For quite some time, the same question has repeatedly been asked about the war between Ukraine and Russia, and the answer is given immediately afterward: Russia is losing the war.

As expected, a significant part of the US-based media argues that Russia has failed militarily, is approaching economic collapse, has become politically isolated, and that Putin has no way out. The same assessments are repeated in the European media and then spread to the rest of the world. In this way, a claim that should be debated is turned into a definite judgment that supposedly no longer needs to be questioned.

If this judgment does not fully reflect reality, what is the purpose of the perception campaign launched from the first day of the war? Why has the sentence “Russia is losing” been repeated at every available or manufactured opportunity for more than four years?

If Russia is truly losing, several questions must also be answered: Why is the Russian army still on Ukrainian territory? Why has the government in Moscow not changed? Why has Russia’s capacity to fight and produce weapons not been exhausted? Why is Ukraine still so heavily dependent on foreign weapons, money, ammunition, and intelligence? Why must Europe prepare increasingly large aid packages every year instead of producing a political solution that could end the war?

Asking these questions does not mean taking sides in this senseless war or politically supporting either party. It means trying to judge the outcome of the war not through the headlines presented to us, but through the situation that has emerged over more than four years.

Russia clearly failed in its initial planning when it began the war. Kyiv was not captured quickly, the Ukrainian government was not overthrown, and the Russian army did not advance at the expected speed. Moscow suffered heavy losses in personnel and equipment, received serious blows in the Black Sea, faced economic sanctions, and, while trying to prevent NATO’s expansion, caused Finland and Sweden to join the alliance. Each of these developments represents a serious strategic cost for Russia.

However, the failure of the initial plan is not the same as losing the war.

After its unsuccessful beginning, Russia transformed the conflict from a short-term military operation into a long war of attrition. It expanded its defense industry, increased military production, redirected its foreign trade, and continued fighting despite Western sanctions. Putin remained in office; the defense minister changed, but the system of government did not collapse. It is true that Russia has failed to win the war at the speed it wanted. However, no military or political outcome has emerged to prove that it has been defeated.

The West’s calculations were not based solely on military losses at the front. It was believed that sanctions would make the Russian economy unable to function, that worsening living conditions would destroy society’s willingness to continue the war, and that the Russian people would eventually turn against Putin’s government. The idea that war is not fought only between armies but also involves the economy, infrastructure, and public morale is not new. However, the record of this method is not as successful as many assume. Heavy bombing in Vietnam failed to break North Vietnam’s resistance. In the Middle East, state structures were destroyed, but societies could not be forced to accept a political order imposed from outside.

The war in Ukraine has demonstrated the same reality once again. The severe damage Russia inflicted on Ukrainian cities and energy infrastructure did not force Ukrainian society to surrender. Western sanctions also failed to create the expected political breakdown within Russian society. On both sides, pressure strengthened a sense of national resistance instead of turning the public against its government. If, after four years, expectations are still based on the belief that the Russian people will overthrow Putin, then the same mistaken calculation is simply being repeated.

Ukraine defended its country far more strongly than expected. Its success in stopping the Russian army’s initial assault and resisting throughout a war that has continued for more than four years cannot be underestimated. However, heroic resistance is not the same as winning a war. Ukraine’s cities, energy system, industry, and population structure have suffered severe damage. Millions of people have left the country. Maintaining the economy, the state budget, and the armed forces has become increasingly dependent on foreign support.

The European Union is providing Ukraine with €90 billion in loans for 2026 and 2027 alone, with approximately €60 billion expected to be allocated to defense needs. NATO countries, meanwhile, have pledged €70 billion in military equipment, assistance, and training for 2026. These figures do not represent a victory celebration; they show that Ukraine cannot continue the war using its own resources.

Ukraine is unquestionably the country that has suffered the greatest losses in this war. The war is being fought on Ukrainian territory, Ukrainian cities are being destroyed, Ukraine’s population is declining, and the country’s future is becoming increasingly dependent on decisions made by others. Even if Ukraine recovers all its territory, it will not be able to restore the lives lost, the years that have passed, or the destruction it has suffered within a short time.

But is the United States winning?

By using the Ukrainian army, the United States has weakened Russia, restored its leadership over NATO, and made Europe more dependent on the American security umbrella and weapons systems. The breakdown of economic relations between Russia and Europe has also been an important strategic gain for Washington.

However, the United States has failed to lead Ukraine, which it supported for years, to a decisive victory. It has not brought Russia to collapse, removed Putin from power, or pushed Moscow outside the international system. Moreover, by driving Russia closer to China, it has accelerated cooperation among the powers opposing the United States. Therefore, the United States has made some gains, but it has no victory to declare.

