Two of the principal arteries of global commerce are being drawn into war simultaneously. While Iran maintains military pressure over the Strait of Hormuz, the Iran-backed Houthis are establishing effective military leverage over Bab el-Mandeb. One is the gateway to the Persian Gulf; the other, to the Suez Canal. If both passages are placed under threat at the same time, the consequences will extend far beyond rising oil prices. The commercial order linking Asia to Europe will effectively be held by the throat.

The Houthis, formally known as Ansar Allah, emerged from the Zaydi Shia communities of northern Yemen. After seizing the capital, Sana’a, in 2014, they ceased to be an ordinary militia and evolved into a de facto governing authority controlling state institutions, ports and a substantial population. They collect taxes and customs revenues, control fuel imports and telecommunications, and operate a war economy of their own.

Nor are the Houthis merely users of weapons supplied by Iran. They can assemble missile and unmanned aerial vehicle components in Yemen and manufacture certain categories of munitions. The designs, critical components and technology behind their more advanced systems, however, largely originate in Iran, while their military cadres have received training from the Islamic Revolutionary Guard Corps and Hezbollah. The Houthis are not a simple force operated remotely by Tehran; yet without Iranian support, they could not have attained their present range and firepower. In short, they have become Iran’s armed partner in the Red Sea.

Washington first designates states it considers inimical to its interests as adversaries and then proceeds to encircle them. It employs economic sanctions, diplomatic coercion, interference in domestic politics and, when deemed necessary, direct military force to place the targeted country under sustained pressure. The stated justification changes from one case to another: democracy, human rights, counterterrorism, nuclear proliferation or regional security. The underlying objective remains constant—to maintain control over strategic resources, particularly the production and distribution routes of oil and natural gas.

The policy pursued against Iran is a continuation of this practice. Washington assumed that Tehran could be compelled to submit through military bases, sanctions and regional partners. This time, however, it did not encounter a state that could be fractured with ease. Iran has not merely resisted from within its own territory; through the regional network it has built over the years, it has transferred the pressure onto the energy and commercial routes underpinning the American-led order.

Iran in Hormuz and the Houthis in Bab el-Mandeb can no longer be treated as two unrelated forces. Acting in concert, they now possess the capacity to disrupt simultaneously the export of Gulf oil, its passage towards Europe through the Red Sea, and the continuity of trade between Asia and Europe.

In attempting to encircle Iran, Washington has placed its own energy order within Iran’s effective range.

The oil and liquefied natural gas transported through Hormuz are indispensable to global energy markets. Bab el-Mandeb connects the Indian Ocean to the Mediterranean through the Red Sea and the Suez Canal. If Hormuz becomes unusable, Gulf oil cannot readily reach international markets. If Bab el-Mandeb becomes unsafe, vessels travelling from Asia to Europe must sail around southern Africa. Voyages lengthen, insurance premiums multiply, transportation costs rise, and the bill for Washington’s war is presented to countries that did not choose to participate in it.

Developments in Yemen must therefore not be dismissed as another episode in the country’s civil war. The Houthi advance across strategic heights, islands and the Red Sea coastline is about far more than severing the supply routes of Saudi-backed forces. The military pressure now being exerted over Bab el-Mandeb completes the western end of the threat created by Iran in Hormuz.

The resulting configuration is unmistakable: Iran at the exit from the Gulf, the Houthis at the entrance to the Red Sea.

Two distinct forces in two separate theatres, producing a single strategic consequence.

Washington arrived at this point not merely through miscalculation, but through its longstanding presumption that it could reshape the region at will. It refused to recognise that Iran would not confine the conflict to its own borders and would eventually activate the regional network it had spent years constructing. If Washington intervenes in Hormuz, it will widen the war with Iran. If it resumes bombing Yemen, it risks placing Saudi Arabia directly in the line of fire without any assurance that the Houthis can be eliminated.

Riyadh understands this. Saudi Arabia’s overriding concern is no longer whether Iran can be defeated, but how much damage the conflict could inflict upon its oil installations, ports and export routes. Its caution towards further American strikes is not cowardice; it is the cold calculation imposed by geography. Washington may initiate a war from a distance, but the missiles will not fall on American cities. They will strike the refineries, ports and pipelines of the Gulf.

The United States will make the decisions; the Gulf states will burn.

China can no longer behave as a silent customer. It is among the largest recipients of the energy and commercial cargo transported through Hormuz and Bab el-Mandeb. Beijing has pressed Iran to restrain the Houthis, while Chinese state-owned companies have begun keeping their tankers away from both passages. Yet such precautions do not amount to an assumption of responsibility; they represent an attempt to evade the danger. China must acknowledge that the era in which it could protect its economic interests without bearing any political or military cost for the security of maritime routes is coming to an end.

Europe’s position is more precarious still. It possesses neither the independent military capability required to secure its energy supplies nor the common political will necessary to keep the sea lanes open. Once again, Europe will await intervention from Washington, while Washington seeks to transfer the cost to its European allies. Ships will be diverted around Africa, energy and freight costs will rise, and European citizens will pay the bill.

Europe will once again bear the cost of a war without having held a meaningful place at the table where the decisions were made.

Türkiye cannot continue to shelter behind the phrase “we are closely monitoring developments.” Any weakening of the Suez–Mediterranean route directly alters the commercial and military balance in the Eastern Mediterranean. Higher energy prices will be reflected in Türkiye’s production costs, while insecurity in the Red Sea will affect its ports and shipping routes. If Ankara does not wish to pay for wars initiated by others, it must cease being a passive observer and become a state that defines its interests clearly and acts accordingly.

It cannot yet be said that Hormuz and Bab el-Mandeb have been completely and permanently closed. But a maritime passage need not be formally sealed in order to be controlled. A handful of attacks on commercial vessels, the withdrawal of insurers and a sharp increase in freight rates may be sufficient. Commerce does not respond to official declarations; it responds to risk. A strait may remain open on paper, but if ships cannot pass through it safely, it is closed in practice.

In seeking to encircle Iran, Washington has exposed two of the global economy’s principal arteries to pressure from Iran and its allies. Deploying additional warships may temporarily reduce the immediate threat, but it cannot conceal the strategic defeat that has already emerged.

The issue is therefore no longer whether one strait or another is formally open or closed.

The issue is that a policy designed to construct a global order by controlling the resources and trade routes of others has now turned against its own architect.

