2001-2021 yılları arasında Bu Ülkede çok tuhaf bir yatırım modeli gelişti. Aslında modeli Türkiye’nin icat ettiğini söylemek pek doğru olmaz. Aynı dönem içerisinde Brezilya, Hindistan hatta Çin bile ayni modeli kullanarak ülkelerinin alt yapılarına yatırımlar yaptı. Portekiz yazısında açıkladığım gibi ortaya ne kadar ihtiyaç olduğu tartışılan devasa yollar köprüler kullanılmayan hava alanları, çıktı. Elektrik dağıtımı fiyatları ucuzlatacağı ve kalite artacak denerek geniş bir özelleştirme furyası başladı. Gelinen nokta ise ortada…
Bu yazıdaki bütün veriler Dünya bankasının Alt Yapıya Özel Sektör Katılımı (Private participitation in infrastructure-ppi) raporlarından alınmıştır. Bu verilerin tümüyle doğru veya tümüyle yanlış olduğunu söylemek hatta kısmen doğru veya yanlış olduğunu söylemek pek mümkün gözükmemektedir ancak eldeki tek derli toplu veri seti budur. Meseleye bu açıdan bakılmalıdır
1990-2017 yılları arasında en çok özel sektör katılımlı kamu yatırımı yapan ülkeler
Brezilya 385.5 Milyar USD
Hindistan 252.9 Milyar USD
Çin 163.8 Milyar USD
Türkiye 136.1 Milyar USD
2002-2020 yılları arasında en çok özel sektör katılımlı kamu yatırımı ihalesi alan 10 Şirket
Limak 49 Milyar USD
Odebrecht (Brezilya) 43 Milyar USD
Cengiz 42.1Milyar USD
Kolin 40.4Milyar USD
Suez (Fransa) 38.5Milyar USD
E.10 (Almanya) 37 Milyar USD
Kalyon 36.6 Milyar USD
MNG 35.6 Milyar USD
Galvad (Brezilya) 25.7 Milyar USD
ENEG 21 Milyar USD
Görüldüğü gibi en çok özel sektör katılımlı kamu yatırımı ihalesi alan 10 şirketten beşi Türk şirketidir ve bu gurur duyulası bir durumdur…
1990-2021 yılları arasında özel sektör katılımlı kamu ihalelerinin sektörlere göre dağılımı;
Hava alanı 44.9 Milyar USD
Elektrik Dağıtımı 64.5 Milyar USD
ICT 6.6 Milyar USD
Yollar 27.5 Milyar USD
Limanlar 3.6 Milyar USD
Diğer sektörler 4.0 Milyar USD Bu gurupta doğal gaz, çöp ve atık su
Tesisleri vardır
Son yıllardaki bir başka tuhaf alışkanlık İhale kanununun 21/b maddesinin, yoğun biçimde kullanımı ve bütün alım prosedürlerinin önüne geçmesi olmuştur. Nedenini incelemeden önce bu meşhur maddenin ne demek olduğuna bakalım;
Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin b bendi “Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması” durumunda açık ihale yerine pazarlık yönteminin kullanılmasına olanak sağlıyor.
Son bir yılda kamu idarelerinin “salgın, savaş, acil ve özellikli iş” istisnasından yararlanarak yaptığı alımlardan bazıları şöyle:
• Adalet Bakanlığı: Büro mobilyası alımı, eğitim binası ve otel tefrişatı, yeni cezaevi ve adalet binası projesi,
• Aile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Eski): Araç kiralama, toplantı salonu tadilatı, tuvalet kâğıdı ve havlu alımı,
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Merkez ve taşra teşkilatı için araç kiralama,
• Bayındırlık ve İskân Bakanlığı: Lojman balkonu ve çevre düzenleme, hizmet binası onarımı,
•Belediyeler: Araç kiralama ve satın alma, konferans salonu düzenlenmesi, kapalı halı saha yapımı, Ramazan etkinlikleri hizmet alımı, kır kahvesi ve kır lokantası inşaatı, sera yapımı, spor sahası inşaatı, ağaç alımı, geleneksel tıp uygulamaları merkezi tadilatı, belediye hizmet binası, sosyal tesis inşaatı, iletişim danışmanlığı hizmet alımı, kırtasiye seti alımı, kültür ve sanat etkinlikleri organizasyonu, profesyonel sinema sistemi, millet bahçesi, cami yapımı, mevsimlik çiçek, cep telefonu alımı, ters ev yapılması, kuaför seti alımı, turistik tesis yapımı,
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı: Araç kiralama, çevre düzenlemesi, hizmet binası yapımı ve tefrişat işleri, fotoğraf ve video çekimi,
•Diyanet İşleri Başkanlığı: Radyo-tv hizmetleri için 30 kalem malzeme alımı, Akışkan Zamanlarda Değerli Yaşamak serisi 13 kitap, Kitap Medeniyeti serisi 15 ile Divan serisi adlı eserlerin basım hizmet alım işi, Dinim İslam, 4-6 yaş grupları için Kuran Kursları öğretici, etkinlik kitabı, kargo taşımacılığı,
• Dışişleri Bakanlığı: Araç kiralama,
• Döner Sermaye Saymanlıkları: Araç kiralama, Uluslararası Polis Akademileri Birliği Konferansı, Genel Kurul Toplantısı ve Yürütme Kurulu Toplantısı hizmet alımı,
• Düzenleyici ve denetleyici kurumlar: Araç kiralama, hizmet binası, konferans salonu, fuaye alanı onarımı,
• Gençlik ve Spor Bakanlığı: Araç kiralama, hizmet binası onarım ve bakımı, Türkiye Geleneksel Türk Okçuluk Federasyonu Antrenör Eğitim Kampı organizasyonu, Genç Ofis Kitap ve Kahve merkezleri için mal alımı, milli ve manevi değerleri geliştirme gezileri, kamp organizasyonları,
• Hazine ve Maliye Bakanlığı: Araç kiralama,
• İl Özel İdareleri: Araç kiralama, ahşap kameriye alımı, vali konağı onarımı, vali konağı kış bahçesi yapımı,
• KİT’ler: Araç kiralama, çay sunumu, sekretarya gibi hizmetler için personel alımı, masa alımı, drone ile video çekimi, organizasyon işi,
• Kültür ve Turizm Bakanlığı: Tefrişat alımı, araç kiralama,
• Orman ve Su İşleri Bakanlığı: Araç kiralama,
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: Araç kiralama,
• Sosyal Güvenlik Kurumları: Reklam ve tanıtım kampanyası, araç kiralama,
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı: Sahil düzenlenmesi, kontrollük ve danışmanlık hizmeti alımı, Ulusal Ulaştırma ve Lojistik Ana Planı hazırlanması, araç kiralama, havalimanı inşaatı, liman inşaatı, metro hattı aracı temini ve işletmeye alımı, balıkçı barınağı inşaatı, helikopter alanı inşaatı.
Meğer son yılda ne çok doğal afet, salgın can ve mal tehlikesi olan olay olmuş. Dünyadan haberimiz yokmuş aslında, anlaşılan ot gibi yaşıyormuşuz…
hulkiergun 