Europe’s position is even worse. European countries moved away from cheap Russian energy, were forced to increase their defense spending, took responsibility for millions of Ukrainian refugees, and now face a long-term security crisis in the eastern part of the continent. Despite this, Europe has failed to develop an independent political will capable of determining the direction of the war. Europe is a party to the war, one of its main financial supporters, and is directly affected by its consequences. Yet it is not in a position to decide on its own when and under what conditions the war will end.

Institutionally, NATO appears to have grown stronger. It has gained new members, reinforced its eastern flank, and restored unity around the Russian threat. However, NATO is not facing a Russian threat that has been eliminated. It is facing a Russia that is producing more weapons, gaining more military experience through a long war, and now openly regards the West as its enemy. Can this be called security, or should it be described as preparation for a larger conflict that has merely been postponed?

The winners and losers of wars are not determined by propaganda slogans. They are determined by comparing the original objectives with the actual results. Russia failed to take control of all of Ukraine, change its government, or prevent NATO’s expansion. In this respect, it failed to achieve a significant part of its objectives. However, Ukraine has also failed to restore its territorial integrity, secure full membership in the Western security system, or create a war structure that can survive with its own resources. The United States weakened Russia but could not defeat it. Europe paid a heavy price but failed to increase its political influence. NATO expanded, but it also increased the threat standing against it.

Therefore, “Why is Russia losing?” is the wrong question. The correct question is:

Who is losing in Ukraine?

The answer is not the name of a single country. Russia is losing people, resources, and time. Ukraine is losing its country and its future. Europe is losing its economic strength and strategic independence. The United States is losing the credibility of its claim that it can force Russia to accept the outcome Washington wants. As NATO expands, it is also increasing the threat it faces.

Everyone may have gained something from this war: defense companies have gained money, states have gained new positions, and politicians have gained new justifications. However, there is no undisputed military victory.

Only one thing is certain: Repeating every day that Russia is losing is not enough to prove that Ukraine is winning.

Formun Üstü

Ukrayna-Rusya savaşında uzunca bir süredir hep aynı soru soruluyor ve cevabı da sorunun hemen arkasından veriliyor: Rusya savaşı kaybediyor.

Beklenildiği gibi, ABD kaynaklı basın ve yayın organlarının önemli bir bölümü Rusya’nın askerî bakımdan başarısız olduğunu, ekonomik olarak çöküşe yaklaştığını, siyasi bakımdan yalnızlaştığını ve Putin’in çıkış yolu bulamadığını anlatıyor. Aynı değerlendirmeler Avrupa medyasında tekrarlanıyor; oradan dünyanın geri kalanına dağılıyor. Böylece tartışılması gereken bir iddia, tartışılmasına artık gerek duyulmayan kesin bir hükme dönüştürülüyor.

Bu hüküm gerçeği tam olarak yansıtmıyorsa, savaşın ilk gününden itibaren başlatılan bu algı operasyonunun amacı nedir? “Rusya kaybediyor” cümlesi neden dört yılı aşkın süredir, bulunan veya yaratılan her fırsatta tekrarlanmaktadır?

Gerçekten kaybeden bir Rusya’dan söz ediyorsak bazı soruların da cevaplanması gerekir: Rus ordusu neden hâlâ Ukrayna topraklarındadır? Moskova yönetimi neden değişmemiştir? Rusya’nın savaşma ve silah üretme kapasitesi neden tükenmemiştir? Ukrayna neden hâlâ dışarıdan gelecek silaha, paraya, mühimmata ve istihbarata bu ölçüde bağımlıdır? Avrupa neden savaşı sona erdirecek siyasi bir çözüm üretmek yerine her yıl daha büyük yardım paketleri hazırlamak zorunda kalmaktadır?

Bunları sormak, bu anlamsız savaşta taraflardan birine arka çıkmak veya onu siyaseten desteklemek değildir. Savaşın sonucunu bize sunulan manşetlerden değil, dört yılı aşkın sürede ortaya çıkan tablodan okumaya çalışmaktır.

Rusya, savaşa başlarken yaptığı ilk planlamada açık biçimde başarısız oldu. Kiev kısa sürede ele geçirilemedi, Ukrayna yönetimi devrilemedi ve Rus ordusu beklenen hızla ilerleyemedi. Moskova ağır insan ve malzeme kayıplarına uğradı; Karadeniz’de ciddi darbeler aldı, ekonomik yaptırımlar altında kaldı ve NATO’nun genişlemesine engel olmak isterken Finlandiya ile İsveç’in ittifaka katılmasına yol açtı. Bunların her biri Rusya açısından ciddi stratejik maliyetlerdir.

Fakat ilk planın başarısız olması ile savaşın kaybedilmesi aynı şey değildir.