Dünya ticaretinin iki ana geçidi aynı anda savaşın içine çekiliyor. İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki askerî baskısını sürdürürken İran destekli Husiler Babülmendep üzerinde fiilî askerî baskı kuruyor. Biri Basra Körfezi’nin, diğeri Süveyş Kanalı’nın kapısıdır. Bu iki kapının aynı anda tehdit altına girmesi yalnızca petrol fiyatlarının yükselmesi anlamına gelmez. Asya ile Avrupa arasındaki ticaret düzeninin boğazından tutulması demektir.

Husiler, resmî adıyla Ensarullah, Yemen’in kuzeyindeki Zeydi Şii topluluklar içinden doğdu. 2014’te başkent Sana’yı ele geçirdikten sonra sıradan bir milis hareketi olmaktan çıkarak devlet kurumlarını, limanları ve geniş bir nüfusu yöneten fiilî iktidara dönüştü. Vergi ve gümrük geliri topluyor, akaryakıt ithalatını ve telekomünikasyon sistemini kontrol ediyor, kendi savaş ekonomisini işletiyor.

Husiler yalnızca İran’ın gönderdiği silahları kullanan bir güç değildir. Yemen’de füze ve insansız hava aracı parçalarını birleştirebiliyor, bazı mühimmatları üretebiliyor. Ancak gelişmiş sistemlerin tasarımı, kritik parçaları ve teknolojisi büyük ölçüde İran’dan geliyor; askerî kadroları İran Devrim Muhafızları ve Hizbullah tarafından eğitiliyor. Husiler İran’ın uzaktan yönettiği basit bir birlik değildir; fakat İran desteği olmadan bugünkü menzil ve ateş gücüne ulaşmaları da mümkün değildir. Kısacası Husiler, İran’ın Kızıldeniz’deki silahlı ortağıdır.

Washington, kendi çıkarlarına aykırı gördüğü devletleri önce düşman ilan eder, sonra çevreler. Ekonomik yaptırım, diplomatik baskı, iç siyasete müdahale ve gerektiğinde doğrudan askerî güç kullanarak hedef aldığı ülkeyi sıkıştırır. İleri sürdüğü gerekçe her defasında değişir: Demokrasi, insan hakları, terörle mücadele, nükleer tehdit veya bölgesel güvenlik. Değişmeyen amaç ise stratejik kaynakları, özellikle petrol ve doğal gazın üretim ve dağıtım yollarını denetim altında tutmaktır.

İran’a karşı uygulanan politika da bunun devamıdır. Washington, Tahran’ı askerî üsler, yaptırımlar ve bölgesel ortaklarla kuşatarak teslim alacağını düşündü. Fakat bu kez karşısına kolayca parçalanabilecek bir devlet çıkmadı. İran yalnız kendi topraklarında direnmekle kalmadı; yıllar boyunca kurduğu bölgesel ağ sayesinde baskıyı Amerikan düzeninin enerji ve ticaret yollarına taşıdı.

Artık Hürmüz’deki İran ile Babülmendep’teki Husileri birbirinden bağımsız iki güç gibi değerlendirmek mümkün değildir. Birlikte hareket ettiklerinde Körfez petrolünün dışarı çıkışını, Kızıldeniz üzerinden Avrupa’ya ulaşmasını ve Asya–Avrupa ticaretini aynı anda felce uğratabilecek konuma gelmişlerdir.

Washington İran’ı kuşatmaya çalışırken kendi kurduğu enerji düzenini İran’ın ateş menziline sokmuştur.

Hürmüz’den geçen petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz dünya enerji piyasasının vazgeçilmez parçalarıdır. Babülmendep ise Hint Okyanusu’nu Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e bağlar. Hürmüz kullanılamaz hale gelirse Körfez petrolü dışarı çıkamaz. Babülmendep tehlikeye girerse Asya’dan Avrupa’ya giden gemiler Afrika’nın güneyini dolaşmak zorunda kalır. Yol uzar, sigorta bedelleri katlanır, taşıma maliyetleri büyür ve Washington’un savaşının faturası çatışmaya katılmayan ülkelere kesilir.

Bu nedenle Yemen’de yaşananlar sıradan bir iç savaş hareketliliği değildir. Husilerin stratejik yükseltilere, adalara ve Kızıldeniz kıyılarına ilerlemesi, Suudi Arabistan destekli güçlerin ikmal hatlarını kesmekten ibaret değildir. Babülmendep üzerinde kurulan askerî baskı, İran’ın Hürmüz’de yarattığı tehdidin batı ucunu tamamlamaktadır.

Ortaya çıkan düzen açıktır: Körfez’in çıkışında İran, Kızıldeniz’in girişinde Husiler.

İki ayrı kuvvet, iki ayrı coğrafya; fakat aynı stratejik sonuç.

Washington bu noktaya bir hesap hatasıyla değil, bölgeyi istediği gibi şekillendirebileceğine dair eski küstahlığıyla geldi. İran’ın yalnız kendi sınırları içinde savaşmayacağını, yıllardır kurduğu bölgesel ağı harekete geçireceğini görmek istemedi. Şimdi Hürmüz’e müdahale ederse İran’la savaşı büyütecek; Yemen’i yeniden bombalarsa Husileri yok edemeden Suudi Arabistan’ı ateş hattına sürecektir.

Riyad bunun farkındadır. Suudi Arabistan’ın asıl kaygısı artık İran’ın yenilip yenilmeyeceği değil, savaşın kendi petrol tesislerine, limanlarına ve ihracat yollarına ne kadar zarar vereceğidir. Amerikan saldırılarına karşı ihtiyatlı davranması korkaklık değil, coğrafyanın dayattığı soğuk hesaptır. Washington savaşı uzaktan başlatabilir; fakat füzeler Amerikan şehirlerine değil, Körfez ülkelerinin rafinerilerine, limanlarına ve boru hatlarına düşecektir.

ABD karar verecek, Körfez ülkeleri yanacaktır.

Çin de artık sessiz bir müşteri gibi davranamaz. Hürmüz ve Babülmendep üzerinden taşınan enerjinin ve ticari yükün en büyük alıcılarından biridir. Pekin, İran’a Husileri dizginlemesi için baskı yaparken Çinli kamu şirketleri tankerlerini iki geçitten uzak tutmaya başlamıştır. Fakat bu tedbirler sorumluluk üstlenmek değil, tehlikeden kaçınmaktır. Çin, deniz yollarının güvenliği için siyasi ve askerî bedel ödemeden ekonomik çıkarlarını koruma döneminin sona erdiğini kabul etmek zorundadır.

