamış ve engellemek için güç kullanmıştır.

Böylece iki ülke arasındaki anlaşmazlık siyasi açıklamaların, diplomatik protestoların ve karşılıklı suçlamaların ötesine geçmiştir. İsrail, Türkiye’ye Suriye’de nerede durması gerektiğini artık sözle değil, bombalayarak anlatmaktadır.

Sorun yalnızca Ebu Zuhur Havaalanı da değildir. Bir devlet, başka bir devletin askerî planını bu yöntemle durdurabildiğinde, kendisine fiilî bir denetim alanı yaratmış olur. Bugün İdlib kırsalındaki bir havaalanı hedef alınmıştır. Yarın başka bir üs, radar tesisi, hava savunma sistemi veya askerî birlik aynı gerekçeyle vurulabilir.

İsrail’in çizdiği sınırın nerede başlayıp nerede sona erdiği de belli değildir. İsrail güvenliğini esas alan bu anlayış kabul edildiğinde, Türkiye’nin Suriye’deki her askerî hareketi İsrail yönetiminin onayına bağlı hâle gelir. İsrail böylece Suriye’nin yalnızca güneyinde değil, Türkiye sınırına 75 kilometre uzaklıktaki bir bölgede de kimin bulunabileceğine karar verme hakkını kendisinde görür.

Bu durum Ankara’yı kolay cevapları olmayan bir sorunla karşı karşıya bırakmaktadır. Türkiye saldırıya askerî karşılık verirse, iki ülke arasındaki gerginlik doğrudan çatışmaya dönüşebilir. Karşılık vermezse, İsrail’in koyduğu sınırı fiilen kabul ettiği izlenimi doğar. Bombalanan pist onarılabilir, diplomatik protestolar yapılabilir; ancak bunların hiçbiri ortaya çıkan güç ilişkisini kendiliğinden değiştirmez.

Türkiye’nin her saldırıya silahla cevap vermesi gerektiği söylenemez. Devletler öfkeyle değil, sonuçlarını hesaplayarak hareket etmek zorundadır. Ancak askerî karşılık vermemek ile kendisine dayatılan sınırı kabul etmek aynı şey değildir. Ankara, Suriye’de ne yapmak istediğini, bunun için hangi siyasi ve askerî bedeli göze aldığını ve İsrail’in müdahalesi karşısında nerede duracağını açık biçimde belirlemek zorundadır.

Çünkü belirsizlik yalnızca İsrail’in işine yarar. İsrail yönetimi hedefini açıklamıştır: Türkiye’nin Suriye’de hava üssü kurmasına ve askerî varlığını genişletmesine izin vermeyecektir. Ankara’nın “orada askerimiz yoktu” demesi ise Türkiye’nin yarın orada bulunup bulunmayacağı sorusunu cevapsız bırakmaktadır.

Ebu Zuhur saldırısı bu nedenle yalnızca Suriye’de gerçekleştirilen yeni bir İsrail operasyonu olarak görülemez. Bu saldırıyla Türkiye’nin bölgedeki askerî hareket alanına doğrudan müdahale edilmiş ve iki ülke arasındaki güç mücadelesinde yeni bir aşamaya geçilmiştir.

İsrail, Suriye’de yalnızca bir havaalanını bombalamamıştır. Türkiye’ye nerede durması gerektiğini söylemiş ve sınırı kendi savaş uçaklarıyla çizmiştir.

Türkiye bu sınırı kabul ederse, İsrail yarın onu başka bir yerde ve Türkiye’ye daha yakın bir noktada yeniden çizecektir.

In the early hours of 18 August, Israeli warplanes carried out eight air strikes against the Abu al-Duhur Military Airbase in the Idlib countryside of Syria. The runway and hangars of the facility, located approximately 75 kilometres from the Turkish border, were targeted. There were no casualties; the airbase had, in any event, remained out of operation for a considerable period.

The purpose of the attack, therefore, was not to destroy an existing military capability, but to prevent the establishment of one that did not yet exist.

Israel stated that Turkey was preparing to establish a presence at Abu al-Duhur, that such a development would be unacceptable from the standpoint of Israeli security, and that it would not permit an expansion of the Turkish military presence in Syria. It then went beyond communicating this position to Ankara through diplomatic channels: it inscribed its decision directly upon the ground with eight air strikes.

Ankara responded by stating that no Turkish military personnel were present at the airbase. That statement may be factually correct, but it does not address the political meaning of the attack. The issue is not whether Turkish troops happened to be at Abu al-Duhur at the time. The real issue is that Israel considers itself entitled to determine where Turkey may or may not establish a military presence in Syria.

Israel has intervened not merely against Turkey’s existing military presence, but against the possibility of its future movement. In other words, it judged a plan that Ankara had not yet implemented to be prejudicial to Israeli security and used military force to prevent that plan from being carried out.

This cannot be dismissed as a routine pre-emptive strike. It constitutes an explicit military warning directed at Turkey.

Syrian sovereignty, meanwhile, has been reduced to a detail that scarcely anyone any longer considers worthy of serious mention. Israel strikes a Syrian airbase on the assumption that Turkey may use it; Turkey justifies its military presence on Syrian territory by reference to its own security requirements; and other states pursue comparable calculations in various parts of the country. The right of the Syrian government to determine who may use its own airfields has been disregarded amid the prevailing contest for power.

Israel has long treated Syria as an extension of its own security perimeter. Under this doctrine, no military formation in Syria that Israel considers potentially threatening may be permitted to exist. A policy applied for years against Iran, Hezbollah and other armed organisations has now, with the attack on Abu al-Duhur, been extended to Turkey.

This is a significant change. Iran and Israel are already avowed adversaries. Turkey and Israel, by contrast, are two states that maintain diplomatic relations, conduct trade and have previously engaged in military cooperation. Nevertheless, Israel has defined a potential Turkish military initiative as a threat to itself and has resorted to force in order to prevent it.

The dispute between the two countries has consequently moved beyond political declarations, diplomatic protests and reciprocal accusations. Israel is no longer merely telling Turkey where it believes Ankara should stop in Syria. It is conveying that message through bombs.

Nor is the issue confined to the Abu al-Duhur airbase. When one state is able to prevent another state’s military plans by such means, it effectively establishes a zone of control for itself. Today, an airbase in the Idlib countryside has been targeted. Tomorrow, another base, a radar installation, an air-defence system or a military formation may be struck on precisely the same grounds.

The point at which Israel’s self-declared boundary begins and ends is equally unclear. If this conception of Israeli security is accepted, every Turkish military move in Syria becomes subject to the approval of the Israeli government. Israel would thereby claim the authority to decide who may establish a presence not only in southern Syria, but also in an area only 75 kilometres from the Turkish border.

This confronts Ankara with a problem to which there are no easy answers. If Turkey responds militarily, the tension between the two countries may develop into a direct confrontation. If it does not, it risks creating the impression that it has tacitly accepted the limit imposed by Israel. The damaged runway may be repaired and diplomatic protests may be lodged, but neither will, by itself, alter the balance of power that this attack has exposed.

It cannot reasonably be argued that Turkey must answer every attack with military force. States are obliged to act not out of anger, but on the basis of calculated consequences. Yet declining to respond militarily is not the same as accepting a boundary imposed by another state. Ankara must define, with clarity, what it intends to achieve in Syria, what political and military costs it is prepared to bear, and where it will ultimately stand when confronted with Israeli intervention.

Ambiguity serves only Israel. The Israeli government has stated its objective plainly: it will not permit Turkey to establish an airbase or expand its military presence in Syria. Ankara’s assertion that “our troops were not there” leaves unanswered the far more consequential question of whether Turkey will be there tomorrow.

The attack on Abu al-Duhur cannot therefore be regarded as merely another Israeli military operation in Syria. It represents direct interference with Turkey’s freedom of military action in the region and marks the beginning of a new phase in the contest for power between the two countries.

Israel did not merely bomb an airbase in Syria. It told Turkey where it was expected to stop—and drew the line with its own warplanes.

If Turkey accepts that line, Israel will draw it again tomorrow, somewhere else and closer to the Turkish border

The National Security Strategy published by the United States in December 2025 explains, without hiding behind conventional diplomatic language, how Washington intends to manage the world from now on. The document’s central idea is simple: the United States will remain at the centre of the global order, but it will no longer bear alone the military, political and economic costs of keeping that order in place.

The expression used in the document is “burden-sharing.” Yet the system it describes is not so much about sharing the burden equally as it is about transferring as much of it as possible to allies and partners. Countries are being asked to assume primary responsibility for security in their own regions.

Washington is not withdrawing under this new arrangement. It is merely changing its position. Instead of being the state that fights on the front lines, pays for reconstruction and assumes the political risks, it is becoming the state that designs the system, brings the parties together, distributes the responsibilities and oversees the results.

The National Security Strategy makes no attempt to conceal this either. It states that the United States will act as a “convener and supporter,” while regional responsibilities will be assumed by its partners. Countries willing to accept greater responsibilities are promised trade advantages, technology-sharing and preferential access to defence procurement. In other words, Washington will establish new partnerships, place certain prospects of gain before its partners and, in return, transfer to them a portion of the security obligations determined by Washington itself.

This policy is even more clearly visible in the section dealing with the Middle East. Even the title of that section is sufficiently revealing: “Shift the Burdens, Build the Peace.” The United States does not want the energy resources of the Persian Gulf to fall into the hands of a hostile power, the Strait of Hormuz or the Red Sea to be closed, or Israel’s security to be placed in danger. These remain fundamental American interests. What Washington no longer wishes to do is pay the entire cost of protecting those interests from its own budget.