Rusya, başarısız başlangıcın ardından savaşı kısa süreli bir askerî harekât olmaktan çıkararak uzun süreli bir yıpratma savaşına çevirdi. Savunma sanayisini genişletti, askerî üretimini artırdı, dış ticaretinin yönünü değiştirdi ve Batı’nın yaptırımlarına rağmen savaşmayı sürdürdü. Putin görevde kaldı; savunma bakanı değişti fakat yönetim sistemi dağılmadı. Rusya’nın savaşı istediği hızda kazanamadığı doğrudur. Ancak yenildiğini gösterecek askerî veya siyasi bir sonuç da ortaya çıkmamıştır.

Batı’nın savaş hesabı yalnızca cephedeki askerî kayıplara dayanmıyordu. Yaptırımların Rus ekonomisini işlemez hâle getireceği, hayat şartları ağırlaşan toplumun savaşma iradesini kaybedeceği ve sonunda Putin yönetimine karşı döneceği düşünülüyordu. Savaşın yalnızca ordular arasında yapılmadığı; ekonomiyi, altyapıyı ve toplumun moralini de kapsadığı anlayışı yeni değildir. Ama bu yöntemin başarı sicili sanıldığı kadar parlak değildir. Vietnam’da ağır bombardıman Kuzey Vietnam’ın direncini kıramadı. Orta Doğu’da devlet yapıları yıkıldı fakat toplumlar dışarıdan dayatılan siyasi düzene razı edilemedi.

Ukrayna savaşı da aynı gerçeği bir kez daha gösterdi. Rusya’nın Ukrayna şehirlerine ve enerji altyapısına verdiği ağır zarar, Ukrayna toplumunu teslim olmaya zorlamadı. Batı’nın yaptırımları da Rus toplumunda beklenen siyasi çözülmeyi yaratmadı. Her iki tarafta da baskı, halkı yönetimlerine karşı harekete geçirmek yerine milliyetçi bir direnme duygusunu güçlendirdi. Dört yılın sonunda hâlâ Rus halkının Putin’i devireceği beklentisine dayanılıyorsa yanlış hesapta ısrar ediliyor demektir.

Ukrayna, ülkesini beklenenden çok daha güçlü savundu. Rus ordusunun ilk saldırısını durdurması ve dört yılı aşan savaş boyunca direnmesi küçümsenemez. Fakat kahramanca direnmek ile savaşı kazanmak da aynı anlama gelmez. Ukrayna’nın şehirleri, enerji sistemi, sanayisi ve nüfus yapısı ağır hasar gördü. Milyonlarca insan ülkesini terk etti. Ekonominin, devlet bütçesinin ve ordunun ayakta tutulması giderek dış desteğe bağlandı.

Avrupa Birliği, yalnızca 2026 ve 2027 yılları için Ukrayna’ya 90 milyar avroluk kredi sağlıyor; bunun yaklaşık 60 milyar avrosunun savunma ihtiyaçlarına ayrılması öngörülüyor. NATO ülkeleri ise 2026 yılı için 70 milyar avroluk askerî malzeme, yardım ve eğitim taahhüdünde bulunuyor. Bu rakamlar bir zafer kutlamasını değil, Ukrayna’nın savaşı kendi kaynaklarıyla sürdüremediğini gösteriyor.

Savaşın en ağır kaybedeni tartışmasız biçimde Ukrayna’dır. Çünkü savaş Ukrayna topraklarında yapılmakta, Ukrayna şehirleri yıkılmakta, Ukrayna nüfusu azalmakta ve Ukrayna’nın geleceği giderek başkalarının vereceği kararlara bağlanmaktadır. Topraklarının tamamını geri alsa bile kaybettiği insanları, geçen yılları ve uğradığı yıkımı kısa zamanda geri getiremeyecektir.

Peki, Amerika Birleşik Devletleri kazanıyor mu?

ABD, Ukrayna ordusu üzerinden Rusya’yı yıprattı; NATO üzerindeki liderliğini yeniden güçlendirdi ve Avrupa’yı kendi güvenlik şemsiyesi ile silah sistemlerine daha fazla bağladı. Rusya ile Avrupa arasındaki ekonomik ilişkilerin kopması da Washington açısından önemli bir stratejik kazanç oldu.

Fakat ABD, yıllarca desteklediği Ukrayna’yı kesin zafere ulaştıramadı. Rusya’yı çökertemedi, Putin’i iktidardan uzaklaştıramadı ve Moskova’yı uluslararası sistemin dışına itemedi. Üstelik Rusya’yı Çin’e daha fazla yaklaştırarak karşısındaki güçlerin iş birliğini hızlandırdı. Bu nedenle ABD’nin kazançları vardır; fakat ilan edebileceği bir zaferi yoktur.