Avrupa’nın durumu daha ağırdır. Enerji güvenliğini sağlayacak bağımsız askerî gücü yoktur; deniz yollarını açık tutacak ortak siyasi iradeyi de oluşturamamıştır. Yine Washington’un müdahalesini bekleyecek, Washington ise maliyeti Avrupalı müttefiklerinin üzerine atacaktır. Gemiler Afrika’nın çevresini dolaşacak, enerji ve taşıma maliyetleri yükselecek, faturayı Avrupa halkı ödeyecektir.

Avrupa bir kez daha karar masasında bulunmadan savaşın hesabını ödeyecektir.

Türkiye de “gelişmeleri yakından izliyoruz” cümlesinin arkasına saklanamaz. Süveyş–Akdeniz hattının zayıflaması, Doğu Akdeniz’deki ticari ve askerî dengeleri doğrudan değiştirir. Enerji fiyatlarındaki yükseliş Türkiye’nin üretim maliyetlerine, Kızıldeniz’deki güvensizlik ise limanlarına ve taşımacılık hatlarına yansır. Başkalarının açtığı savaşın bedelini ödemek istemeyen Ankara, yalnızca izleyen değil, çıkarını tanımlayan ve buna göre hareket eden bir devlet olmak zorundadır.

Bugün Hürmüz ile Babülmendep’in tamamen ve sürekli kapatıldığı söylenemez. Fakat deniz yollarını denetlemek için onları bütünüyle kapatmak gerekmez. Birkaç geminin vurulması, sigorta şirketlerinin geri çekilmesi ve navlun bedellerinin katlanması yeterlidir. Ticaret resmî açıklamalara değil, risk hesabına bakar. Boğaz kâğıt üzerinde açık kalır; fakat gemiler geçemiyorsa fiilen kapanmıştır.

Washington İran’ı kuşatmak isterken dünya ekonomisinin iki ana damarını İran ve müttefiklerinin baskısına bıraktı. Şimdi bölgeye daha fazla savaş gemisi göndermek tehdidi geçici olarak geriletebilir; fakat ortaya çıkan stratejik yenilgiyi gizleyemez.

Çünkü mesele artık bir boğazın açık veya kapalı olması değildir.

Mesele, başkalarının kaynaklarını ve ticaret yollarını denetleyerek dünya düzeni kurma siyasetinin kendi sahibine dönmesidir.

Governments across Europe are being shaken one after another. Prime ministers are resigning, coalitions are disintegrating, and parliamentary majorities can no longer be assembled. Those leaders who manage to remain in office, meanwhile, find themselves compelled to do precisely the opposite of what they promised on the campaign trail.

Considered in isolation, each case may be attributed to electoral defeat, internal party rivalry or coalition discord. Yet when the same upheaval unfolds in rapid succession across different countries, the issue can no longer be reduced to individuals. The real question is the political order that can no longer sustain them.

It is the leaders who are resigning. What is collapsing, however, is Europe’s political centre.

For decades, Europe’s mainstream parties promised their electorates prosperity, social security and political stability. The United States underwrote the continent’s security; inexpensive energy and expanding industry provided its economic foundation; and alternation in power between the centre-right and centre-left maintained its political equilibrium.

Today, all three pillars of that structure have fractured.

European economies are failing to generate sufficient growth. Energy is expensive, industry is losing competitiveness, and public debt is mounting. It is now plainly evident that the American security umbrella will neither continue in its former form nor remain free of charge. Europe’s mainstream parties, meanwhile, no longer offer genuinely distinct programmes to the electorate; they merely pursue the same policies under different slogans.

Voters change the government, but the direction remains unchanged.

Leaders who assume office are therefore left with two alternatives: either they attempt to honour their promises, lose their parliamentary majority and resign, or they remain in power by doing the opposite of what they said they would do.

This is not political flexibility. It is government by a forked tongue: one language among themselves, another for the electorate, and yet another for Washington.

The most formidable external pressure aggravating this contradiction comes from the United States. Trump’s message to Europe is unequivocal: arm yourselves more heavily, increase defence expenditure and, wherever possible, purchase your weapons from the United States—or do not assume that the American security umbrella will remain in place.

This is not merely a military demand. It is overt pressure to reorder Europe’s budgets, economic priorities and foreign policy in accordance with Washington’s requirements.

Europe is expected both to bear the cost of its own defence and to channel a substantial share of that expenditure into the American defence industry. The burden of security is assigned to Europe; the profit is reserved for the United States.

Russia, for its part, is fully conscious of Europe’s paralysis. Moscow’s increasingly assertive posture is not an impulsive outburst of anger, but an attempt to test the political and military weakness it perceives before it. As Washington calls the security umbrella into question, Russia probes Europe’s borders, airspace and political resilience.

It would be untenable to suggest that Russia and the United States are acting in concert. Yet the threat exerted by one renders the pressure applied by the other all the more effective. The more forcefully Moscow acts, the greater the security bill Washington presents to Europe.

Europe is not, in reality, being offered two distinct choices. It is being subjected to two forms of pressure leading to the same destination: either it will pay more to the United States, or it will live under the fear of confronting Russia alone.

But where is the money to come from?

At a time of sluggish economic growth, rising public debt and an increasingly costly welfare state, governments are being required both to preserve living standards and to accelerate military expenditure.

Every additional resource allocated to defence will be taken from pensions, healthcare, education or infrastructure. Further borrowing will not resolve the problem; it will merely transfer the bill to future governments and future generations.

The approaching winter must now be added to this impasse.

Europe’s energy reserves do not inspire confidence. With energy prices once again rising, any widening of existing wars, disruption of supply routes or harsher-than-expected winter will leave governments with two choices: either subsidise household bills through public funds and incur still more debt, or pass the entire burden of the energy crisis directly on to the public.

The political consequences of either course will be the same: deeper impoverishment, greater anger and a more profound rupture between the electorate and the mainstream parties.

It is therefore inadequate to explain these resignations solely in terms of present-day failures. Europe stands on the threshold of an exceptionally severe political period. Energy constraints, accelerated rearmament, uncertainty surrounding the war in Ukraine, conflicts in the Middle East and American pressure are converging at the same point.

It cannot be asserted that Europe’s leaders possess knowledge of an impending major war and are resigning in order to escape it. What is clear, however, is that they can see the economic and political bill before them. They also know that they have failed to prepare their societies to pay it.

What they are fleeing is not war itself, but political responsibility for the war economy that is approaching.

A war economy means higher taxes, reduced social expenditure, more expensive energy and declining living standards. Europe’s peoples are being asked to surrender part of their prosperity, yet no one can explain how long this sacrifice will last, what they will receive in return, or what kind of security order will ultimately emerge.

It is this vacuum that the far right is filling.

