Ambargo ve Rus Ekonomisi

Gerçek sebebi nedir bilinmez, Rusya ve Ukrayna tarihin hiçbir döneminde barış içerisinde yaşayamamışlardır. Slav ve Ortodoks bu iki ülke, her dönemde kriz çıkarmak için bir sebep bulmaya çalışmışlar bulamazlarsa icat etmişlerdir. Doğal olarak bu kapışmaların sonuçları da olmuştur. Her iki ülkenin kâr zarar tablosuna baktığınızda, iki tarafta da fazla artı görülememektedir. Tarih boyunca yüzbinlerce insan boşuna ölmüş her iki toplumun çıkarlarına kullanılabilecek altyapı ve yer altı zenginlikleri, savaşı finanse etmek için çöp olmuştur. Bu kayıkçı kavgasından Rusya’nın veya Ukrayna’nın kazançlı çıktığını söylemek ise hiç mümkün görülmemektedir

Temelde bu iki ülke çatışmak için fazla araştırma yapmazlar, hatta hiç yapmazlar. Peki bu seferki savaşın taraflara göre ortak sebebi ne olabilir. Uluslararası siyaset açısından ise, bu karmaşanın cevabı oldukça basittir. Rusya, batıya, özellikle ABD ye, entegre olmuş, bir yakın komşuyu üstelik NATO ya ve AB ye üye bir Ukrayna’yı istememektedir. Hedef Kırım ve Donbass ı tamamen ele geçirip kalan bölgede onun tanımladığı sanayi ile üretim yapan ve tek alıcının Rusya olduğu bir düzene geri dönmektir.

Mevcut Şartlar, AB’nin özellikle de ABD’nin oyun planına aykırıdır. Yönetimdeki avanjelistlerin ve saha ajanları Neo Con’ların istediği, krizin boyutlarını büyüterek kendi tanımları ile tanrıyı, bölgede çıkacak bir nükleer savaş ile, Kıyamete zorlamaktır. Bu kadar saçma ve sapkın bir sebep pek çok ülkede homurtulara sebep olmuştur ve bundan sonra da olacaktır. Ancak bazıları hedefe kitlenmiştir ve hızla planlarını uygulamaktadır. Eski KGB li olan Başkan Putin bütün bu seçenekleri görmüş ve mutlaka ilk adımı kendisinin atması gerektiğine karar vermiştir.

Ukrayna devlet başkanı Zelenski ise çok ilginç bir kişiliktir. Eski bir tiyatrocu ve komedyendir. Teatral yeteneklerini özellikle bir ülkeden para veya silah isterken çok yoğun olarak kullanmaktadır. Beş dakika önce Başkan Bidenle kahkaha atarken görülür, beş dakika sonra ise ayni adam ayni odada hüngür hüngür ağlayarak yardım istemektedir.

İki ülke arasında “soğuk” ilişki 2014 yılında kritik eşiğe geldi. Ukrayna’da yaşanan otorite boşluğundan yararlanan Rusya Mart 2014’te Kırım’ı ilhak etti. Ukrayna’nın doğusundaki, Rusya sınırındaki Donetsk’te de Rusya’dan destek alan Rus yanlısı ayrılıkçılarla Ukrayna ordusu arasında da çatışmalar yaşandı. Konumu Avrupa ile Rusya arasında olan Ukrayna’da yaşayan vatandaşlar da Rus ve Batı yanlıları olarak kutuplara bölündü.

Siyasi ortam gerildikçe her gün bir başka ülkeyi programsız olarak ziyaret eden Başkan Zelenski, gördüğü herkesten bir şeyler istiyordu. Önce ABD’den Polonya’da konuşlu 82’nci hava indirme Tümeni nin hemen Ukrayna’ya gönderilmesini istedi ve ABD bu isteği hemen reddetti.