Avrupa’nın durumu daha ağırdır. Avrupa ülkeleri ucuz Rus enerjisinden uzaklaştı, savunma harcamalarını artırmak zorunda kaldı, milyonlarca Ukraynalı sığınmacının yükünü üstlendi ve kıtanın doğusunda uzun süreli bir güvenlik kriziyle karşı karşıya kaldı. Buna rağmen savaşın yönünü belirleyecek bağımsız bir siyasi irade ortaya koyamadı. Avrupa savaşın tarafıdır, finansörüdür ve sonuçlarından doğrudan etkilenmektedir; fakat savaşın ne zaman ve hangi şartlarda biteceğine tek başına karar verebilecek durumda değildir.

NATO ise kurumsal bakımdan güçlenmiş görünmektedir. Yeni üyeler kazanmış, doğu kanadını tahkim etmiş ve Rusya tehdidi çevresinde yeniden birlik sağlamıştır. Ancak NATO’nun karşısında ortadan kaldırılmış bir Rus tehdidi değil; uzun bir savaş içinde daha fazla silah üreten, daha fazla askerî tecrübe kazanan ve Batı’yı artık açık düşman olarak kabul eden bir Rusya bulunmaktadır. Buna güvenlik denilebilir mi, yoksa ertelenmiş daha büyük bir çatışmanın hazırlığı mı demek gerekir?

Savaşların kazananı ve kaybedeni propaganda cümleleriyle değil, başlangıçtaki hedeflerle ortaya çıkan sonuçlar karşılaştırılarak belirlenir. Rusya Ukrayna’nın tamamını denetleyemedi, yönetimini değiştiremedi ve NATO’nun genişlemesini durduramadı. Bu bakımdan hedeflerinin önemli bir bölümüne ulaşamadı. Fakat Ukrayna da toprak bütünlüğünü sağlayamadı, Batı güvenlik sistemine kesin biçimde katılamadı ve kendi kaynaklarıyla ayakta kalabilecek bir savaş düzeni kuramadı. ABD Rusya’yı zayıflattı fakat yenemedi. Avrupa büyük bedeller ödedi ancak siyasi ağırlığını artıramadı. NATO genişledi fakat karşısındaki tehdidi de büyüttü.

Öyleyse “Rusya neden kaybediyor?” sorusu yanlış kurulmuş bir sorudur. Doğru soru şudur:

Ukrayna’da kim kaybediyor?

Cevap tek bir ülkenin adı değildir. Rusya insan, kaynak ve zaman kaybediyor. Ukrayna ülkesini ve geleceğini kaybediyor. Avrupa ekonomik gücünü ve stratejik bağımsızlığını kaybediyor. ABD ise Rusya’yı istediği sonuca zorlayabileceği iddiasının inandırıcılığını kaybediyor. NATO, genişlerken karşısındaki tehdidi de büyütüyor.

Bu savaşta herkes bir şeyler kazanmış olabilir: Savunma şirketleri para, devletler yeni mevziler, siyasetçiler yeni gerekçeler kazanmıştır. Fakat ortada tartışmasız bir askerî zafer bulunmamaktadır.

Kesin olan yalnızca şudur: Rusya’nın kaybettiğini her gün tekrarlamak, Ukrayna’nın kazandığını göstermeye yetmemektedir.

Information regarding the historical background of relations between Turkey and the European Union is readily available from countless sources. Therefore, the issue here is not the history of the relationship itself, but rather the political reality that has emerged today.

The double-tongued European bureaucracy has effectively positioned itself against Turkey. The reasons offered are so numerous and varied that Brussels has become highly skilled at producing new justifications whenever necessary. More importantly, the diplomatic courtesy that once concealed many objections is gradually disappearing. Issues that were previously expressed indirectly are now openly presented as preconditions, while the rules themselves are rewritten by the European Union whenever circumstances require it.

Examples of this trend continue to multiply. The recognition of Southern Cyprus and the acceptance of a federal solution on the island are increasingly being presented as direct preconditions. France is able to sign defense cooperation agreements with Greece and Southern Cyprus and openly declare that it would stand by them in the event of an attack. Yet when Turkey’s security concerns are raised, many of the same actors prefer to adopt a very different tone.

Equally striking is the contrast in the European Union’s strategic priorities. For reasons that remain difficult to explain, strategic partnership with South Korea—a country that is not even located in Europe—is advancing rapidly, while Turkey, which has been intertwined with European institutions for more than half a century, continues to be kept in the waiting room.

This naturally raises an important question: Are the criteria really the problem, or are political preferences hiding behind those criteria?