The new governance and reconstruction arrangement prepared for Gaza is one of the first major applications of this approach. While the chairmanship and strategic supervision of the Board of Peace will remain in Washington, Gaza’s day-to-day administration is to be entrusted to technocrats, security is to be provided by an international stabilisation force, and the necessary funds for reconstruction are to be raised from regional countries and international capital.

The Board’s responsibilities are not limited to administration and security. Reconstruction, attracting investment, large-scale financing and the mobilisation of capital are also integral parts of the system. The United States thus prepares the plan, establishes the administrative structure and retains political control, while leaving a substantial part of the military risk, administrative responsibility and cost of reconstruction to other countries.

The Mecca Joint Defence Agreement is the second major regional arrangement to emerge during the same period. Signed by Türkiye, Saudi Arabia and Pakistan on 7 August 2026, the agreement accepts that an armed attack against any one of the parties will be regarded as an attack against all three. Saudi Arabia, with its economic strength and energy resources; Türkiye, with its military capacity and defence industry; and Pakistan, with its large army and the shadow of its nuclear deterrence, have thus come together within a new security structure.

The declared scope of the agreement is not limited to political solidarity. It provides for the establishment of high-level military and political coordination mechanisms, joint exercises in the land, maritime, air and cyber domains, and the development of joint production and technology transfers in the defence industry. Responsibility for securing the Middle East is increasingly being left to the states of the region itself.

There is no publicly disclosed document directly demonstrating that the Mecca Agreement was prepared or directed by Washington. Nevertheless, there is a striking degree of consistency between the consequences of the agreement and the United States National Security Strategy. Three American partners are assuming greater military and financial responsibility for the security of their own region, while Washington preserves its position at the centre of the system through alliances, arms sales, technology, intelligence and diplomatic influence.

The issue, therefore, is not an American withdrawal from the region. The United States intends to reduce its military burden while maintaining its political and economic control. Washington’s objective is not to abandon the Middle East, but to manage it at a lower cost.

Moreover, transferring responsibility for regional security to the countries of the region will not cause the United States any economic loss. On the contrary, new defence arrangements will create new requirements for weapons, technology, training, maintenance and logistics. The presidential executive order issued in February 2026, which calls for the creation of an “America First Arms Transfer Strategy,” explicitly states that foreign arms purchases and foreign capital will be used to expand the production capacity of the American defence industry. Regional countries will acquire more weapons, spend more money and assume greater political risks in order to perform their new duties. A substantial share of this expenditure will flow back into American industry.

The emerging order can be summarised clearly: others will pay for the reconstruction of Gaza, soldiers from other countries will provide its security, regional states will bear the initial risks of regional conflicts, and a substantial proportion of the weapons required by the new defence systems will be purchased from the United States. In return, Washington will continue to design the political architecture, direct the economic opportunities and define the boundaries of the security order.

In other words, the United States is shifting the costs, but it is not preparing to share the profits.

Yet one final question must be asked:

Why have the participating countries accepted—with such eagerness and, at times, even enthusiasm—arrangements that impose such heavy military, economic and political obligations in the name of rebuilding the region and ensuring its security?

States do not assume the costs of plans prepared by others so readily unless they expect to receive something of considerable value in return. If the publicly disclosed benefits do not compensate for the risks being assumed, there is reason to suspect that the true balance sheet of these agreements contains other items that have not yet been revealed.

What has been promised to the participating countries? Trade privileges, technology transfers, security guarantees or regional spheres of influence—or perhaps a new series of concessions and reciprocal commitments of which we are not yet aware?

The declared obligations are plain to see. What remains undisclosed is the true price paid in return for accepting those heavy obligations.

Amerika Birleşik Devletleri’nin Aralık 2025’te yayımladığı Ulusal Güvenlik Stratejisi, Washington’un bundan sonra dünyayı nasıl yönetmek istediğini alışılmış diplomatik ifadelerin arkasına saklamadan açıklamaktadır. Belgenin temel düşüncesi basittir: Amerika küresel düzenin merkezinde kalacak, ancak bu düzeni ayakta tutmanın askerî, siyasi ve ekonomik maliyetini artık tek başına üstlenmeyecektir.

Belgede kullanılan ifade “yük paylaşımı”dır. Fakat anlatılan sistem, yükün eşit biçimde ülkelerin kendi bölgelerinin güvenliğinde birincil sorumluluğu üstlenmeleri istenmektedir.

Washington bu yeni düzende geri çekilmemektedir. Yalnızca bulunduğu yeri değiştirmektedir. Cephede savaşan, yeniden yapılanmanın parasını ödeyen ve siyasi riskleri üstlenen devlet olmaktan çıkıp sistemi kuran, tarafları bir araya getiren, görevleri dağıtan ve sonuçları denetleyen devlet hâline gelmektedir.

Ulusal Güvenlik Stratejisi bunu da saklamamaktadır. Amerika’nın “toplayıcı ve destekleyici” olacağı, bölgesel sorumlulukların ise ortaklar tarafından üstlenileceği belirtilmektedir. Daha fazla sorumluluk kabul eden ülkelere ticari kolaylıklar, teknoloji paylaşımı ve savunma tedarikinde ayrıcalıklar vaat edilmektedir. Başka bir ifadeyle Washington yeni ortaklıklar kuracak, ortaklarının önüne bazı kazanç ihtimalleri koyacak ve karşılığında güvenlik yükümlülüklerinin kendi belirlediği bir bölümünü onlara devredecektir.

Bu politika Ortadoğu bölümünde daha açık görülmektedir. Belgenin bu bölümünün başlığı bile yeterince açıklayıcıdır: “Yükleri Kaydır, Barışı İnşa Et.” Amerika, Basra Körfezi’ndeki enerji kaynaklarının düşman bir gücün eline geçmesini, Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz’in kapanmasını ve İsrail’in güvenliğinin tehlikeye düşmesini istememektedir. Bunlar Washington’un vazgeçmediği temel çıkarlardır. Vazgeçtiği şey, bu çıkarları korumanın bütün maliyetini kendi bütçesinden ödemektir.

Gazze için hazırlanan yeni yönetim ve yeniden yapılanma düzeni bu anlayışın ilk büyük uygulamalarından biridir. Barış Kurulu’nun başkanlığı ve stratejik denetimi Washington’da kalırken, Gazze’nin günlük yönetiminin teknokratlara bırakılması, güvenliğin uluslararası bir istikrar gücü tarafından sağlanması, yeniden yapılanma için bölge ülkelerinden ve uluslararası sermayeden kaynak toplanması öngörülmektedir.

Kurulun görev alanları arasında yalnızca yönetim ve güvenlik bulunmamaktadır. Yeniden yapılanma, yatırım çekilmesi, büyük ölçekli finansman ve sermaye seferberliği de sistemin parçasıdır. Böylece Amerika planı hazırlamakta, yönetim yapısını kurmakta ve siyasi denetimi elinde tutmakta; askerî riskin, idari sorumluluğun ve yeniden yapılanma maliyetinin önemli bölümünü başka ülkelere bırakmaktadır.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması da aynı dönemde ortaya çıkan ikinci büyük bölgesel düzenlemedir. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından 7 Ağustos 2026’da imzalanan anlaşma, taraflardan birine yapılacak silahlı saldırının üçüne birden yapılmış sayılmasını kabul etmektedir. Böylece Suudi Arabistan ekonomik gücü ve enerji kaynaklarıyla, Türkiye askerî kapasitesi ve savunma sanayisiyle, Pakistan ise büyük ordusu ve nükleer caydırıcılığının gölgesiyle yeni bir güvenlik yapısında birleşmiştir.

Anlaşmanın açıklanan uygulama alanı yalnızca siyasi dayanışma değildir. Üst düzey askerî ve siyasi koordinasyon mekanizmalarının kurulması, kara, deniz, hava ve siber alanlarda ortak tatbikatlar yapılması, savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji aktarımının geliştirilmesi öngörülmektedir. Ortadoğu’nun güvenliğini sağlama görevi giderek bölgenin kendi devletlerine bırakılmaktadır.

 Mekke Anlaşması’nın Washington tarafından hazırlandığını veya yönetildiğini gösteren kamuoyuna açıklanmış doğrudan bir belge yoktur. Fakat anlaşmanın ortaya çıkardığı sonuç ile ABD Ulusal Güvenlik Stratejisi arasında dikkat çekici bir uyum bulunmaktadır. Üç Amerikan ortağı, kendi bölgelerinin güvenliği için daha fazla askerî ve mali sorumluluk üstlenmekte; Washington ise ittifaklar, silah satışları, teknoloji, istihbarat ve diplomatik nüfuz yoluyla sistemin merkezindeki yerini korumaktadır.

Bu nedenle mesele Amerika’nın bölgeden çekilmesi değildir. Amerika bölgedeki askerî yükünü azaltırken siyasi ve ekonomik denetimini sürdürmek istemektedir. Washington’un hedefi Ortadoğu’yu terk etmek değil, daha düşük maliyetle yönetmektir.

Üstelik güvenliğin bölge ülkelerine devredilmesi Amerika’yı ekonomik bakımdan zarara uğratmayacaktır. Tam tersine, yeni savunma düzenleri yeni silah, teknoloji, eğitim, bakım ve lojistik ihtiyaçları yaratacaktır. Şubat 2026’da yayımlanan ve “Önce Amerika Silah Transferi Stratejisi”nin oluşturulmasını öngören başkanlık kararnamesi, yabancı ülkelerin silah alımlarının ve yabancı sermayenin Amerikan savunma sanayisinin üretim kapasitesini genişletmekte kullanılacağını açıkça belirtmektedir. Bölge ülkeleri daha fazla silahlanacak, daha fazla para harcayacak ve üstlendikleri yeni görevler için daha fazla siyasi risk alacaktır. Bu harcamaların önemli bir bölümü ise Amerikan sanayisine dönecektir.