The far right is advancing because mainstream politics can offer no credible response to the cost-of-living crisis, migration, security anxieties or disputes over national sovereignty. Rather than understanding the anger of the electorate, mainstream parties dismiss it. Rather than confronting their own failures, they denounce the mounting backlash simply as “extremism.”

Yet the far right is not the cause of Europe’s crisis. It is the consequence of the vacuum created by the collapse of centrist politics.

The leaders resigning today are not merely losing office. The political class that sustained Europe’s former order is also losing its hold over society. Even if new governments are formed, they will confront the same budget deficits, the same energy dependence, the same American pressure and the same fragmented parliaments.

The names will change. The policy will not.

What Europe is experiencing is not a temporary crisis of leadership. It is the severance of the bond between the will of the electorate and the policies pursued by the state. The resignations are not the cause of that rupture; they are its now unmistakable consequence.

The approaching winter will chill not only Europe’s homes, but its politics as well. A new armed conflict could shatter a structure that is already deeply fractured. Nor is the rise of the far right a threat arriving in the aftermath of this collapse. It is the new claimant to power emerging from within it.

The leaders are departing because the order they have been carrying can no longer be sustained.

The occupants of office change. The direction does not.

Europe’s collapsing political order is attempting to prolong its existence by compelling the public to pay the price of its crisis.

Avrupa’da hükûmetler birbiri ardına sarsılıyor. Başbakanlar istifa ediyor, koalisyonlar dağılıyor, parlamentolarda çoğunluk kurulamıyor. Görevde kalabilen liderler ise seçim meydanlarında söylediklerinin tersini yapmak zorunda kalıyor.

Bunların her biri ayrı ayrı değerlendirildiğinde seçim yenilgileri, parti içi mücadeleler veya koalisyon anlaşmazlıkları görülebilir. Ancak aynı sarsıntı farklı ülkelerde art arda yaşanıyorsa artık kişilerden değil, onları taşıyamayan siyasal düzenden söz etmek gerekir.

İstifa edenler liderlerdir. Çöken ise Avrupa’nın siyasal merkezidir.

Avrupa’nın merkez partileri uzun yıllar boyunca seçmenlerine refah, sosyal güvenlik ve siyasi istikrar vadetti. Bu düzenin güvenliğini Amerika Birleşik Devletleri sağlıyor, ekonomik temelini ucuz enerji ve büyüyen sanayi oluşturuyor, siyasi dengesini ise merkez sağ ile merkez sol arasındaki iktidar değişiklikleri koruyordu.

Bugün bu yapının üç ayağı da çatlamıştır.

Avrupa ekonomileri yeterince büyümüyor. Enerji pahalı, sanayi rekabet gücünü kaybediyor, kamu borçları yükseliyor. Amerikan güvenlik şemsiyesinin eskisi gibi ve karşılıksız devam etmeyeceği artık açıkça görülüyor. Merkez partiler ise seçmene farklı programlar sunmak yerine, farklı sözlerle aynı politikaları uyguluyor.

Seçmen hükûmeti değiştiriyor, fakat yön değişmiyor.

Bu nedenle iktidara gelen liderlerin önünde iki yol kalıyor: Ya verdikleri sözleri tutmaya çalışarak parlamentodaki çoğunluğu kaybedip görevlerinden ayrılıyorlar ya da iktidarda kalabilmek için söylediklerinin tersini yapıyorlar.

Bunun adı siyasi esneklik değildir. Bunun adı çatal dilli yönetimdir: Kendi aralarında başka, seçmene başka, Washington’a başka konuşmaktır.

Bu çelişkiyi ağırlaştıran en büyük dış baskı Amerika Birleşik Devletleri’nden gelmektedir. Trump’ın Avrupa’ya verdiği mesaj açıktır: Daha fazla silahlanın, savunma harcamalarınızı artırın, silahı mümkün olduğu ölçüde Amerika’dan alın; aksi hâlde Amerikan güvenlik şemsiyesinin devam edeceğini düşünmeyin.

Bu yalnızca askerî bir talep değildir. Avrupa’nın bütçelerini, ekonomik tercihlerini ve dış politikasını Washington’un ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemeye yönelik açık bir baskıdır.

Avrupa’dan hem kendi savunmasının maliyetini üstlenmesi hem de bu maliyetin önemli bölümünü Amerikan savunma sanayisine aktarması istenmektedir. Güvenliğin yükü Avrupa’ya, kazancı Amerika’ya bırakılmaktadır.

Rusya ise Avrupa’nın içine düştüğü kararsızlığı görmektedir. Moskova’nın sertleşmesi ani bir öfke değil, karşısındaki siyasi ve askerî zayıflığı sınama girişimidir. Washington güvenlik şemsiyesini tartışmaya açarken Rusya, Avrupa’nın sınırlarını, hava sahasını ve siyasi dayanıklılığını yoklamaktadır.

Rusya ile Amerika’nın birlikte hareket ettiğini söylemek mümkün değildir. Fakat birinin tehdidi, diğerinin baskısını daha etkili hâle getirmektedir. Moskova sertleştikçe Washington’un Avrupa’ya çıkardığı güvenlik faturası büyümektedir.

Avrupa’nın önüne gerçekte iki ayrı seçenek değil, aynı sonuca çıkan iki baskı konulmuştur: Ya Amerika’ya daha fazla para ödeyecek ya da Rusya karşısında yalnız kalma korkusuyla yaşayacaktır.

Fakat bu para nereden bulunacaktır?

Ekonomik büyümenin yavaşladığı, kamu borçlarının arttığı ve sosyal devletin giderek pahalılaştığı bir dönemde hükûmetlerden hem halkın hayat düzeyini korumaları hem de silahlanma harcamalarını hızla yükseltmeleri istenmektedir.

Savunmaya aktarılan her ilave kaynak; emekli maaşlarından, sağlık hizmetlerinden, eğitimden veya altyapı yatırımlarından eksilecektir. Borçlanma ise sorunu çözmeyecek, faturayı gelecek hükûmetlere ve gelecek kuşaklara devredecektir.

Şimdi bu çıkmaza yaklaşan kış da eklenmektedir.

Avrupa’nın enerji stokları güven verecek düzeyde değildir. Enerji fiyatları yeniden yükselirken savaşların genişlemesi, tedarik yollarının kesilmesi veya kışın beklenenden sert geçmesi hâlinde hükûmetlerin önünde iki seçenek kalacaktır: Ya halkın faturalarını devlet bütçesinden ödeyerek daha fazla borçlanacaklar ya da enerji krizinin bütün yükünü doğrudan halka bırakacaklardır.