Many of the criticisms directed at Turkey have changed over time, evolved into new forms, or simply been replaced by new conditions. At one stage economic criteria were emphasized; at another, political reforms became the primary focus; later, entirely different requirements emerged. Yet one element has remained constant throughout the process: full membership has always been kept just beyond reach.

For that reason, it is necessary to acknowledge that the issue is no longer technical but political. Technical problems can be solved. Political preferences produce results only when they change.

The reality is that the European Union’s view of Turkey and Turkey’s view of the European Union no longer meet at the same point. Although both sides continue to speak as if they are pursuing a common destination, they are increasingly looking in different directions.

The world itself is changing as well. The European Union is no longer the Europe that existed when the integration project was originally conceived. Global centers of power are diversifying, new trade corridors are emerging, and the international system is gradually evolving toward a more multipolar structure. Likewise, Turkey is no longer the Turkey of half a century ago. Its economic capacity, regional influence, defense industry, and foreign policy priorities have all undergone significant transformation.

At this stage, the issue is no longer whether Turkey is ready for European Union membership. The real question is whether the European Union possesses the political will to accept Turkey as a full member. The answer to that question is found not in official statements, but in political decisions.

Brussels continues to generate new conditions, revise old ones, and constantly redefine the accession process. Requirements that were once presented as technical criteria have gradually become political preconditions, while political preconditions themselves have evolved into an increasingly explicit mechanism of veto. As a result, the process now resembles less a genuine accession negotiation and more a long-running political comedy whose outcome has already been decided.

At this point, the issue has ceased to be a membership negotiation. Negotiations only have meaning when both parties genuinely seek the same destination. Today, however, one side continues to speak about membership, while the other is no longer debating the conditions of membership but the very idea of membership itself.

Perhaps the most appropriate question today is this:

The issue is not why the European Union refuses to admit Turkey.

The issue is why Turkey continues to wait for admission.

Neither the European Union is the Europe it once was, nor is Turkey the country it was half a century ago. The world has changed, power centers have shifted, and economic and political realities have been fundamentally reshaped.

Under such circumstances, realism does not lie in repeating a goal that has repeatedly failed to materialize. Realism lies in developing a new strategy suited to new conditions.

Slowly but inevitably, the time is coming for everyone to go their separate ways. Some partnerships are built upon mutual political will; some separations merely formalize a reality that has long existed but remained unacknowledged.

AB VE TÜRKİYE: UZAYAN BEKLEYİŞİN SONU MU?

AB’nin Türkiye ile olan ilişkilerinin geçmişi hakkında her türlü bilgiye ulaşmak mümkündür. Bu nedenle konumuz ilişkilerin tarihi değil, bugün gelinen noktada ortaya çıkan siyasi gerçekliktir.

Çatal dilli Avrupa bürokrasisi Türkiye’yi tam olarak karşısına almış durumdadır. Bunun nedenleri o kadar çeşitlidir ki, her dönemde yeni bir gerekçe üretmekte ustalaşan Brüksel artık eski diplomatik nezaketi de bir kenara bırakmaya başlamıştır. Geçmişte üstü kapalı biçimde ifade edilen itirazlar bugün doğrudan ön şart olarak masaya konulmakta, kurallar ise ihtiyaç duyuldukça Avrupa Birliği tarafından yeniden yazılmaktadır.

Bunun örnekleri de giderek artmaktadır. Güney Kıbrıs’ın tanınması ve adada federal çözümün kabul edilmesi bazı çevreler tarafından doğrudan ön şart olarak ifade edilebilmektedir. Fransa, Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile savunma işbirliği anlaşmaları imzalayabilmekte, bu ülkelere yönelik bir saldırı durumunda yanlarında olacağını açıklayabilmektedir. Ancak aynı çevreler Türkiye’nin güvenlik kaygıları söz konusu olduğunda çok daha farklı bir dil kullanmayı tercih etmektedir.

Her nedense Avrupa kıtasında bulunmayan Güney Kore ile stratejik ortaklık hızla ilerlerken, yarım yüzyılı aşkın süredir Avrupa kurumlarıyla iç içe yaşayan Türkiye’nin hâlâ bekleme odasında tutulması dikkat çekici bir çelişki oluşturmaktadır.

Bu durum doğal olarak şu soruyu gündeme getirmektedir: Sorun gerçekten kriterler midir, yoksa kriterlerin arkasına gizlenmiş siyasi tercihler mi?

Türkiye’ye yönelik eleştirilerin önemli bir bölümü zaman içerisinde değişmiş, dönüşmüş veya yeni başlıklarla yeniden üretilmiştir. Bir dönemde ekonomik kriterler öne çıkarılmış, başka bir dönemde siyasi reformlar gündeme gelmiş, ardından farklı şartlar ortaya konmuştur. Ancak değişmeyen tek unsur, üyelik hedefinin sürekli olarak uzak bir noktada tutulması olmuştur.

