Değişik kaynaklara baktığınızda, hele her şeyi göze alıp incelediğinizde, KOİ ihalesi alan şirketler üzerinde yoğun bir bilgi kirliliği olduğunu, rakamların birbirini tutmadığını hemen görürürüz. Bu seride biz daha ziyade elle tutulur veriler tercih ettik. Bunlar arasında Dünya Bankası IPI Raporları, Sayıştay Raporları, Türkiye Vergi Denetim Kurumu, vardır.

Bu kirliliğin amacının ne olduğu halen tartışılmakla beraber, genel kanı, sayın Cumhurbaşkanının da tanımıyla bir üst aklın her şeyi bilerek ve planlayarak karıştırdığı yönündedir. Doğal olarak dünyadaki en kolay iş suçu ortada görünmeyene atmak olduğundan bu yola sıkça başvurulur. Bir başka sebep de Atatürk devrimlerini tek tek yok sayarak karşı devrim yaptığını zannedenlerin bitmez tükenmez para hırslarıdır. Çünkü onların düzeninde kazanılan paraların siyasetin prefinansmanında kullanılması gibi tuhaf bir alışkanlık da vardır. Ancak ister okyanus ötesinin karanlık planları olsun ister aşırı para kazanma hırsıyla birleşmiş siyasetin bir şekilde finansmanı olsun sonuç fark etme.

Bir başka sorun acil şekilde gelirlerini arttırmak isteyen bu amaçla vergileri arttıran gelir getiriyor diye petrol ürünlerin e iki günde bir zam yapan bahşişlerden bile vergi almayı düşünen hükümet son iki yılda (2022 ve 2023) değişik kalemlerden yaklaşık 100 milyar TL’yi tahsil edememiştir. Buna karşılık 91 milyar TL ceza kesilmiştir ancak tahsil edilip edilmediği bilinmemektedir.

Vergi Denetim Kurumunun 2023 yılı İnceleme raporuna göre, Dönem içerisinde muhtelif kalemlere ait vergi ödemeleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

 Matrah FarkıTarhı istenen V.       Ceza
K Kurumlar vergisi7.4561.8963.036
Damga Vergisi4.9980.400.43
Kurumlar G.V.6.8861.3792.165
Gelir Vergisi1.4440.4210.998
Gelir vergisi G. V1.3580.1350.186
KDV18.05311.73427.876
ÖTV0.7251.4782.290

TOPLAM                           47.047        17.452         37.220

Görüldüğü gibi,2023 yılında 47 Milyar TL VERGİ KAÇAĞI vardır. Anlaşıldığı kadarıyla bu kaçak Maliye Bakanlığı tarafından tespit edilmiş ve karşılığında 37.2 milyar TL ceza kesilmiştir. Bilinmeyen husus bu cezaların ne kadarının tahsil edilebildiğidir. Tabii bu arada, kısa sayılabilecek bir sürede yeni bir af çıkartılıp faizler silinecek kalan da uzun vadeli taksitler mi bölünecektir.

Bir başka husus sık ihale alan bazı şirketlere sürekli ve her yıl olmak üzere istisnalar bu kaçak hesabına dahilmidir?

 Son 10 yılda Cengiz İnşaat’a 30 kez, Kolin İnşaat’a 36 kez, Makyol İnşaat’a 24 kez, Limak İnşaat’a 19 kez ve Kalyon Holdinge 19 kez VRHİB verildiği bizzat maliye bakanı tarafından TBMM açıklanmıştır.    

Vergi Resim Harç İstisnası Belgesi” (VRHİB). Ticaret Bakanlığının resmî sitesinden alınan bilgilere belge ’Vergi, resim ve harç İstisnası Belgesi, (VRHİB) ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı bir takım hizmet ve faaliyetlerin vergi, resim ve harç istisnasından yararlandırılmasına imkân sağlayan Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenen belge’’ olarak tanımlanıyor. Belge sadece söz konusu şirketler tarafından talep edildiği sürece veriliyor. Aynı zamanda bu belgenin şirketlerin tüm bünyesine değil, yürüttüğü projelere istinaden verildiğini de belirtmek gerek

         Araç-Gereç/      İşin Adı  Mersin- Adana YSDH 21/b  Bandırma- Bursa YSDH 21/b  Bursa- Şehir Hastahanesi 21/b  İstanbul Havalimanı Metro Araç alımı 21/b  Gebze- Darıca Raylı sistem Araç alımı      Toplam
Araç15 1510101060
Araç (Lüks 2-3 lt)55   10
Minibüs44   8
Bilgisayar (P  C)9090101015220
Bilgisayar(Diz üs.)5050101020150
Bilgisayar (tab.)6060  20160
Cep tel hatlı7070101040230
Dijital tel hatlı4040202030160
Televizyon (LCD)131322844
Projeksiyon8811425
Yazıcı/fotokopi3535551197
Cilt makinası44  110
Evrak imha mak.66   12
Ups4422112
Foto Mak.Dijital44   8

 Tablodan görüleceği gibi sözleşmeye bağlanan işler kapsamında ve ihalede diğer hususlar başlığı altında geçen çok sayıda araba/lüks olanları da vardır, ayrıca ofis araç gerecinin temini de planlamıştır.

Oysa bu tür bir uygulamaya mevzuat izin vermemektedir.

Bu malzemeler idareye tahsis edilmesine rağmen, taşınır kayıtları ve taşınır teslim belgesi de yoktur. Başka bir deyişle (Kişisel Yorum) bu araçlar fiziki olarak vardır ve birileri tarafından kullanılmaktadır ancak resmen yoktur ve kayıtlara geçmemişlerdir. Bu durum kamu görevlilerinin Etik davranış ilkeleri hakkındaki yönetmeliğin 15 inci maddesine aykırılık teşkil der. Bu madde hediye alma ve menfaat sağlama maddesidir.

Hukukun garip dilini bir kenara bırakırsanız yönetmelik mevcut durumu rüşvet alma olarak kabul etmektedir.

Her ne kadar Kamu İdaresi, ihale kapsamında temin edilen araçlar ve büro malzemelerinim sadece iş kapsamında kullanıldığı ifade etmişse de durum böyle değildir. Örneğin Mersin -Adana YSDH yapımı için beşi lüks 20 araba 140 adet masaüstü ve dizüstü Bilgisayar 60 tablet ve yetmiş telefon talep edilmiştir. Oysa projenin Bakanlık kontrol teşkilatı sadece beş kişidir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının, Eylül 2021 tarihli,2020 yılı Sayıştay Denetim Raporunda sadece bütün bakanlığa yetecek kadar araç gereç ve büro malzemesi alımı incelenmemiştir.

İhalelerin sonucu belli biri hariç nerdeyse tamamının istisnai pazarlık usulünü öngören 21/b ye göre yapılması bir başka karşı çıkış ve değerlendirme noktasıdır.

Sayıştay 21/b nin kullanımının kesin şartlara bağlandığını belirterek işin gereği mutlaka pazarlık usulü denenecekse 21 inci maddeye göre istisnai pazarlık içermeyen bir yöntem önermiştir.

Genel değerlendirme olarak Sayıştay adı geçen denetleme raporunda yöntemleriyle ilgili Kamu idaresiyle ortak bir paydada buluşamamıştır.