Ortaya çıkan düzenin özeti açıktır: Gazze’nin yeniden kurulmasının parasını başkaları ödeyecek, güvenliğini başkalarının askerleri sağlayacak, bölgesel çatışmaların ilk riskini bölge ülkeleri üstlenecek ve yeni savunma sistemlerinin ihtiyaç duyduğu silahların önemli bölümü Amerika’dan alınacaktır. Buna karşılık Washington siyasi mimariyi kurmaya, ekonomik imkânları yönlendirmeye ve güvenlik düzeninin sınırlarını belirlemeye devam edecektir.

Yani Amerika maliyeti devretmekte, fakat kârı bölüşmeye hazırlanmamaktadır.

Ancak burada mutlaka sorulması gereken son bir soru vardır:

Bölgenin yeniden kurulması ve güvenliğinin sağlanması adına böylesine ağır askerî, ekonomik ve siyasi yükümlülükler öngören bu düzenlemeleri taraf ülkeler neden büyük bir istek, hatta yer yer coşkuyla kabul etmiştir?

Devletler, karşılığında önemli bir kazanç görmedikleri sürece başkalarının hazırladığı planların maliyetini böylesine kolay üstlenmezler. Kamuoyuna açıklanan kazançlar, üstlenilen riskleri karşılamıyorsa anlaşmaların gerçek bilançosunda henüz açıklanmayan başka kalemlerin bulunmasından şüphe etmek gerekir.

Taraf ülkelere ne vaat edilmiştir? Ticari ayrıcalıklar mı, teknoloji aktarımı mı, güvenlik garantileri mi, bölgesel nüfuz alanları mı; yoksa bugün için bilmediğimiz yeni bir tavizler ve karşılıklı taahhütler dizisi mi?

Çünkü açıklanan yükümlülükler ortadadır. Açıklanmayan ise bu ağır yükümlülükleri kabul etmenin gerçek karşılığıdır.

THE STRATEGIC IMPASSE CREATED BY WASHINGTON

Türkiye, Saudi Arabia, and Pakistan signed the Mecca Mutual Defense Agreement on August 7, 2026. Its principal provision is unambiguous: an armed attack against any one of the parties shall be regarded as an attack against all three. The Turkish foreign minister has also stated that, in technical terms, this arrangement is equivalent in character to Article 5 of the North Atlantic Treaty. Türkiye has therefore entered a second collective-defense system while retaining its membership in NATO.

It is inconceivable that these three countries, all of which maintain close military and political relations with the United States, could have prepared a defense arrangement of such consequence without Washington’s knowledge and consent. Nor is it credible that the United States failed to foresee the implications of an agreement reportedly negotiated over a period of approximately three years. Washington either anticipated the possibility of a conflict arising in the Middle East or chose to disregard the prospect that two separate security systems supported by its own hand might one day collide.

The parties to the Mecca Agreement were not selected at random. Saudi Arabia provides the financial resources, energy power, and political center. Türkiye contributes its large armed forces, expanding defense industry, and experience in regional military operations. Pakistan brings not only substantial and seasoned armed forces but also, although nowhere expressly stated, the shadow of its nuclear deterrent. The combination of these three sources of power represents more than an ordinary defense partnership; it is an attempt to establish a new regional security center.

On paper, the purpose is deterrence. The true meaning of collective-defense agreements, however, is revealed not in declarations issued during times of peace but when one of the parties comes under attack. That is precisely the question that must now be answered: What will happen if Iran attacks Saudi Arabia?

At first sight, the chain of consequences appears perfectly clear. Iran attacks Saudi Arabia. Under the Mecca Agreement, Türkiye and Pakistan are also deemed to have been attacked. Türkiye is a member of NATO, and Article 5 of the North Atlantic Treaty provides that an armed attack against one member shall be considered an attack against them all. On this basis, it could be argued that Iran would be deemed to have attacked not merely Saudi Arabia but, through Türkiye, all 32 members of NATO.

The final link in this chain, however, does not close automatically as a matter of law.

The Mecca Agreement binds its own parties. Türkiye, Saudi Arabia, and Pakistan may agree to treat an attack against one of them as an attack against all three, but they cannot, by that decision alone, unilaterally extend NATO’s area of defense to Saudi territory. Saudi Arabia is not a member of NATO. An Iranian attack on Saudi territory would not automatically activate Article 5 merely because of the provision contained in the Mecca Agreement.

The real danger begins thereafter.

If Türkiye enters the conflict in defense of Saudi Arabia pursuant to the Mecca Agreement and engages Iranian forces, there is no assurance that the war will remain confined to Saudi territory. Should Iran target Turkish military units, aircraft, vessels, bases, or Turkish territory itself, NATO would no longer be considering an indirect attack upon Saudi Arabia. It would be compelled to address an actual armed attack against one of its own members.

It is at this point that the strategic impasse created by Washington becomes apparent. NATO members would find themselves confronted with the consequences of a war in whose preparation they had taken no part and whose commencement they had never authorized. Türkiye would maintain that it was merely fulfilling an obligation arising from a mutual-defense agreement it had signed. Certain NATO countries, however, would argue that Ankara had entered a war beyond NATO territory by its own decision and could not expect to drag the entire Alliance behind it.

Article 4 of the North Atlantic Treaty provides for consultations whenever the security of a member is threatened. It is not a legal precondition for the application of Article 5. Nevertheless, in a case of such controversy, NATO’s political decision-making process would inevitably begin with consultations in the North Atlantic Council. The principal obstacle would therefore not be Article 4 itself, but the necessity of bringing the 32 governments seated around the table to a common position.

Given the prevailing profile of political leaders and diplomats, it would be unreasonable to expect that table to produce a decision for war with any ease. Germany would seek to prevent the conflict from expanding. France would calculate its own regional interests. Countries unwilling to sever their relations with Iran completely would take refuge behind legal technicalities. Some would debate where the hostilities had begun; others would examine whether Turkish forces had undertaken the first military action against Iran; still others would dispute the precise character of the Iranian attack. NATO consultations could cease to be a path toward collective defense and instead become a diplomatic instrument for avoiding or delaying a decision.

The United States is the only power capable of breaking this deadlock. Without Washington bringing its full political weight to bear, it would be exceedingly difficult to unite 32 countries behind a common military position against Iran. If the United States had already made its decision, it could exert the necessary pressure upon hesitant allies. If it remained undecided, NATO would issue declarations of solidarity and provide Türkiye with air-defense and intelligence support while avoiding direct participation in the war.

Moreover, the application of Article 5 would not mean that all 32 countries would automatically enter into war with Iran. The North Atlantic Treaty permits each member to take such action as it deems necessary. One country might deploy combat aircraft, another might supply air-defense systems, and a third might limit its contribution to intelligence or logistical support. Certain members might attempt to present statements of political solidarity as an adequate substitute for military assistance. On paper, an attack against one is an attack against all; in practice, each member still determines for itself how much assistance it is prepared to provide.

All these legal interpretations, political calculations, and diplomatic maneuvers, however, require time. War may not grant diplomats the time they require.

Nothing can reliably restrain two countries once public opinion has been inflamed and their armed forces stand with weapons trained upon one another. At that stage, measured statements by heads of state, telephone conversations between foreign ministers, and appeals for restraint from international organizations rapidly lose their significance. A radar system identifies the wrong target, a missile lands in the wrong place, or a commander acts a few minutes too soon; within seconds, a balance preserved for months disappears.

Once images of the first casualties are broadcast, governments become captive not only to the state confronting them but also to their own public opinion. Withdrawal is interpreted not as compromise but as defeat. Every strike invites a counterstrike, and every loss generates a demand for retaliation. A conflict initially declared to be limited becomes a widening war as governments seek to preserve their political standing. From that point onward, the interpretation of treaty provisions is determined not by lawyers but by developments on the battlefield.

The true danger that the Mecca Agreement poses for Türkiye is not that it removes the country from NATO’s protective sphere. The danger is that it may draw Türkiye into a war that NATO did not decide to begin but from whose consequences the Alliance cannot escape. An Iranian attack against Saudi Arabia would not automatically activate NATO. Yet if Türkiye entered the war pursuant to its obligations under the agreement and Iran subsequently targeted Türkiye, NATO would be confronted with two damaging alternatives: abandon Türkiye and destroy the credibility of the collective-defense system, or enter a regional war that began without its consent.

The American predicament is even greater. Washington is, on the one hand, the undisputed leader of NATO and, on the other, the principal military and political partner of all three signatories to the Mecca Agreement. This new security arrangement, which the United States either helped establish or at least permitted to be established, could force America to choose among its own allies at the first serious test. If Washington stood behind Türkiye, it would risk drawing NATO into a war with Iran. If it kept its distance, the deterrent credibility of both NATO and the Mecca Agreement would suffer a severe blow.

Türkiye’s simultaneous attachment to two collective-defense systems has not provided it with twice the security. On the contrary, it has created the possibility that a war arising from one agreement may pull the other agreement behind it. An arrangement supported by Washington for the purpose of sharing the regional burden may ultimately create a far heavier burden that the United States itself will be compelled to bear.