Bu nedenle artık meselenin teknik değil siyasi olduğu gerçeğini kabul etmek gerekmektedir. Çünkü teknik sorunlar çözülür, siyasi tercihler ise ancak değişirse sonuç üretir.

Gerçekçi olmak gerekirse Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye bakışı ile Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne bakışı artık aynı noktada değildir. Taraflar uzun süredir aynı hedefe yürüyormuş gibi görünse de giderek farklı yönlere bakmaktadır.

Üstelik dünya da değişmektedir. Avrupa Birliği, kurulduğu dönemin ekonomik ve siyasi ağırlığına sahip değildir. Küresel güç merkezleri çeşitlenmekte, yeni ticaret koridorları ortaya çıkmakta ve uluslararası sistem çok kutuplu bir yapıya doğru evrilmektedir. Aynı şekilde Türkiye de yarım yüzyıl önceki Türkiye değildir. Ekonomik kapasitesi, bölgesel etkisi, savunma sanayisi ve dış politika öncelikleri farklılaşmıştır.

Bugün gelinen noktada sorun artık Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliğine hazır olup olmaması değildir. Sorun, Avrupa Birliği’nin Türkiye’yi tam üye olarak kabul etmeye siyasi irade gösterip göstermediğidir. Bu sorunun cevabı ise yıllardır yapılan açıklamalarda değil, alınan kararlarda saklıdır.

Brüksel her yeni dönemde yeni şartlar üretmekte, eski şartları güncellemekte ve üyelik sürecini sürekli yeniden tanımlamaktadır. Bir zamanlar teknik kriterler olarak sunulan başlıklar zamanla siyasi ön koşullara dönüşmüş, siyasi ön koşullar ise giderek açık bir veto mekanizması haline gelmiştir. Bu nedenle süreç artık bir üyelik müzakeresinden çok, sonucu önceden belli olan uzun bir politik komediyi andırmaktadır.

Bu noktadan sonra mesele üyelik müzakeresi olmaktan çıkmıştır. Çünkü müzakere, iki tarafın da aynı hedefe ulaşmak istemesi halinde anlam taşır. Oysa bugün taraflardan biri üyelikten söz ederken, diğeri üyeliğin şartlarını değil üyeliğin kendisini tartışmaktadır.

Belki de artık en doğru soru şudur:

AB neden Türkiye’yi almıyor değil, Türkiye neden hâlâ AB tarafından alınmayı bekliyor?

Ne Avrupa Birliği kurulduğu dönemdeki Avrupa’dır ne de Türkiye yarım yüzyıl önceki Türkiye’dir. Dünya değişmiş, güç merkezleri değişmiş, ekonomik ve siyasi dengeler yeniden şekillenmiştir.

Bu nedenle gerçekçilik, artık başarısız olduğu defalarca görülen bir hedefi tekrarlamakta değil, yeni şartlara uygun yeni bir strateji geliştirmektedir.

Yavaş yavaş herkesin kendi yoluna gitme zamanı gelmektedir. Çünkü bazı ortaklıklar karşılıklı iradeyle kurulur; bazı ayrılıklar ise uzun süre inkâr edildikten sonra yalnızca resmiyet kazanır.

WHY IS ISRAEL IMPORTANT

Some relationships endure not because of visible reasons, but because of invisible strategic realities. The relationship between the United States and Israel is one of them. It is often explained through religion, lobbying activities, or domestic politics. However, in international relations, friendships are not permanent; interests are. For this reason, emotional or ideological arguments alone are insufficient when explaining why one state has supported another for decades. Israel’s importance to the United States rests on factors that are often very different from popular assumptions, and many of these factors rarely find a place in public narratives.

Israel is not important because Washington protects it; Washington protects it because Israel is important.

When discussing U.S.-Israeli relations, much of the public debate begins from the wrong starting point. Discussions are frequently shaped around Jewish lobbying groups, campaign donations, or the influence of religious constituencies, while the strategic dimension remains secondary. Yet long-term relationships between states are sustained not by emotions but by interests. Understanding the true reasons behind American support for Israel requires accepting this basic reality.

Israel is not the only country in the Middle East that works closely with the United States. Egypt has received American assistance for decades. Jordan is one of Washington’s closest regional partners. Several Gulf states host American military facilities. Qatar, Bahrain, and Kuwait all maintain significant U.S. military presences. If the issue were merely America’s need for an ally or a military base in the region, it would be difficult to explain Israel’s uniquely privileged position.

What makes Israel different is not the sheer size of its military power. Contrary to popular perception, Israel is neither a global naval power nor a state capable of sustaining prolonged, multi-front wars indefinitely on its own resources. Although it possesses a highly capable air force, many of its critical systems depend on American logistical support. Spare parts, precision-guided munitions, technical assistance, and various technological components provide Washington with considerable leverage.