Anlaşılamayan bir sebepten Rusya tüm çatışma boyunca çok az hava Kuvvetleri kullanmıştı. Ancak Zelenski ayni inatla hava savunma sistemleri istedi. Hatta tüm NATO için bir tür standart olan Patriot sisteminin yeni ve gelişmiş modelini ve bu model SkyCeptor, ABD Ordusu tarafından Kısa ve orta menzilli balistik füzelere, seyir füzelerine ve insansız hava araçlarına karşı kullanılmak üzere Raytheon tarafından geliştirilmektedir. Ancak eski komedyen, Başkan Zelenski mutlaka bu modeli isterim diyerek bilinmeyen bir sebepten aşırı ısrarcı olmuştur.

Ukrayna’nın bitmek tükenmek bilmeyen silah talepleri, ayrı bir inceleme konusu olduğundan, artık burada bırakılmalıdır.

ABD ve İngiltere, kriz tırmanmaya başladığında NATO şemsiyesi altında askeri güç kullanımının mümkün olup olamayacağını incelediler. Görünen, bu iki ülke, hava üstünlüğünü ellerinde tutmakla beraber kara birliklerinin sonuç alıcı darbesinden yoksundurlar. Aslında NATO nun 32 üyesi içerisinde sadece Türkiye sisteme angaje olacak kara birliklerini sağlayabilir, Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hiç de böyle bir niyeti yoktur. Öncelik terörle mücadeleye verilmiştir. Bu durumda Ekonomik yaptırımlar ve ambargolar tek çıkış yolu olarak görülmüştür. Mühimmat takviyesi ise her zaman yapılabilmelidir.

Ukrayna’ya NATO gücü sevk edilmeyeceği ekonomik yaptırımlar seçeneğinin benimsendiği Başkan Zelenski ’ye söylendiğinde, hazret sahneden gelen kolaylıkla hüngür hüngür ağlamaya başlar. Ukrayna’mı yok edecekler sizde bunu seyredeceksiniz der. 

Ekonomik yaptırımların uygulanacağı söylentisi yayılmaya başladığı anda, beklendiği gibi, en zayıf halka olan Moskova borsası hemen çöktü. Hemen ardından bazı Rus bankalarının ki toplam yedi banka idi, swift operasyonları durduruldu. Amaç Rusya’yı dolar ile ticaret yapamaz hale getirmekti. Ancak, Swift operasyonları durdurulan bankalardan bazıları A sınıfı bankalardı ve siyasilerin bilmediği, bunların batıdaki muhabir bankaları ile arka kapı görüşmeleri başladı sonuçta her iki tarafı memnun edecek bir çözüm yolu bulundu. Sorun petrol satışının ana para birimi olarak kabul edilen dolar üzerinden yapılmasını gerektiriyordu. Çin Rusya ve Hindistan uzunca bir zamandır buna karşı çıkıyorlar Ülke paralarından biriyle bu ticaretin sürdürülebileceğini savunuyorlardı. Neticede bu üç ülke ticaretin en güçlü para olarak Yuan ile sürdürülmesine karar verdi. Swift engellemesinden çok şey bekleyen ABD ve İngiltere büyük hayal kırıklığına uğradılar.

ABD,OPEC başta olmak üzere, petrol üreten ülkelere uzun süre ham petrol varil fiyatını 60 USD ın altında tutun baskısı yapmayı sürdürdü, ayrıca boru hatlarındaki bütün operasyonların durdurulmasını istedi.  Rusya Çin ve Hindistan spot piyasanın az üzerinde bir fiyatla anlaşmışlardı. Ve bu fiyat bu günlerde 80 USD/Varil olarak devam ediyor. Nakliye konusunu ise Putin çok önceden olacakları hesaplayıp çözmüştü. İkinci el az kullanılmış yüzlerce tanker aldılar veya kiraladılar ve ambargonun başından beri hiç aksamadı.