Her iki seçeneğin siyasi sonucu aynıdır: Daha fazla yoksullaşma, daha fazla öfke ve merkez partilere karşı daha büyük bir kopuş.

Bu nedenle liderlerin istifalarını yalnızca bugünün başarısızlıklarıyla açıklamak yeterli değildir. Avrupa, siyasi bakımdan son derece ağır bir dönemin eşiğindedir. Enerji daralması, hızlanan silahlanma, Ukrayna savaşının belirsizliği, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Amerikan baskısı aynı noktada birleşmektedir.

Avrupalı liderlerin mutlaka yaklaşan büyük bir savaşı bildiklerini ve bu nedenle kaçtıklarını söylemek mümkün değildir. Fakat önlerinde duran ekonomik ve siyasi faturayı gördükleri açıktır. Kendi toplumlarını bu faturaya hazırlayamadıklarını da bilmektedirler.

Kaçtıkları şey savaşın kendisi değil, yaklaşan savaş ekonomisinin siyasi sorumluluğudur.

Çünkü savaş ekonomisi daha fazla vergi, daha az sosyal harcama, daha pahalı enerji ve daha düşük hayat düzeyi demektir. Avrupa halklarından refahlarından vazgeçmeleri istenirken bunun ne kadar süreceği, karşılığında ne kazanılacağı ve sonunda nasıl bir güvenlik düzeni kurulacağı açıklanamamaktadır.

Bu boşluğu aşırı sağ doldurmaktadır.

Aşırı sağ yükseliyor; çünkü merkez siyaset hayat pahalılığına, göçe, güvenlik korkusuna ve millî egemenlik tartışmalarına inandırıcı cevaplar veremiyor. Merkez partiler, seçmenin öfkesini anlamak yerine onu küçümsüyor; kendi başarısızlıklarını sorgulamak yerine yükselen tepkiyi yalnızca “aşırılık” diye suçluyor.

Oysa aşırı sağ Avrupa’daki krizin sebebi değildir. Çöken merkez siyasetinin yarattığı boşluğun sonucudur.

Bugün görevlerinden ayrılan liderler yalnızca koltuklarını kaybetmiyorlar. Avrupa’nın eski düzenini ayakta tutan siyasi sınıf da toplum üzerindeki denetimini kaybediyor. Yeni hükûmetler kurulsa bile aynı bütçe açığıyla, aynı enerji bağımlılığıyla, aynı Amerikan baskısıyla ve aynı parçalanmış parlamentolarla karşılaşacaktır.

İsimler değişecek, fakat izlenen politika değişmeyecektir.

Avrupa’nın yaşadığı şey geçici bir liderlik krizi değildir. Bu, seçmenin iradesi ile devletlerin izlediği politika arasındaki bağın kopmasıdır. İstifalar bu kopuşun sebebi değil, artık saklanamayan sonucudur.

Yaklaşan kış yalnızca evleri değil, Avrupa siyasetini de soğutacaktır. Yeni bir silahlı çatışma ise zaten çatlamış olan yapıyı bütünüyle parçalayabilir. Aşırı sağın yükselişi de bu çöküşün ardından gelen tehdit değil, çöküşün içinden doğan yeni iktidar adayıdır.

Liderler gidiyor; çünkü taşıdıkları düzen artık taşınamaz hâle gelmiştir.

Koltuklar el değiştiriyor. Yön değişmiyor.

Avrupa’nın çöken siyasal düzeni ise kendi krizinin faturasını halka ödeterek biraz daha ayakta kalmaya çalışıyor.

Israel is among those states that do not merely employ military power, but also treat the projection of that power—often beyond its measurable dimensions—as an integral instrument of state policy. The reason is readily intelligible. A country with a relatively small population and limited strategic depth must seek to deter its adversaries not solely through the destructive capacity of its weapons, but also through the carefully cultivated perception of military invincibility surrounding them.

Yet strategic projection and military reality are not synonymous. Israel is a formidable military power, but its power is not without limits. Its air force is technologically advanced, its armoured formations are experienced, and its intelligence and precision-guidance capabilities are highly developed. At the same time, a significant portion of its aircraft inventory is ageing, its armoured strength is less extensive than commonly portrayed, and its capacity to sustain a prolonged, multi-front war through national resources alone remains subject to serious constraints.

The F-35I Adir constitutes the most advanced component of the Israeli Air Force. On the basis of publicly available figures, however, Israel currently possesses approximately fifty such aircraft. This is a force of considerable qualitative importance, but not one of sufficient numerical depth to guarantee sustained air supremacy against a major state adversary. Nor can the entire fleet be maintained in operational service at any one time. Maintenance requirements, training rotations, spare-parts availability and combat attrition invariably create a substantial distinction between nominal inventory and immediately deployable strength.

Israel possesses no F-22 aircraft. The United States has never authorised the export of that platform to any foreign state, and no exception has been made for Israel. The frequently projected impression that Israel enjoys an air-superiority capability equivalent to that provided by the F-22 therefore rests not upon an actual inventory of such aircraft, but upon an assessment combining the characteristics of the F-35 with Israel’s sophisticated electronic-warfare capabilities.

The numerical backbone of the Israeli Air Force remains its F-16 fleet. Israel is generally assessed to operate approximately 170 F-16s of several different variants. These aircraft, however, are neither uniform in age nor equivalent in technical standard and operational capability. A proportion of the fleet is already considerably old. Were Israel to retire its F-16s in their entirety, it would lose the numerical body of its combat aviation. Approximately fifty F-35s and some sixty F-15s of various models could not, by themselves, replace the operational volume relinquished with the F-16 fleet.

The F-15 consequently retains a distinct significance in Israel’s long-range operational planning. Although many of these aircraft are ageing, they remain valuable by virtue of their range, endurance and substantial weapons-carrying capacity. This is also the rationale underlying Israel’s procurement of the new F-15IA. Israeli military planners evidently recognise that stealth technology alone cannot satisfy every operational requirement. They continue to require aircraft capable of carrying heavy ordnance, conducting missions over extended distances and remaining on station for prolonged periods.

None of this warrants the underestimation of Israeli air power. Its superiority does not derive from aircraft numbers alone. Pilot training, electronic warfare, aerial intelligence, target acquisition, precision-guided munitions and the capacity to integrate multiple systems within a single operational architecture confer upon Israel a substantial qualitative advantage. Quality, however, cannot indefinitely substitute for quantity. Once aircraft losses accumulate, air bases remain under sustained attack and the supply of spare parts becomes uncertain, even the most technologically advanced air force begins to contract.