Yet this dependence does not diminish Israel’s value. On the contrary, Israel’s importance derives not from the scale of its military capabilities but from the consistency of the strategic benefits it provides. While the Israeli Air Force’s reliance on the American logistical network gives Washington significant influence, it also integrates Israel deeply into the broader U.S. strategic architecture.

From Washington’s perspective, one of the greatest challenges in the Middle East is unpredictability. Governments can change, coups can occur, civil wars can erupt, and public pressure can push leaders in unexpected directions. The loss of the Shah’s regime in Iran, the upheavals of the Arab Spring, and occasions when regional partners have diverged from American expectations all illustrate this reality.

Israel, by contrast, is one of the few states whose fundamental strategic orientation remains largely unchanged regardless of changes in government. Whether led by right-wing or left-wing coalitions, its overall security outlook and relationship with the West remain broadly consistent. For Washington, such predictability is extremely valuable. In international affairs, finding a reliable partner is often more difficult than finding a powerful one.

Israel’s second major advantage lies in its technological capacity. The issue extends far beyond advanced weapons systems. In fields such as electronic warfare, cybersecurity, missile defense, intelligence technologies, and other high-tech sectors, Israel demonstrates a level of innovation and productivity that is remarkable relative to its population size. The United States undoubtedly possesses greater resources in most of these areas. However, from Washington’s perspective, Israel functions as a second technological hub capable of operating within the same strategic framework and technological culture.

Israel’s importance is not limited to the Middle East. Today, a significant portion of great-power competition takes place in the technological domain. In areas such as artificial intelligence, cybersecurity, electronic warfare, semiconductor technologies, and advanced defense systems, Israel possesses an extraordinary capacity for innovation relative to its size. For Washington, Israel is not merely a regional partner but also one of the critical nodes within the broader Western technological ecosystem.

The third factor is intelligence. Over several decades, Israel has developed one of the most extensive intelligence networks in the Middle East. Its ability to monitor regional developments, assess threats, and gather information in crisis zones serves as a valuable complement to American capabilities.

The fourth factor is institutional resilience. Despite facing wars, terrorist attacks, political crises, and numerous security challenges, Israel has repeatedly demonstrated an ability to preserve the functionality of its state institutions. From Washington’s perspective, this provides reassurance that the strategic partnership it has invested in is likely to endure over the long term.

The religious and cultural dimension is often misunderstood. Israel’s strategic value to the United States did not emerge because of religion. However, religious and cultural factors have undoubtedly contributed to the strong support that this strategic relationship enjoys within American politics and public opinion. Support for Israel is particularly strong among Evangelical communities. Nevertheless, religion should be viewed not as the foundation of the relationship but as a multiplier that reinforces an existing strategic partnership.

Ultimately, Israel’s importance cannot be explained solely through military strength. What distinguishes it is its strategic reliability, technological capacity, intelligence capabilities, institutional resilience, and the unique legitimacy it enjoys within the American political system.

There are other states in the Middle East that cooperate closely with the United States. There are countries that host American military bases. There are regimes that receive billions of dollars in American assistance. Yet none of them simultaneously possess the ability to generate advanced technology, provide sophisticated intelligence, maintain effective military capabilities, and remain strategically aligned with Washington regardless of domestic political changes.

For this reason, viewing Israel merely as an ally is an incomplete assessment. From Washington’s perspective, Israel is not an ordinary regional partner but one of the central pillars of a strategic infrastructure that has been built over decades.

States do not act on emotions. States protect strategic assets in which they have invested. Much of America’s support for Israel rests on this reality.

Because from Washington’s perspective, the issue is not simply the defense of a country.

The issue is the preservation of a strategic capability that would be extraordinarily difficult to replace if lost.