2022 yılının İlk baharında ruble artık dayanamadı ve çöktü. Gazprom ve Sberbank gibi dev şirketlerin Londra’daki değeri yüzde 97 düştü. Moskova’daki bankamatiklerde kuyruklar oluşmaya başladı. Putin bunun olacağını en başından hesaplamıştı ve hemen Büyük Rus şirketleriyle yapılacaklar konusunda önceden mutabakata varılan plan uygulamaya alınıverdi. Çatal dilli batılı finans kaynakları bir kez daha kaybetmişti. Büyük Şirket yöneticilerinin yatlarına, futbol takımlarına, malikanelerine ve hatta kredi kartlarına el konuldu. ABD ve İngiltere’nin önayak olduğu ekonomik yaptırımların bazı sonuçlar vermeye başlaması yeni sevinç çığlıklarının atılmasına sebep oldu. Dokunulamaz Rusya ya silah olmadan dokunulmuş ve çökmeye yakın hale getirilmişti.

Batı dünyası sevinçli, mutlu günler geçirirken Putin Çok uluslu Rus şirketlerinin Rusya’da tutmak zorunda oldukları nakit de bankada bloke edildi. Toplam 750 milyar dolar olan Rus varlığının yarısı bir hamlede kurtarılmıştı. Batı bankalarında tututulan diğer yarısı da şimdilik izlenmekle yetinilecekti.

Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra Batı’nın bu ülkeyi mali olarak kontrol altına alma girişiminin sonucu olarak Rusya resesyona girdi.

Aradan yaklaşık iki yıl geçti ve bu ekonomik arka planda bazı değişiklikler vardı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin geçen hafta verdiği röportajda Rusya’nın Avrupa’nın en hızlı büyüyen ekonomisi olduğunu sevinçle dile getirdi.

Geçtiğimiz hafta Uluslararası Para Fonu (IMF) 2024 büyüme tahminini %1,1’den %2,6’ya yükselterek Rus ekonomisinin dayanıklılığının altını çizdi.

IMF rakamlarına göre Rus ekonomisi geçen yıl G7 ülkelerinin hepsinden daha hızlı büyüdü ve 2024’te de böyle devam edecek.

Bu sadece rakamlardan ibaret de değil. Geçen yıl Ukrayna savaşındaki üstünlük kuramama hali bu yıl boyunca da devam edecek görünüyor.

Rusya, ekonomisini, ordu için üretime, özellikle de Ukrayna’nın doğu ve güneyindeki savunma hatlarının inşasına yöneltiyor.

Batılı liderler bu modelin orta vadede sürdürülemez olduğunu savunuyor. Ancak asıl soru şu: Bu model ne kadar süre devam edebilir?

Rusya, ekonomisini mobilize bir savaş ekonomisine dönüştürdü. Devlet, Sovyet sonrası dönemde rekor düzeyde harcama yapıyor

Bütçenin %40’ına varan askeri ve güvenlik harcamaları, Sovyetler Birliği’nin son dönemindeki seviyelere karşılık geliyor.

Tank, füze sistemleri ve Ukrayna’da işgal edilen bölgelerin savunması için yapılan harcamaları finanse edebilmek için kamu hizmetleri daraltıldı.

Ayrıca Batı’nın Rus petrol ve doğalgazına getirdiği kısıtlamalara rağmen, hidrokarbon gelirleri devlet kasasına girmeye devam etti.

Tankerler artık Hindistan ve Çin’e gidiyor ve ödemelerin çoğu dolar yerine Yuan ile yapılıyor.

Rusya’nın petrol üretimi günde 9,5 milyon varil ile neredeyse savaş öncesi düzeye yakın seyrediyor. Zamanında teslim Putin in hayalet filosu sayesinde, her zaman sağlanıyor.

.

Geçtiğimiz hafta maliye bakanlığı Ocak ayında hidrokarbon vergilerinin Ocak 2022 seviyesini aştığını bildirdi.

Rus petrol, gaz ve elmasları ile devam eden döviz akışı da rublenin değeri üzerindeki baskının hafiflemesine yardımcı oldu.

Batılı liderler bu durumun uzun sürmeyeceği kanısında ancak etkisinin de farkındalar.

Bir dünya lideri yakın zamanda özel bir konuşmada şunları söyledi: “2024 Putin için düşündüğümüzden çok daha olumlu olacak. Kendi endüstrisini düşündüğümüzden daha verimli bir şekilde yeniden organize etmeyi başardı.”

Peki bu iş nerede ve nasıl bitecek sorusunun şimdilik cevabı yok