The same principle applies to Israel’s armoured formations. The Merkava, with its high degree of protection, advanced electronic systems and Trophy active-protection system, is unquestionably among the world’s most capable main battle tanks. Yet the possession of an excellent tank is not synonymous with the possession of an immense tank army.

Israel’s active armoured strength rests principally upon the 7th, 188th and 401st Armoured Brigades. These are supplemented by the 460th Brigade, primarily assigned a training function, and by reserve formations mobilised in wartime. Public assessments occasionally create the impression of a vast force comprising thousands of immediately deployable tanks. Such totals, however, frequently include older Merkava variants held in storage, vehicles requiring extensive maintenance and tanks that could enter operational service only after mobilisation and reconditioning.

An armoured brigade is not composed of tanks alone. Without trained crews, mechanised infantry, combat engineers, air-defence elements, maintenance and recovery units, fuel supplies and an uninterrupted flow of ammunition, a tank battalion can rapidly be rendered immobile. Consequently, the withdrawal of a tank from storage does not in itself constitute the creation of a combat-ready armoured formation. Qualified personnel must be made available, the entire brigade structure must be assembled, and its logistical system must remain continuously functional.

Operations in Gaza have likewise demonstrated that the Merkava is not invulnerable. Active-protection systems provide a considerable advantage against anti-tank missiles, but mines, improvised explosive devices, unmanned aerial systems and attacks conducted at extremely close range continue to present a serious threat. The Israeli Ministry of Defence’s decision to accelerate the production of tanks, armoured personnel carriers and critical replacement components is not merely an investment in future capacity; it is also a clear indication of the material attrition generated by the present war.

Israel’s fundamental difficulty lies in the absence of unlimited industrial capacity with which to replace sophisticated military systems at short notice. The Merkava and several categories of armoured vehicle are produced domestically. Nevertheless, Israel remains dependent upon foreign supply across a broad spectrum extending from engines and aircraft components to ammunition and electronic systems. Every combat aircraft forming the backbone of its air force is of American origin. As a war becomes prolonged, Israeli military power becomes increasingly dependent upon American supply lines rather than upon Israeli factories alone.

Israel’s actual military weight must therefore be assessed beyond the formal boundaries of its national inventory. Behind the Israel Defense Forces stand American munitions, replacement parts, intelligence, financial assistance and diplomatic protection. If Washington’s support is removed from the equation, what remains is still a technologically sophisticated, highly trained and operationally experienced military. What does not remain is a power capable of sustaining an unlimited regional war for an indefinite period.

Israel’s relations with European and other non-American states cannot fully compensate for this dependency. Germany may provide submarines and defence technology; Britain and certain European governments may extend political support; and military and technological cooperation with India may continue to deepen. An additional security alignment may be constructed in the Eastern Mediterranean through Greece and the Greek Cypriot Administration. None of these states, however, can independently replace the financial, military and diplomatic protection afforded by the United States.

At this point, moral judgment and military assessment must be kept analytically distinct. The killing of civilians, women and children in Gaza, and the use of hunger, thirst and forced displacement as instruments of war, cannot be concealed beneath any doctrine of military necessity. This is neither a matter that may be disregarded nor one that should be softened through diplomatic circumlocution. The Israeli government cannot be absolved of the political and legal responsibility arising from its conduct by reciting the technological achievements of its armed forces.

Yet the justified outrage provoked by the devastation of Gaza does not entitle us to portray Israeli military capacity as less substantial than it is. An assessment of power governed by anger is not strategy; it is self-deception. To present Israel as invincible serves its propaganda. To treat it as a weak state that may readily be brought to collapse is no less dangerous. Unequivocally condemning a massacre is one matter; calculating the consequences of war through slogans is quite another.

The conclusion is clear. Israel is neither as powerful as it is often represented nor as weak as its adversaries may wish to believe. Its air and armoured forces are exceptionally effective in short, intensive operations, but remain constrained by manpower, industrial capacity and logistical endurance in a prolonged, multi-front war. The appearance of Israeli invincibility rests not only upon Israel’s own military capabilities, but also upon the uninterrupted support of the United States.

Should that support diminish, Israel would not immediately become defenceless. It would, however, cease to appear as a military giant capable of imposing its will upon the region unaided. What would remain would be a technologically advanced state whose population, geography and productive capacity are all subject to finite limits.

Israel’s power is real. Its invincibility is, to a considerable extent, a carefully preserved myth

İsrail, askerî gücünü yalnızca kullanmakla yetinmeyen, onu olduğundan daha büyük göstermeyi de devlet politikasının bir parçası hâline getiren ülkelerden biridir. Bunun anlaşılabilir bir nedeni vardır. Küçük bir nüfusa ve dar bir coğrafyaya sahip olan İsrail, karşısındaki ülkeleri yalnızca silahlarının ateş gücüyle değil, bu silahlar etrafında oluşturduğu yenilmezlik düşüncesiyle de caydırmak zorundadır.

Fakat propaganda ile askerî gerçeklik aynı şey değildir. İsrail güçlü bir devlettir; ancak sınırsız güce sahip değildir. Hava kuvvetleri modern, zırhlı birlikleri tecrübeli, istihbarat ve güdüm sistemleri gelişmiştir. Buna karşılık uçaklarının önemli bölümü yaşlanmış, tank gücü sanıldığı kadar büyük değildir ve uzun süreli, çok cepheli bir savaşı kendi kaynaklarıyla sürdürebilme kapasitesi ciddi biçimde sınırlıdır.

İsrail Hava Kuvvetlerinin en önemli unsuru F-35I Adir uçaklarıdır. Ancak kamuya açık rakamlar dikkate alındığında İsrail’in elinde henüz yaklaşık elli F-35 bulunmaktadır. Bu sayı nitelik bakımından önemlidir fakat büyük bir ülkeye karşı sürekli hava üstünlüğü sağlamaya yetecek büyüklükte değildir. Üstelik uçakların tamamının aynı anda göreve hazır tutulması mümkün değildir. Bakım, eğitim, yedek parça ihtiyacı ve muharebe kayıpları kâğıt üzerindeki envanter ile fiilen kullanılabilecek güç arasında daima önemli bir fark yaratır.

İsrail’in F-22 uçağı yoktur. Amerika Birleşik Devletleri bu uçağı hiçbir ülkeye satmamış, İsrail için de istisna yapmamıştır. Dolayısıyla zaman zaman oluşturulan “F-22 düzeyinde İsrail hava üstünlüğü” görüntüsü gerçek bir envantere değil, F-35’in özellikleri ile İsrail’in elektronik harp kabiliyetlerinin birlikte değerlendirilmesine dayanmaktadır.