The question that must be asked today is not whether the Mecca Agreement was established against Iran. The real question is this: If Iran attacks Saudi Arabia and Türkiye fulfills its obligations under the agreement, will NATO stand behind Türkiye, or will Türkiye find itself alone on the battlefield while 32 countries continue their consultations?

The answer cannot be found in the text of either treaty. It lies in the political will Washington displays when the first missile is fired. Yet once armies have begun to move and public opinion has begun to demand war, no answer delivered afterward may be sufficient to stop a war already under way.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, 7 Ağustos 2026’da Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşmanın temel hükmü açıktır: Taraflardan birine yapılacak silahlı saldırı, üçünün tamamına yapılmış sayılacaktır. Türk Dışişleri Bakanı da bu düzenlemenin teknik bakımdan NATO’nun 5. maddesiyle aynı nitelikte olduğunu açıklamıştır. Böylece Türkiye, NATO üyeliğini sürdürürken ikinci bir kolektif savunma sistemine daha girmiştir.

Üçü de Amerika Birleşik Devletleri ile yakın askerî ve siyasi ilişkilere sahip bu ülkelerin, böylesine önemli bir savunma düzenini Washington’un bilgisi ve onayı dışında hazırladıklarını düşünmek mümkün değildir. Üstelik yaklaşık üç yılda hazırlandığı açıklanan anlaşmanın yaratacağı sonuçları ABD’nin bir görmemiş olması da inandırıcı değildir. Washington ya orta           ya çıkabilecek çatışmayı hesaplamış ya da kendi eliyle desteklediği iki ayrı güvenlik sisteminin bir gün birbirine çarpabileceğini önemsememiştir.

Mekke Anlaşması’nın tarafları rastgele seçilmiş değildir. Suudi Arabistan parayı, enerji gücünü ve siyasi merkezi sağlar. Türkiye büyük ordusunu, gelişen savunma sanayisini ve bölgesel harekât tecrübesini getirir. Pakistan ise kalabalık ve tecrübeli silahlı kuvvetlerinin yanında, açıkça yazılmasa bile nükleer caydırıcılığının gölgesini taşır. Bu üç gücün birleşmesi, sıradan bir savunma iş birliği değil, yeni bir bölgesel güvenlik merkezi yaratma girişimidir.

Kâğıt üzerinde amaç caydırıcılıktır. Fakat kolektif savunma anlaşmalarının gerçek anlamı barış günlerinde yapılan açıklamalarda değil, taraflardan birine saldırıldığında ortaya çıkar. Bugün cevaplandırılması gereken soru da tam olarak budur: İran’ın Suudi Arabistan’a saldırması hâlinde ne olacaktır?

İlk bakışta zincir son derece açıktır. İran Suudi Arabistan’a saldırır. Mekke Anlaşması gereğince Türkiye ile Pakistan da saldırıya uğramış sayılır. Türkiye NATO üyesidir ve Washington Antlaşması’nın 5. maddesi, üyelerden birine yapılan silahlı saldırının bütün üyelere yapılmış kabul edileceğini söyler. Buradan hareketle İran’ın yalnızca Suudi Arabistan’a değil, Türkiye üzerinden NATO’nun 32 üyesine de saldırmış sayılacağı ileri sürülebilir.

Ancak bu zincirin son halkası hukuk bakımından kendiliğinden kapanmaz.

Mekke Anlaşması, kendi taraflarını bağlar. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan bir saldırıyı ortak kabul edebilir; fakat bu kararla Suudi Arabistan topraklarını NATO’nun savunma alanına tek taraflı olarak katamaz. Suudi Arabistan NATO üyesi değildir. İran’ın Suudi topraklarına saldırması, yalnızca Mekke Anlaşması’ndaki hüküm nedeniyle NATO’nun 5. maddesini otomatik olarak harekete geçirmez.

Asıl tehlike bundan sonra başlar.

Türkiye, Mekke Anlaşması gereğince Suudi Arabistan’ın savunmasına katılır ve İran kuvvetleriyle çatışırsa savaşın Suudi topraklarıyla sınırlı kalacağının hiçbir güvencesi yoktur. İran’ın Türk askerî birliklerini, uçaklarını, gemilerini, üslerini veya doğrudan Türkiye topraklarını hedef alması hâlinde NATO artık Suudi Arabistan’a yapılmış dolaylı bir saldırıyı değil, kendi üyelerinden birine yönelmiş gerçek bir silahlı saldırıyı görüşmek zorunda kalacaktır.

Washington’un yarattığı stratejik çıkmaz tam da burada ortaya çıkar. NATO üyeleri, hazırlanmasına katılmadıkları ve başlamasına karar vermedikleri bir savaşın sonuçlarıyla karşı karşıya kalırlar. Türkiye, imzaladığı ortak savunma anlaşmasından doğan yükümlülüğünü yerine getirdiğini söyleyecektir. Bazı NATO ülkeleri ise Ankara’nın kendi kararıyla NATO coğrafyası dışındaki bir savaşa katıldığını ve ittifakı peşinden sürükleyemeyeceğini ileri sürecektir.

Washington Antlaşması’nın 4. maddesi, üyelerden birinin güvenliğinin tehdit edilmesi durumunda danışmalarda bulunulmasını öngörür. Bu madde, 5. maddenin hukukî ön şartı değildir. Bununla birlikte böylesine tartışmalı bir durumda NATO’nun siyasi karar süreci kaçınılmaz olarak Kuzey Atlantik Konseyi’ndeki danışmalarla başlayacaktır. Dolayısıyla asıl engel 4. maddenin kendisi değil, masanın çevresinde oturan 32 ülkenin ortak bir iradeye ulaşmak zorunda olmasıdır.

Mevcut siyasetçi ve diplomat profili dikkate alındığında bu masadan kolayca savaş kararı çıkması beklenemez. Almanya çatışmanın genişlemesini önlemeye çalışacak, Fransa kendi bölgesel çıkarlarını hesaplayacak, İran’la ilişkilerini tamamen koparmak istemeyen ülkeler hukukî ayrıntıların arkasına sığınacaktır. Bazıları saldırının nerede başladığını, bazıları Türk kuvvetlerinin İran’a karşı ilk harekâtını, bazıları da İran’ın saldırısının niteliğini tartışacaktır. NATO danışmaları, ortak savunmaya geçiş yolu olmaktan çıkarak karar vermemenin veya kararı geciktirmenin diplomatik aracına dönüşebilecektir.

Bu kilidi açabilecek tek güç Amerika Birleşik Devletleri’dir. Washington bütün siyasi ağırlığını ortaya koymadan 32 ülkenin İran’a karşı ortak askerî tavırda birleşmesi son derece güçtür. ABD kararını vermişse tereddüt eden üyeler üzerinde gerekli baskıyı kurabilir. Kararsız kalırsa NATO dayanışma açıklamaları yayımlar, Türkiye’ye hava savunması ve istihbarat desteği verir, fakat doğrudan savaşa katılmaktan kaçınır.

Üstelik 5. maddenin uygulanması, 32 ülkenin kendiliğinden İran’la savaşa girmesi anlamına da gelmez. Washington Antlaşması, her üyenin gerekli gördüğü tedbiri almasına izin verir. Bir ülke savaş uçağı gönderirken diğeri hava savunma sistemi sağlayabilir; bir başkası istihbarat veya lojistik destekle yetinebilir. Bazı üyeler askerî yardım yerine siyasi dayanışma açıklamalarını yeterli göstermeye çalışabilir. Kâğıt üzerinde birine yapılan saldırı hepsine yapılmıştır; uygulamada ise herkes ne kadar yardım edeceğine yine kendisi karar verir.

Fakat bütün bu hukukî yorumların, siyasi hesapların ve diplomatik manevraların yapılabilmesi için zaman gerekir. Savaş ise diplomatların ihtiyaç duyduğu zamanı vermeyebilir.

Kamuoyu kızışmış, orduları namlu namluya gelmiş iki ülkeyi durduracak hiçbir şey yoktur. Bu aşamadan sonra devlet başkanlarının ölçülü açıklamaları, dışişleri bakanlarının telefon görüşmeleri ve uluslararası kuruluşların itidal çağrıları önemini hızla kaybeder. Bir radar yanlış hedef belirler, bir füze yanlış yere düşer veya bir komutan birkaç dakika erken karar verir; aylar boyunca korunmaya çalışılan denge birkaç saniye içinde ortadan kalkar.

İlk kayıpların görüntüleri yayıldığında hükümetler yalnızca karşılarındaki devlete değil, kendi kamuoylarına da esir olurlar. Geri çekilmek uzlaşma değil yenilgi olarak görülür. Her saldırı karşı saldırıyı, her kayıp intikam talebini doğurur. Başlangıçta sınırlı tutulacağı söylenen çatışma, hükümetlerin siyasi itibarlarını korumak uğruna genişlettikleri bir savaşa dönüşür. O noktadan sonra anlaşma maddelerinin nasıl yorumlandığını hukukçular değil, savaş meydanındaki gelişmeler belirler.

Mekke Anlaşması’nın Türkiye açısından gerçek tehlikesi, ülkeyi NATO’nun koruma alanından çıkarması değildir. Tehlike, Türkiye’yi NATO’nun başlamasına karar vermediği fakat sonuçlarından kaçamayacağı bir savaşın içine çekebilmesidir. İran’ın Suudi Arabistan’a saldırması NATO’yu otomatik olarak harekete geçirmez. Ancak Türkiye’nin anlaşma gereğince savaşa katılması ve İran’ın Türkiye’yi hedef alması, NATO’yu iki kötü seçenekle karşı karşıya bırakır: Türkiye’yi yalnız bırakarak ortak savunma sisteminin güvenilirliğini yok etmek veya kendi iradesi dışında başlayan bölgesel bir savaşa katılmak.

ABD’nin çıkmazı daha da büyüktür. Washington, bir taraftan NATO’nun tartışmasız lideridir; diğer taraftan Mekke Anlaşması’nı imzalayan üç ülkenin de başlıca askerî ve siyasi ortağıdır. Kurulmasına yardımcı olduğu veya en azından kurulmasına izin verdiği bu yeni güvenlik düzeni, ilk ciddi sınamasında Amerika’yı kendi müttefikleri arasında seçim yapmak zorunda bırakabilir. ABD, Türkiye’nin arkasında durursa NATO’yu İran savaşına sürükleme tehlikesiyle karşılaşır; uzak durursa hem NATO’nun hem de Mekke Anlaşması’nın caydırıcılığı ağır darbe alır.

Türkiye’nin iki kolektif savunma sistemine birden bağlanması ülkeye iki kat güvenlik sağlamamıştır. Tam tersine, bir anlaşmadan doğan savaşın diğer anlaşmayı da peşinden sürüklemesi ihtimalini yaratmıştır. Washington’un bölgesel yükü paylaşmak amacıyla desteklediği bu düzen, sonunda Amerika’nın taşımak zorunda kalacağı çok daha ağır bir yük doğurabilir.

Bugün sorulması gereken soru, Mekke Anlaşması’nın İran’a karşı kurulup kurulmadığı değildir. Asıl soru şudur: İran Suudi Arabistan’a saldırır ve Türkiye anlaşmadan doğan yükümlülüğünü yerine getirirse, NATO Türkiye’nin arkasında duracak mıdır; yoksa 32 ülke danışmaya devam ederken Türkiye kendisini savaş meydanında yalnız mı bulacaktır?

Bu sorunun cevabı anlaşma metinlerinde yoktur. Cevap, ilk füze ateşlendiğinde Washington’un göstereceği siyasi iradede saklıdır. Ancak ordular harekete geçtikten ve kamuoyu savaşı istemeye başladıktan sonra verilecek hiçbir cevap, başlamış bir savaşı durdurmaya yetmeyebilir.

Avrupa’nın güvenlik mimarisi uzun yıllar boyunca yanlış bir varsayım üzerine kurulmuştur: Amerika Birleşik Devletleri Avrupa’yı her şart altında savunacaktır. Bu varsayım hiçbir zaman sınırsız ve otomatik bir güvenlik garantisi değildi. Fakat Avrupalı siyasetçiler onu böyle göstermeyi tercih ettiler. Çünkü kendi ülkelerini savunmanın maliyetini üstlenmek yerine savunma görevini Washington’a bırakmak daha ucuzdu. Ordulara, cephaneliklere ve savunma sanayisine ayrılması gereken kaynaklar seçmeni memnun edecek harcamalara yöneltilebiliyor; böylece güvenliğin bedelini ödemeden seçim kazanmak mümkün oluyordu.

Savunma sorumluluğundan kaçmak zamanla bir devlet politikasına, bu politikanın sağladığı rahatlık ise Avrupa siyasetinin temel alışkanlığına dönüştü. Önce günlük siyaset, ardından diplomasi, devlet yönetmenin ağırlığını taşımayan sıradan ve ucuz kadroların eline kaldı.

Soğuk Savaş boyunca bu düzen işledi. Sovyet tehdidi karşısında Amerikan askerleri Avrupa’ya yerleşti; Amerikan nükleer silahları Avrupa’nın caydırıcılığını sağladı. NATO’nun komuta, istihbarat, haberleşme, lojistik ve stratejik nakliye sistemi büyük ölçüde Amerika tarafından kuruldu. Avrupa devletleri ise ekonomilerini büyüttü, sosyal harcamalarını artırdı ve halklarına güvenliğin artık çözülmüş bir mesele olduğunu anlattı.

Gerçekte çözülmüş hiçbir şey yoktu. Avrupa kendi güvenliğini kurmak yerine, uluslararası platformlarda Amerika Birleşik Devletleri’ni hemen her koşulda destekleme karşılığında savunmasının maliyetini ve sorumluluğunu Washington’a devretmiş; askerî bağımlılığının bedelini siyasi bağımsızlığıyla ödemişti.

Bugün Avrupa’nın karşı karşıya bulunduğu savunma sorununun temelinde para, teknoloji veya insan gücü eksikliği yoktur. Avrupa’nın ekonomik kapasitesi güçlü ordular kurmaya, yeterli mühimmat üretmeye, ortak hava ve füze savunma sistemi meydana getirmeye, stratejik nakliye kapasitesi oluşturmaya ve bağımsız bir komuta düzeni kurmaya fazlasıyla yeterlidir. Eksik olan, bu kaynakları askerî güce dönüştürecek siyasi iradedir.

Bu irade kendiliğinden kaybolmamıştır. Avrupa’da savunmayı devletin asli görevi olarak gören yöneticilerin yerini, güvenlik sorumluluğunu başkalarına yükleyerek iktidarını korumaya çalışan bir siyasetçi sınıfı almıştır. Bu kadrolar için savunma, ülkenin varlığını ilgilendiren bir zorunluluk değil; seçmene maliyet getirdiği için mümkün olduğu kadar ertelenmesi gereken tehlikeli bir dosyadır.

Bu siyasetçi sınıfının yanında, kararların sorumluluğunu üstlenmeden hayatın hemen her alanını düzenlemeye çalışan dev bir bürokratik kadro oluşmuştur. Avrupa Birliği ortak para oluşturmuş, ortak pazar kurmuş ve sınırları aşan geniş bir hukuk düzeni meydana getirmiştir. Brüksel’de hangi ürünün hangi ölçülerde üretileceğinden çevre standartlarına, bütçe açıklarından tarım desteklerine kadar binlerce konuda karar alınabilmektedir. Fakat aynı bürokrasi, bir Avrupa devleti saldırıya uğradığında hangi ülkenin askerinin, kimin emriyle, hangi cephede ve hangi amaç uğruna savaşacağı sorusuna cevap verememektedir.

Çünkü bürokrasi yönetmelik hazırlayabilir, yeni kurumlar kurabilir, kadrolarını büyütebilir ve bitmeyen zirveler düzenleyebilir; fakat savaşma iradesi yaratamaz. Savunma sorumluluğu taşımayan bürokratlarla seçim kaybetmekten başka risk görmeyen siyasetçilerin meydana getirdiği bir yapı, güvenlik sistemi değil, örgütlenmiş bir sorumsuzluk düzenidir.

Bu düzen içinde güvenliğin maliyeti Amerika’ya, savaşın riski doğu sınırındaki ülkelere, kararların sorumluluğu ise NATO’ya bırakılmıştır. Avrupa siyasetçilerine kalan görev, ortak bildiriler yayımlamak, yeni kavramlar üretmek ve gerçekte var olmayan bir Avrupa savunmasından söz etmektir.

Lizbon Antlaşması’nın 42(7). maddesi, Avrupa Birliği üyesi bir devlet silahlı saldırıya uğradığında diğer üyelerin yardım etmesini öngörmektedir. Fakat hukuk metinleri askerî kapasite yaratmaz. Bir devletin yardım edeceğini yazmakla bu yardımın ne zaman, hangi kuvvetlerle ve hangi siyasi bedel göze alınarak yapılacağını belirlemek aynı şey değildir. Avrupa’nın birleşik ordusu, bağlayıcı bir askerî karar merkezi ve bütün üyeler adına savaş emri verebilecek siyasi otoritesi yoktur.

Fransa kendi nükleer silahlarının kullanım kararını Brüksel’e bırakmayacaktır. Almanya ordusunun yönetimini Paris’e veya başka bir Avrupa başkentine teslim etmeyecektir. Polonya güvenliğini Fransız vaatlerine bağlamayacaktır. Küçük ülkeler ise büyük devletlerin kendilerini savunmak için gerçekten savaşa girip girmeyeceğinden hiçbir zaman emin olamayacaktır.

Ortak Avrupa ordusundan söz edildiğinde herkes ordunun ortak olmasını istemekte, fakat hiç kimse komutanın başka bir ülkeden olmasını kabul etmemektedir. Her devlet ortak savunmayı desteklemekte, ancak askerî karar yetkisini elinde tutmak istemektedir. Savunma bütçeleri birbirine yaklaştırılmaya çalışılmakta, fakat tehdit ortak tanımlanamamaktadır. Rusya, Polonya ve Baltık ülkeleri için doğrudan varoluşsal bir tehditken Almanya için aynı zamanda ekonomik bir gerçeklik, Fransa için ise Avrupa’daki Amerikan etkisini dengelemekte kullanılabilecek stratejik bir aktördür.

Aynı tehdidi aynı biçimde tanımlayamayan, ortak komutanı kabul etmeyen ve askerî karar yetkisini paylaşmayan devletlerin ortak savunma siyaseti üretmesi mümkün değildir.

Avrupa’nın asıl güvenlik sorunu, Rusya’nın askerî gücünden önce Avrupa’nın ne olduğuna karar verememesidir. Avrupa Birliği bir ekonomik birlik midir, siyasi federasyon mudur, bağımsız devletlerin çıkar ortaklığı mıdır, yoksa Amerikan güvenlik sistemi içinde yaşayan zengin fakat askerî bakımdan bağımlı bir bölge midir?