Hava kuvvetlerinin sayısal omurgasını F-16’lar oluşturmaktadır. İsrail’in farklı modellerden meydana gelen yaklaşık 170 dolayında F-16’sı bulunduğu kabul edilmektedir. Fakat bunların hepsi aynı yaşta, aynı teknik seviyede ve aynı görev kabiliyetinde değildir. Bazıları oldukça eskidir. İsrail bu uçakların tamamını hizmetten kaldırırsa hava kuvvetlerinin sayısal gövdesini kaybeder. Yaklaşık elli F-35 ile altmış civarındaki çeşitli F-15 modelleri, F-16 filosunun bıraktığı boşluğu tek başına dolduramaz.

F-15’ler ise İsrail’in uzun menzilli harekâtlarında ayrı bir öneme sahiptir. Bu uçaklar yaşlı olmakla birlikte menzil ve silah taşıma kapasitesi bakımından hâlâ değerlidir. Yeni F-15IA siparişlerinin verilmesinin nedeni de budur. İsrail, yalnızca görünmezlik teknolojisine güvenemeyeceğini; ağır mühimmat taşıyabilecek, uzun mesafede görev yapabilecek ve havada daha uzun kalabilecek uçaklara ihtiyaç duyduğunu bilmektedir.

Bütün bunlara rağmen İsrail hava gücünü küçümsemek ciddi hata olur. Onun üstünlüğü yalnızca uçak sayısından kaynaklanmaz. Pilot eğitimi, elektronik harp, hava istihbaratı, hedef belirleme, güdümlü mühimmat ve farklı sistemlerin aynı harekât içinde kullanılabilmesi İsrail’e önemli bir nitelik üstünlüğü sağlamaktadır. Ancak nitelik, sayının yerini sonsuza kadar tutamaz. Uçak kayıpları arttığında, üsler uzun süre ateş altında kaldığında ve yedek parça akışı kesildiğinde en gelişmiş hava kuvveti bile daralmaya başlar.

Aynı durum zırhlı birlikler için de geçerlidir. Merkava, yüksek koruma düzeyi, gelişmiş elektronik sistemleri ve Trophy aktif koruma sistemiyle dünyanın en başarılı tanklarından biridir. Fakat iyi bir tank ile büyük bir tank ordusu aynı şey değildir.

İsrail’in faal zırhlı gücü esas olarak 7’nci, 188’inci ve 401’inci zırhlı tugaylar üzerinde yükselmektedir. Bunlara eğitim görevi bulunan 460’ıncı Tugay ile savaş sırasında harekete geçirilen ihtiyat birlikleri eklenmektedir. Kamuoyunda zaman zaman binlerce tanktan oluşan dev bir güç görüntüsü yaratılmaktadır. Oysa bu rakamların içine depolardaki eski Merkav

İsrail, askerî gücünü yalnızca kullanmakla yetinmeyen, onu olduğundan daha büyük göstermeyi de devlet politikasının bir parçası hâline getiren ülkelerden biridir. Bunun anlaşılabilir bir nedeni vardır. Küçük bir nüfusa ve dar bir coğrafyaya sahip olan İsrail, karşısındaki ülkeleri yalnızca silahlarının ateş gücüyle değil, bu silahlar etrafında oluşturduğu yenilmezlik düşüncesiyle de caydırmak zorundadır.

Fakat propaganda ile askerî gerçeklik aynı şey değildir. İsrail güçlü bir devlettir; ancak sınırsız güce sahip değildir. Hava kuvvetleri modern, zırhlı birlikleri tecrübeli, istihbarat ve güdüm sistemleri gelişmiştir. Buna karşılık uçaklarının önemli bölümü yaşlanmış, tank gücü sanıldığı kadar büyük değildir ve uzun süreli, çok cepheli bir savaşı kendi kaynaklarıyla sürdürebilme kapasitesi ciddi biçimde sınırlıdır.

İsrail Hava Kuvvetlerinin en önemli unsuru F-35I Adir uçaklarıdır. Ancak kamuya açık rakamlar dikkate alındığında İsrail’in elinde henüz yaklaşık elli F-35 bulunmaktadır. Bu sayı nitelik bakımından önemlidir fakat büyük bir ülkeye karşı sürekli hava üstünlüğü sağlamaya yetecek büyüklükte değildir. Üstelik uçakların tamamının aynı anda göreve hazır tutulması mümkün değildir. Bakım, eğitim, yedek parça ihtiyacı ve muharebe kayıpları kâğıt üzerindeki envanter ile fiilen kullanılabilecek güç arasında daima önemli bir fark yaratır.

İsrail’in F-22 uçağı yoktur. Amerika Birleşik Devletleri bu uçağı hiçbir ülkeye satmamış, İsrail için de istisna yapmamıştır. Dolayısıyla zaman zaman oluşturulan “F-22 düzeyinde İsrail hava üstünlüğü” görüntüsü gerçek bir envantere değil, F-35’in özellikleri ile İsrail’in elektronik harp kabiliyetlerinin birlikte değerlendirilmesine dayanmaktadır.

Hava kuvvetlerinin sayısal omurgasını F-16’lar oluşturmaktadır. İsrail’in farklı modellerden meydana gelen yaklaşık 170 dolayında F-16’sı bulunduğu kabul edilmektedir. Fakat bunların hepsi aynı yaşta, aynı teknik seviyede ve aynı görev kabiliyetinde değildir. Bazıları oldukça eskidir. İsrail bu uçakların tamamını hizmetten kaldırırsa hava kuvvetlerinin sayısal gövdesini kaybeder. Yaklaşık elli F-35 ile altmış civarındaki çeşitli F-15 modelleri, F-16 filosunun bıraktığı boşluğu tek başına dolduramaz.

F-15’ler ise İsrail’in uzun menzilli harekâtlarında ayrı bir öneme sahiptir. Bu uçaklar yaşlı olmakla birlikte menzil ve silah taşıma kapasitesi bakımından hâlâ değerlidir. Yeni F-15IA siparişlerinin verilmesinin nedeni de budur. İsrail, yalnızca görünmezlik teknolojisine güvenemeyeceğini; ağır mühimmat taşıyabilecek, uzun mesafede görev yapabilecek ve havada daha uzun kalabilecek uçaklara ihtiyaç duyduğunu bilmektedir.