Bu soruya cevap verilemediği için Avrupa bürokrasisi gerçeğin üzerini yeni kavramlarla örtmektedir. “Stratejik özerklik”, “savunma bütünleşmesi” ve “ortak güvenlik mimarisi” gibi ifadeler tekrarlanmakta; fakat bunların arkasına ortak bir ordu, bağımsız bir komuta sistemi ve savaşmayı göze almış siyasi irade konulamamaktadır. Avrupa güvenliği, askerî gerçekliğin değil, bürokratik kelimelerin yönettiği bir alana dönüşmüştür.

Avrupa’yı bu noktaya getiren siyasetçiler başarısız sayılmamış, aksine defalarca yeniden seçilmişlerdir. Savunma harcamalarını ertelemiş, orduları küçültmüş, cephanelikleri boş bırakmış ve bütün sistemi Amerikan desteğine bağlamışlardır. Buna rağmen halklarına güvenliğin devam ettiğini söylemişlerdir. Avrupa savunma gücünü kaybetmemiş; kendi siyasetçileri tarafından, seçim kazanmanın maliyetini düşürmek uğruna savunmasız bırakılmıştır.

Hiçbir devlet başka bir devleti sonsuza kadar ve her şart altında savunmaz. Amerika Birleşik Devletleri de Avrupa’nın güvenliğini kendi çıkarlarından bağımsız biçimde sağlamayacaktır. Amerikan çıkarları ile Avrupa’nın çıkarları birbirinden uzaklaştığında NATO’nun maddeleri ortadan kalkmayacak, fakat onları harekete geçirecek siyasi irade zayıflayacaktır. İşte o zaman Avrupa devletleri yıllardır erteledikleri soruyla tek başlarına karşılaşacaktır: Kendi güvenlikleri için hangi bedeli ödemeye hazırdırlar?

Bu soruya ortak bir Avrupa cevabı verilemeyecektir. Çünkü ortak savunmayı kuramayan devletler, tehlike yaklaştığında ortak barışı da kuramazlar. Her büyük devlet önce kendi çıkarlarını koruyacak, kendi güvenlik alanını oluşturmaya ve diğerlerinden önce görüşme masasına oturmaya çalışacaktır.

Almanya ekonomik ilişkilerini, sanayisini ve enerji güvenliğini korumak için Rusya ile ayrı bir düzenleme arayacaktır. Fransa, Almanya’nın gerisinde kalmamak ve Avrupa’daki nüfuzunu kaybetmemek için kendi görüşme masasını kuracaktır. Diğer Avrupa devletleri ise kendilerine haber verilmeden yapılan pazarlıklarda yer bulmaya çalışacaktır. Bugün ortak savunmadan söz eden başkentler, yarın birbirlerinden gizledikleri ulusal anlaşmaların peşine düşecektir.

Bu, geçici bir diplomatik sapma değil, mevcut Avrupa düzeninin kaçınılmaz sonucudur. Barış zamanında savunma yetkisini paylaşmayan devletlerin kriz anında ulusal çıkarlarından vazgeçmesi beklenemez. Ortak ordu kuramayan, ortak komutan seçemeyen ve ortak düşman tanımlayamayan bir Avrupa’nın ortak barış masası kurması da mümkün değildir.

Böylece Avrupa’nın güvenlik düzeni büyük bir savaş meydanında değil, birbirinden habersiz kurulacak barış masalarında çözülecektir. Avrupa devletleri Rusya karşısında askerî yenilgiye uğramadan önce birbirlerine olan güvenlerini kaybedecek; ortak savunma düzenini dışarıdan gelen bir saldırıdan önce içeriden başlayan ulusal anlaşmalar sona erdirecektir.

Avrupa’yı sonunda Rusya savunmasız bırakmayacaktır. Avrupa’yı, ekonomik gücüne rağmen ordusunu kurmayan; ortaklıktan söz ederken ulusal hesaplar yapan; güvenliği başkalarına havale ederek yeniden seçilmeyi devletin geleceğinden daha önemli gören kendi siyasetçileri savunmasız bırakacaktır.

Avrupa’nın parası vardır, teknolojisi vardır, insan gücü vardır. Olmayan şey, bütün bunları savunma gücüne dönüştürmeyi göze alacak siyasi irade ve bu iradeyi taşıyacak yönetici sınıftır. Bu gerçek değişmedikçe ortak Avrupa savunması bir proje değil, sorumluluktan kaçmak için kullanılan siyasi bir cümle olarak kalacaktı

For decades, Europe’s security architecture rested on a false assumption: the United States would defend Europe under all circumstances. This assumption never constituted an unlimited and automatic security guarantee. European politicians nevertheless chose to present it as one. Entrusting the task of defense to Washington was less costly than assuming the financial burden of defending their own countries. Resources that should have been allocated to armed forces, ammunition reserves, and the defense industry could instead be directed toward expenditures designed to satisfy voters. Elections could therefore be won without requiring the electorate to bear the cost of national security.

Avoidance of defense responsibility gradually became state policy, while the comfort produced by that policy became a defining habit of European politics. First domestic politics and then diplomacy were left in the hands of mediocre and undistinguished cadres incapable of carrying the weight of statecraft.

This arrangement functioned throughout the Cold War. Faced with the Soviet threat, American troops were stationed across Europe, and American nuclear weapons provided the basis of European deterrence. NATO’s command, intelligence, communications, logistics, and strategic transportation systems were established largely by the United States. European governments, meanwhile, expanded their economies, increased social spending, and assured their citizens that security was no longer an unresolved matter.

In reality, nothing had been resolved. Rather than establish its own security system, Europe transferred the cost and responsibility of its defense to Washington in return for supporting the United States in almost every circumstance on international platforms. Europe paid for its military dependence with its political independence.

The defense problem confronting Europe today is not rooted in any shortage of money, technology, or human resources. Europe possesses more than sufficient economic capacity to establish powerful armed forces, produce adequate ammunition, develop an integrated air and missile defense system, create strategic transportation capabilities, and construct an independent command structure. What it lacks is the political will to convert these resources into military power.

That political will did not simply disappear. In Europe, leaders who regarded national defense as a fundamental duty of the state were gradually replaced by a political class seeking to remain in power by transferring security responsibilities to others. For this class, defense is no longer an obligation affecting the continued existence of the state. It is a politically dangerous file to be postponed for as long as possible because of the costs it imposes on the electorate.

Alongside this political class, Europe created an immense bureaucratic establishment that seeks to regulate almost every area of life without assuming responsibility for the consequences of its decisions. The European Union established a common currency, created a common market, and developed an extensive body of law extending across national borders. Brussels can determine thousands of matters, from product specifications and environmental standards to budget deficits and agricultural subsidies. Yet the same bureaucracy cannot answer a fundamental question: if a European state is attacked, whose soldiers will fight, under whose command, on which front, and for what purpose?

A bureaucracy can draft regulations, establish new institutions, expand its administrative staff, and convene an endless succession of summits. It cannot create the will to fight. A structure composed of bureaucrats bearing no defense responsibility and politicians who recognize no danger beyond losing the next election is not a security system. It is an institutionalized regime of irresponsibility.

Within this arrangement, the financial burden of security has been assigned to the United States, the risk of war to the countries on Europe’s eastern frontier, and responsibility for decisions to NATO. The remaining function of European politicians has been to issue joint declarations, manufacture new terminology, and speak of a European defense system that does not exist.

Article 42(7) of the Treaty on European Union provides that, if a member state becomes the victim of armed aggression, the other member states have an obligation to provide aid and assistance. Legal provisions, however, do not create military capabilities. Recording an obligation to assist a state is not the same as determining when that assistance will be provided, which forces will provide it, or what political costs the participating states are prepared to bear. Europe has no unified army, no binding military decision-making authority, and no political institution empowered to issue orders for war on behalf of all its members.

France will not transfer the authority to use its nuclear weapons to Brussels. Germany will not surrender command of its armed forces to Paris or any other European capital. Poland will not entrust its security to French assurances. Smaller states, meanwhile, can never be certain that the larger powers will actually enter a war to defend them.

Whenever a common European army is discussed, every government supports the idea of a common army, but none is prepared to accept a commander from another country. Every state speaks in favor of collective defense while insisting on retaining national control over military decisions. Governments attempt to align defense budgets, yet they cannot agree on a common definition of the threat. For Poland and the Baltic states, Russia is a direct and existential threat. For Germany, it is also an economic reality. For France, it remains a strategic actor that may be used to counterbalance American influence in Europe.

States that cannot define the same threat in the same terms, accept a common commander, or share military decision-making authority cannot produce a common defense policy.

Europe’s primary security problem, even before Russian military power is considered, is its inability to decide what Europe actually is. Is the European Union an economic union, a political federation, an association of sovereign states pursuing overlapping interests, or merely a prosperous but militarily dependent region operating within the American security system?

Because this question remains unanswered, the European bureaucracy covers reality with new terminology. Expressions such as “strategic autonomy,” “defense integration,” and “common security architecture” are repeated continuously, but they are not supported by a common army, an independent command system, or a political authority prepared to accept the possibility of war. European security has become an area governed not by military reality but by bureaucratic language.

The politicians who brought Europe to this point were not regarded as failures. On the contrary, they were repeatedly reelected. They postponed defense expenditure, reduced the size of national armed forces, allowed ammunition reserves to decline, and made the entire system dependent on American support. Yet they continued to assure their citizens that their security remained intact. Europe did not lose its defense capability. It was deliberately rendered defenseless by its own politicians in order to reduce the political cost of winning elections.

No state will defend another state forever and under all circumstances. Nor will the United States guarantee European security independently of its own national interests. If American and European interests continue to diverge, the provisions of the North Atlantic Treaty will not disappear. The political will required to activate them, however, will weaken. European governments will then confront, on their own, the question they have postponed for decades: what price are they prepared to pay for their own security?

There will be no common European answer to that question. States that have failed to establish a common defense cannot be expected to establish a common peace when danger approaches. Each major power will first seek to protect its own interests, construct its own security arrangement, and reach the negotiating table before the others.

Germany will seek a separate arrangement with Russia to protect its economic relations, industrial interests, and energy security. France, unwilling to fall behind Germany or surrender its influence in Europe, will establish its own negotiating channel. The remaining European states will attempt to secure a place in agreements negotiated without their knowledge. Capitals that speak today of collective defense will tomorrow pursue national agreements concealed from one another.

This will not be a temporary diplomatic deviation. It will be the inevitable outcome of the existing European order. States unwilling to share defense authority in peacetime cannot reasonably be expected to abandon their national interests during a crisis. A Europe that cannot establish a common army, appoint a common commander, or define a common enemy will also be incapable of establishing a common negotiating table for peace.

Europe’s security order may therefore collapse not on a major battlefield but at separate peace tables established without the knowledge of supposed allies. European states may lose confidence in one another before suffering any military defeat at the hands of Russia. National agreements concluded from within the alliance may destroy Europe’s collective defense order before an external attack ever does.

In the end, Russia will not be responsible for leaving Europe defenseless. Europe will have been left defenseless by its own politicians: by those who failed to establish adequate armed forces despite possessing immense economic resources; who spoke of unity while pursuing national calculations; and who considered reelection more important than the future security of their states.

Europe has the money, the technology, and the human resources. What it does not have is the political will to transform those assets into defensive power or a governing class capable of exercising that will. Until this reality changes, common European defense will remain not a genuine project, but a political phrase employed to evade responsibility.

For quite some time, the same question has repeatedly been asked about the war between Ukraine and Russia, and the answer is given immediately afterward: Russia is losing the war.

As expected, a significant part of the US-based media argues that Russia has failed militarily, is approaching economic collapse, has become politically isolated, and that Putin has no way out. The same assessments are repeated in the European media and then spread to the rest of the world. In this way, a claim that should be debated is turned into a definite judgment that supposedly no longer needs to be questioned.

If this judgment does not fully reflect reality, what is the purpose of the perception campaign launched from the first day of the war? Why has the sentence “Russia is losing” been repeated at every available or manufactured opportunity for more than four years?

If Russia is truly losing, several questions must also be answered: Why is the Russian army still on Ukrainian territory? Why has the government in Moscow not changed? Why has Russia’s capacity to fight and produce weapons not been exhausted? Why is Ukraine still so heavily dependent on foreign weapons, money, ammunition, and intelligence? Why must Europe prepare increasingly large aid packages every year instead of producing a political solution that could end the war?

Asking these questions does not mean taking sides in this senseless war or politically supporting either party. It means trying to judge the outcome of the war not through the headlines presented to us, but through the situation that has emerged over more than four years.

Russia clearly failed in its initial planning when it began the war. Kyiv was not captured quickly, the Ukrainian government was not overthrown, and the Russian army did not advance at the expected speed. Moscow suffered heavy losses in personnel and equipment, received serious blows in the Black Sea, faced economic sanctions, and, while trying to prevent NATO’s expansion, caused Finland and Sweden to join the alliance. Each of these developments represents a serious strategic cost for Russia.

However, the failure of the initial plan is not the same as losing the war.

After its unsuccessful beginning, Russia transformed the conflict from a short-term military operation into a long war of attrition. It expanded its defense industry, increased military production, redirected its foreign trade, and continued fighting despite Western sanctions. Putin remained in office; the defense minister changed, but the system of government did not collapse. It is true that Russia has failed to win the war at the speed it wanted. However, no military or political outcome has emerged to prove that it has been defeated.

The West’s calculations were not based solely on military losses at the front. It was believed that sanctions would make the Russian economy unable to function, that worsening living conditions would destroy society’s willingness to continue the war, and that the Russian people would eventually turn against Putin’s government. The idea that war is not fought only between armies but also involves the economy, infrastructure, and public morale is not new. However, the record of this method is not as successful as many assume. Heavy bombing in Vietnam failed to break North Vietnam’s resistance. In the Middle East, state structures were destroyed, but societies could not be forced to accept a political order imposed from outside.

The war in Ukraine has demonstrated the same reality once again. The severe damage Russia inflicted on Ukrainian cities and energy infrastructure did not force Ukrainian society to surrender. Western sanctions also failed to create the expected political breakdown within Russian society. On both sides, pressure strengthened a sense of national resistance instead of turning the public against its government. If, after four years, expectations are still based on the belief that the Russian people will overthrow Putin, then the same mistaken calculation is simply being repeated.

Ukraine defended its country far more strongly than expected. Its success in stopping the Russian army’s initial assault and resisting throughout a war that has continued for more than four years cannot be underestimated. However, heroic resistance is not the same as winning a war. Ukraine’s cities, energy system, industry, and population structure have suffered severe damage. Millions of people have left the country. Maintaining the economy, the state budget, and the armed forces has become increasingly dependent on foreign support.

The European Union is providing Ukraine with €90 billion in loans for 2026 and 2027 alone, with approximately €60 billion expected to be allocated to defense needs. NATO countries, meanwhile, have pledged €70 billion in military equipment, assistance, and training for 2026. These figures do not represent a victory celebration; they show that Ukraine cannot continue the war using its own resources.

Ukraine is unquestionably the country that has suffered the greatest losses in this war. The war is being fought on Ukrainian territory, Ukrainian cities are being destroyed, Ukraine’s population is declining, and the country’s future is becoming increasingly dependent on decisions made by others. Even if Ukraine recovers all its territory, it will not be able to restore the lives lost, the years that have passed, or the destruction it has suffered within a short time.

But is the United States winning?

By using the Ukrainian army, the United States has weakened Russia, restored its leadership over NATO, and made Europe more dependent on the American security umbrella and weapons systems. The breakdown of economic relations between Russia and Europe has also been an important strategic gain for Washington.

However, the United States has failed to lead Ukraine, which it supported for years, to a decisive victory. It has not brought Russia to collapse, removed Putin from power, or pushed Moscow outside the international system. Moreover, by driving Russia closer to China, it has accelerated cooperation among the powers opposing the United States. Therefore, the United States has made some gains, but it has no victory to declare.

Europe’s position is even worse. European countries moved away from cheap Russian energy, were forced to increase their defense spending, took responsibility for millions of Ukrainian refugees, and now face a long-term security crisis in the eastern part of the continent. Despite this, Europe has failed to develop an independent political will capable of determining the direction of the war. Europe is a party to the war, one of its main financial supporters, and is directly affected by its consequences. Yet it is not in a position to decide on its own when and under what conditions the war will end.

Institutionally, NATO appears to have grown stronger. It has gained new members, reinforced its eastern flank, and restored unity around the Russian threat. However, NATO is not facing a Russian threat that has been eliminated. It is facing a Russia that is producing more weapons, gaining more military experience through a long war, and now openly regards the West as its enemy. Can this be called security, or should it be described as preparation for a larger conflict that has merely been postponed?

The winners and losers of wars are not determined by propaganda slogans. They are determined by comparing the original objectives with the actual results. Russia failed to take control of all of Ukraine, change its government, or prevent NATO’s expansion. In this respect, it failed to achieve a significant part of its objectives. However, Ukraine has also failed to restore its territorial integrity, secure full membership in the Western security system, or create a war structure that can survive with its own resources. The United States weakened Russia but could not defeat it. Europe paid a heavy price but failed to increase its political influence. NATO expanded, but it also increased the threat standing against it.

Therefore, “Why is Russia losing?” is the wrong question. The correct question is:

Who is losing in Ukraine?

The answer is not the name of a single country. Russia is losing people, resources, and time. Ukraine is losing its country and its future. Europe is losing its economic strength and strategic independence. The United States is losing the credibility of its claim that it can force Russia to accept the outcome Washington wants. As NATO expands, it is also increasing the threat it faces.

Everyone may have gained something from this war: defense companies have gained money, states have gained new positions, and politicians have gained new justifications. However, there is no undisputed military victory.

Only one thing is certain: Repeating every day that Russia is losing is not enough to prove that Ukraine is winning.

Formun Üstü

Ukrayna-Rusya savaşında uzunca bir süredir hep aynı soru soruluyor ve cevabı da sorunun hemen arkasından veriliyor: Rusya savaşı kaybediyor.

Beklenildiği gibi, ABD kaynaklı basın ve yayın organlarının önemli bir bölümü Rusya’nın askerî bakımdan başarısız olduğunu, ekonomik olarak çöküşe yaklaştığını, siyasi bakımdan yalnızlaştığını ve Putin’in çıkış yolu bulamadığını anlatıyor. Aynı değerlendirmeler Avrupa medyasında tekrarlanıyor; oradan dünyanın geri kalanına dağılıyor. Böylece tartışılması gereken bir iddia, tartışılmasına artık gerek duyulmayan kesin bir hükme dönüştürülüyor.

Bu hüküm gerçeği tam olarak yansıtmıyorsa, savaşın ilk gününden itibaren başlatılan bu algı operasyonunun amacı nedir? “Rusya kaybediyor” cümlesi neden dört yılı aşkın süredir, bulunan veya yaratılan her fırsatta tekrarlanmaktadır?