Bütün bunlara rağmen İsrail hava gücünü küçümsemek ciddi hata olur. Onun üstünlüğü yalnızca uçak sayısından kaynaklanmaz. Pilot eğitimi, elektronik harp, hava istihbaratı, hedef belirleme, güdümlü mühimmat ve farklı sistemlerin aynı harekât içinde kullanılabilmesi İsrail’e önemli bir nitelik üstünlüğü sağlamaktadır. Ancak nitelik, sayının yerini sonsuza kadar tutamaz. Uçak kayıpları arttığında, üsler uzun süre ateş altında kaldığında ve yedek parça akışı kesildiğinde en gelişmiş hava kuvveti bile daralmaya başlar.

Aynı durum zırhlı birlikler için de geçerlidir. Merkava, yüksek koruma düzeyi, gelişmiş elektronik sistemleri ve Trophy aktif koruma sistemiyle dünyanın en başarılı tanklarından biridir. Fakat iyi bir tank ile büyük bir tank ordusu aynı şey değildir.

İsrail’in faal zırhlı gücü esas olarak 7’nci, 188’inci ve 401’inci zırhlı tugaylar üzerinde yükselmektedir. Bunlara eğitim görevi bulunan 460’ıncı Tugay ile savaş sırasında harekete geçirilen ihtiyat birlikleri eklenmektedir. Kamuoyunda zaman zaman binlerce tanktan oluşan dev bir güç görüntüsü yaratılmaktadır. Oysa bu rakamların içine depolardaki eski Merkava modelleri, uzun süreli bakıma ihtiyaç duyan araçlar ve ancak seferberlikten sonra kullanılabilecek tanklar da katılmaktadır.

Bir zırhlı tugay yalnızca tanklardan meydana gelmez. Tank mürettebatı, piyade, istihkâm, hava savunma, bakım, kurtarma, yakıt ve mühimmat unsurları olmadan tank taburu kısa sürede hareketsiz kalır. Bu nedenle depodan çıkarılan her tank, savaşa hazır yeni bir zırhlı birlik anlamına gelmez. Yetişmiş personel bulunması, tugay teşkilatının tamamlanması ve lojistik sistemin sürekli işlemesi gerekir.

Gazze’de yürütülen harekât da Merkava’nın yenilmez olmadığını göstermiştir. Aktif koruma sistemleri tanksavar füzelerine karşı önemli bir üstünlük sağlasa da mayınlar, el yapımı patlayıcılar, insansız hava araçları ve çok yakın mesafeden gerçekleştirilen saldırılar tanklar için tehdit oluşturmaya devam etmektedir. İsrail Savunma Bakanlığının tank, zırhlı personel taşıyıcı ve yedek parça üretimini hızlandırma kararı, yalnızca geleceğe yönelik bir yatırım değildir; mevcut savaşın yarattığı aşınmanın da açık işaretidir.

İsrail’in temel sorunu, kullandığı yüksek teknolojili sistemleri kısa sürede yenileyebilecek sınırsız bir sanayi kapasitesine sahip olmamasıdır. Merkava ve bazı zırhlı araçlar ülke içinde üretilmektedir; fakat motorlardan uçak parçalarına, mühimmattan elektronik bileşenlere kadar uzanan geniş bir alanda dış tedarik sürmektedir. Hava kuvvetlerinin belkemiğini oluşturan uçakların tamamı Amerikan yapımıdır. Savaş uzadıkça İsrail’in askerî gücü, kendi fabrikalarından önce Amerikan ikmal hatlarına bağlanmaktadır.

Bu nedenle İsrail’in gerçek askerî büyüklüğü, kendi envanterinin sınırlarında aranamaz. İsrail ordusunun arkasında Amerikan mühimmatı, yedek parçası, istihbaratı, mali desteği ve diplomatik koruması vardır. Washington’un desteği hesaptan çıkarıldığında geriye hâlâ teknolojik bakımdan güçlü, iyi eğitilmiş ve tecrübeli bir ordu kalır; fakat uzun süreli bölgesel savaş yürütebilecek sınırsız bir güç kalmaz.

Avrupa ülkeleriyle kurulan ilişkiler bu açığı bütünüyle kapatamaz. Almanya denizaltı ve savunma teknolojisi sağlayabilir, İngiltere ve bazı Avrupa devletleri siyasi destek verebilir, Hindistan ile karşılıklı silah ve teknoloji ticareti geliştirilebilir. Yunanistan ve Güney Kıbrıs üzerinden Doğu Akdeniz’de askerî bir hat kurulabilir. Fakat bu ülkelerin hiçbiri Amerika Birleşik Devletleri’nin sağladığı mali, askerî ve diplomatik desteğin yerini tek başına dolduramaz.

Burada ahlaki gerçek ile askerî değerlendirmeyi birbirinden ayırmak zorundayız. Gazze’de sivillerin, kadınların ve çocukların öldürülmesi; açlığın, susuzluğun ve zorunlu göçün savaş aracı hâline getirilmesi hiçbir askerî gerekçeyle örtülemez. Bu, görmezden gelinecek veya yumuşatılacak bir mesele değildir. İsrail hükûmeti işlediği fiillerin siyasi ve hukuki sorumluluğundan, ordusunun teknolojik başarıları anlatılarak kurtarılamaz.

Fakat Gazze’deki katliama duyulan haklı öfke, İsrail’in askerî kapasitesini olduğundan küçük göstermemizi de haklı çıkarmaz. Öfkeyle yapılan güç değerlendirmesi siyaset değil, kendini aldatmadır. İsrail’i yenilmez göstermek nasıl onun propagandasına hizmet ediyorsa, onu kolayca çökertilebilecek güçsüz bir devlet saymak da aynı ölçüde tehlikelidir. Katliamı açıkça mahkûm etmek başka, savaş ihtimalini sloganlarla hesaplamak başkadır.

Sonuç açıktır: İsrail ne anlatıldığı kadar büyük ne de küçümsenebilecek kadar zayıftır. Hava ve zırhlı birlikleri kısa süreli ve yoğun harekâtlarda son derece etkili, uzun süreli ve çok cepheli savaşlarda ise insan gücü, üretim ve ikmal bakımından sınırlıdır. İsrail’in yenilmezlik görüntüsünün arkasında kendi askerî yetenekleri kadar Amerika Birleşik Devletleri’nin kesintisiz desteği bulunmaktadır.

Bu destek zayıflarsa İsrail hemen savunmasız kalmaz; fakat bölgeye tek başına hükmedebilecek bir askerî dev olmaktan çıkar. O zaman geriye, ileri teknolojiye sahip fakat nüfusu, coğrafyası ve üretim kapasitesi sınırlı bir devlet kalır.

İsrail’in gücü gerçektir. Yenilmezliği ise büyük ölçüde iyi korunmuş bir efsanedir.