Gerçekten kaybeden bir Rusya’dan söz ediyorsak bazı soruların da cevaplanması gerekir: Rus ordusu neden hâlâ Ukrayna topraklarındadır? Moskova yönetimi neden değişmemiştir? Rusya’nın savaşma ve silah üretme kapasitesi neden tükenmemiştir? Ukrayna neden hâlâ dışarıdan gelecek silaha, paraya, mühimmata ve istihbarata bu ölçüde bağımlıdır? Avrupa neden savaşı sona erdirecek siyasi bir çözüm üretmek yerine her yıl daha büyük yardım paketleri hazırlamak zorunda kalmaktadır?

Bunları sormak, bu anlamsız savaşta taraflardan birine arka çıkmak veya onu siyaseten desteklemek değildir. Savaşın sonucunu bize sunulan manşetlerden değil, dört yılı aşkın sürede ortaya çıkan tablodan okumaya çalışmaktır.

Rusya, savaşa başlarken yaptığı ilk planlamada açık biçimde başarısız oldu. Kiev kısa sürede ele geçirilemedi, Ukrayna yönetimi devrilemedi ve Rus ordusu beklenen hızla ilerleyemedi. Moskova ağır insan ve malzeme kayıplarına uğradı; Karadeniz’de ciddi darbeler aldı, ekonomik yaptırımlar altında kaldı ve NATO’nun genişlemesine engel olmak isterken Finlandiya ile İsveç’in ittifaka katılmasına yol açtı. Bunların her biri Rusya açısından ciddi stratejik maliyetlerdir.

Fakat ilk planın başarısız olması ile savaşın kaybedilmesi aynı şey değildir.

Rusya, başarısız başlangıcın ardından savaşı kısa süreli bir askerî harekât olmaktan çıkararak uzun süreli bir yıpratma savaşına çevirdi. Savunma sanayisini genişletti, askerî üretimini artırdı, dış ticaretinin yönünü değiştirdi ve Batı’nın yaptırımlarına rağmen savaşmayı sürdürdü. Putin görevde kaldı; savunma bakanı değişti fakat yönetim sistemi dağılmadı. Rusya’nın savaşı istediği hızda kazanamadığı doğrudur. Ancak yenildiğini gösterecek askerî veya siyasi bir sonuç da ortaya çıkmamıştır.

Batı’nın savaş hesabı yalnızca cephedeki askerî kayıplara dayanmıyordu. Yaptırımların Rus ekonomisini işlemez hâle getireceği, hayat şartları ağırlaşan toplumun savaşma iradesini kaybedeceği ve sonunda Putin yönetimine karşı döneceği düşünülüyordu. Savaşın yalnızca ordular arasında yapılmadığı; ekonomiyi, altyapıyı ve toplumun moralini de kapsadığı anlayışı yeni değildir. Ama bu yöntemin başarı sicili sanıldığı kadar parlak değildir. Vietnam’da ağır bombardıman Kuzey Vietnam’ın direncini kıramadı. Orta Doğu’da devlet yapıları yıkıldı fakat toplumlar dışarıdan dayatılan siyasi düzene razı edilemedi.

Ukrayna savaşı da aynı gerçeği bir kez daha gösterdi. Rusya’nın Ukrayna şehirlerine ve enerji altyapısına verdiği ağır zarar, Ukrayna toplumunu teslim olmaya zorlamadı. Batı’nın yaptırımları da Rus toplumunda beklenen siyasi çözülmeyi yaratmadı. Her iki tarafta da baskı, halkı yönetimlerine karşı harekete geçirmek yerine milliyetçi bir direnme duygusunu güçlendirdi. Dört yılın sonunda hâlâ Rus halkının Putin’i devireceği beklentisine dayanılıyorsa yanlış hesapta ısrar ediliyor demektir.

Ukrayna, ülkesini beklenenden çok daha güçlü savundu. Rus ordusunun ilk saldırısını durdurması ve dört yılı aşan savaş boyunca direnmesi küçümsenemez. Fakat kahramanca direnmek ile savaşı kazanmak da aynı anlama gelmez. Ukrayna’nın şehirleri, enerji sistemi, sanayisi ve nüfus yapısı ağır hasar gördü. Milyonlarca insan ülkesini terk etti. Ekonominin, devlet bütçesinin ve ordunun ayakta tutulması giderek dış desteğe bağlandı.

Avrupa Birliği, yalnızca 2026 ve 2027 yılları için Ukrayna’ya 90 milyar avroluk kredi sağlıyor; bunun yaklaşık 60 milyar avrosunun savunma ihtiyaçlarına ayrılması öngörülüyor. NATO ülkeleri ise 2026 yılı için 70 milyar avroluk askerî malzeme, yardım ve eğitim taahhüdünde bulunuyor. Bu rakamlar bir zafer kutlamasını değil, Ukrayna’nın savaşı kendi kaynaklarıyla sürdüremediğini gösteriyor.

Savaşın en ağır kaybedeni tartışmasız biçimde Ukrayna’dır. Çünkü savaş Ukrayna topraklarında yapılmakta, Ukrayna şehirleri yıkılmakta, Ukrayna nüfusu azalmakta ve Ukrayna’nın geleceği giderek başkalarının vereceği kararlara bağlanmaktadır. Topraklarının tamamını geri alsa bile kaybettiği insanları, geçen yılları ve uğradığı yıkımı kısa zamanda geri getiremeyecektir.

Peki, Amerika Birleşik Devletleri kazanıyor mu?

ABD, Ukrayna ordusu üzerinden Rusya’yı yıprattı; NATO üzerindeki liderliğini yeniden güçlendirdi ve Avrupa’yı kendi güvenlik şemsiyesi ile silah sistemlerine daha fazla bağladı. Rusya ile Avrupa arasındaki ekonomik ilişkilerin kopması da Washington açısından önemli bir stratejik kazanç oldu.

Fakat ABD, yıllarca desteklediği Ukrayna’yı kesin zafere ulaştıramadı. Rusya’yı çökertemedi, Putin’i iktidardan uzaklaştıramadı ve Moskova’yı uluslararası sistemin dışına itemedi. Üstelik Rusya’yı Çin’e daha fazla yaklaştırarak karşısındaki güçlerin iş birliğini hızlandırdı. Bu nedenle ABD’nin kazançları vardır; fakat ilan edebileceği bir zaferi yoktur.

Avrupa’nın durumu daha ağırdır. Avrupa ülkeleri ucuz Rus enerjisinden uzaklaştı, savunma harcamalarını artırmak zorunda kaldı, milyonlarca Ukraynalı sığınmacının yükünü üstlendi ve kıtanın doğusunda uzun süreli bir güvenlik kriziyle karşı karşıya kaldı. Buna rağmen savaşın yönünü belirleyecek bağımsız bir siyasi irade ortaya koyamadı. Avrupa savaşın tarafıdır, finansörüdür ve sonuçlarından doğrudan etkilenmektedir; fakat savaşın ne zaman ve hangi şartlarda biteceğine tek başına karar verebilecek durumda değildir.

NATO ise kurumsal bakımdan güçlenmiş görünmektedir. Yeni üyeler kazanmış, doğu kanadını tahkim etmiş ve Rusya tehdidi çevresinde yeniden birlik sağlamıştır. Ancak NATO’nun karşısında ortadan kaldırılmış bir Rus tehdidi değil; uzun bir savaş içinde daha fazla silah üreten, daha fazla askerî tecrübe kazanan ve Batı’yı artık açık düşman olarak kabul eden bir Rusya bulunmaktadır. Buna güvenlik denilebilir mi, yoksa ertelenmiş daha büyük bir çatışmanın hazırlığı mı demek gerekir?

Savaşların kazananı ve kaybedeni propaganda cümleleriyle değil, başlangıçtaki hedeflerle ortaya çıkan sonuçlar karşılaştırılarak belirlenir. Rusya Ukrayna’nın tamamını denetleyemedi, yönetimini değiştiremedi ve NATO’nun genişlemesini durduramadı. Bu bakımdan hedeflerinin önemli bir bölümüne ulaşamadı. Fakat Ukrayna da toprak bütünlüğünü sağlayamadı, Batı güvenlik sistemine kesin biçimde katılamadı ve kendi kaynaklarıyla ayakta kalabilecek bir savaş düzeni kuramadı. ABD Rusya’yı zayıflattı fakat yenemedi. Avrupa büyük bedeller ödedi ancak siyasi ağırlığını artıramadı. NATO genişledi fakat karşısındaki tehdidi de büyüttü.

Öyleyse “Rusya neden kaybediyor?” sorusu yanlış kurulmuş bir sorudur. Doğru soru şudur:

Ukrayna’da kim kaybediyor?

Cevap tek bir ülkenin adı değildir. Rusya insan, kaynak ve zaman kaybediyor. Ukrayna ülkesini ve geleceğini kaybediyor. Avrupa ekonomik gücünü ve stratejik bağımsızlığını kaybediyor. ABD ise Rusya’yı istediği sonuca zorlayabileceği iddiasının inandırıcılığını kaybediyor. NATO, genişlerken karşısındaki tehdidi de büyütüyor.

Bu savaşta herkes bir şeyler kazanmış olabilir: Savunma şirketleri para, devletler yeni mevziler, siyasetçiler yeni gerekçeler kazanmıştır. Fakat ortada tartışmasız bir askerî zafer bulunmamaktadır.

Kesin olan yalnızca şudur: Rusya’nın kaybettiğini her gün tekrarlamak, Ukrayna’nın kazandığını göstermeye yetmemektedir.