And that is where Israel’s true importance ultimately lies

Bazı ilişkiler görünen sebeplerle değil, görünmeyen stratejik gerçeklerle ayakta kalır. ABD ile
İsrail arasındaki ilişki de bunlardan biridir. Bu ilişki çoğu zaman din, lobi faaliyetleri veya iç
siyaset üzerinden açıklanmaya çalışılır. Ancak uluslararası ilişkilerde dostluklar kalıcı değildir;
çıkarlar kalıcıdır. Bu nedenle bir devletin onlarca yıl boyunca başka bir devlete verdiği desteği
açıklarken duygusal veya ideolojik gerekçeler tek başına yeterli olmaz. İsrail’in ABD açısından
taşıdığı önem de çoğu zaman sanıldığından farklı nedenlere dayanmaktadır ve bu nedenlerin
önemli bir bölümü kamuoyundaki yaygın anlatılarda kendisine yer bulamamaktadır.
Washington İsrail’i koruduğu için İsrail önemli değildir; İsrail önemli olduğu için
Washington onu korumaktadır.
ABD-İsrail ilişkileri tartışılırken kamuoyunun büyük bölümü genellikle yanlış noktadan
başlamaktadır. Tartışmalar çoğu zaman Yahudi lobileri, seçim bağışları veya dini grupların etkisi
etrafında şekillenirken, meselenin stratejik boyutu ikinci planda kalmaktadır. Oysa devletler
arasındaki uzun vadeli ilişkiler duygularla değil çıkarlarla ayakta kalır. ABD’nin İsrail’e verdiği
desteğin gerçek nedenini anlamak için de önce bu temel gerçeği kabul etmek gerekir.
Ortadoğu’da ABD ile yakın çalışan tek ülke İsrail değildir. Mısır onlarca yıldır Amerikan yardımı
almaktadır. Ürdün, Washington’un en yakın ortaklarından biridir. Körfez ülkeleri Amerikan
üslerine ev sahipliği yapmaktadır. Katar, Bahreyn ve Kuveyt’te önemli Amerikan askeri varlığı
bulunmaktadır. Eğer mesele yalnızca ABD’nin bölgede bir müttefik veya bir askeri üs
bulundurma ihtiyacı olsaydı, İsrail’in sahip olduğu ayrıcalıklı konumu açıklamak oldukça zor
olurdu.
İsrail’i farklı kılan unsur askeri gücünün büyüklüğü değildir. Popüler anlatının aksine İsrail ne
küresel ölçekte faaliyet gösterebilen bir deniz gücüdür ne de tek başına uzun süreli ve çok cepheli
savaşları sınırsız şekilde sürdürebilecek kaynaklara sahiptir. Güçlü bir hava kuvvetine sahip
olmasına rağmen kullandığı birçok kritik sistem Amerikan lojistik desteğine bağlıdır. Yedek
parça akışı, hassas mühimmat, teknik destek ve çeşitli teknolojik bileşenler Washington’a önemli
bir etki alanı sağlamaktadır.
Ancak bu durum İsrail’in değerini azaltmaz. Tam tersine, İsrail’in önemi askeri kapasitesinin
büyüklüğünden değil, sağladığı stratejik faydanın sürekliliğinden kaynaklanmaktadır. İsrail Hava
Kuvvetleri’nin Amerikan lojistik ağına olan bağımlılığı Washington’a önemli bir kaldıraç
sağlarken, aynı zamanda İsrail’i ABD’nin daha geniş stratejik mimarisinin ayrılmaz bir parçası
haline getirmektedir.
Washington açısından bakıldığında Ortadoğu’nun en büyük problemlerinden biri
öngörülemezliktir. Rejimler değişebilir, darbeler yaşanabilir, iç savaşlar çıkabilir veya halk
baskısı hükümetleri farklı yönlere sürükleyebilir. ABD’nin İran’da Şah rejimini kaybetmesi, Arap
Baharı sırasında birçok ortağının sarsılması ve zaman zaman bazı müttefiklerinin Washington’un
beklentilerinin dışına çıkması bu gerçeğin örnekleridir.
İsrail ise hükümetler değişse bile temel stratejik yönelimini koruyan devletlerden biridir. Sağ
veya sol koalisyonların iktidara gelmesi, ülkenin genel güvenlik anlayışını ve Batı ile ilişkilerini
köklü biçimde değiştirmemektedir. Washington açısından bu öngörülebilirlik son derece
değerlidir. Çünkü uluslararası ilişkilerde güvenilir ortak bulmak çoğu zaman güçlü ortak
bulmaktan daha zordur.
İsrail’in ikinci önemli avantajı teknoloji üretme kapasitesidir. Konu yalnızca gelişmiş silah
sistemleri değildir. Elektronik harp, siber güvenlik, füze savunması, istihbarat teknolojileri ve
çeşitli yüksek teknoloji alanlarında İsrail, nüfusuna kıyasla son derece yüksek bir üretim
kapasitesi ortaya koymaktadır. ABD elbette bu alanların çoğunda çok daha büyük imkânlara
sahiptir. Ancak Washington açısından önemli olan İsrail’in ABD ile aynı stratejik dili
konuşabilen ikinci bir teknoloji merkezi olarak işlev görmesidir.
İsrail’in önemi yalnızca Ortadoğu ile de sınırlı değildir. Günümüzde büyük güç rekabetinin
önemli bölümlerinden biri teknoloji alanında yaşanmaktadır. Yapay zekâ, siber güvenlik,
elektronik harp, yarı iletken teknolojileri ve gelişmiş savunma sistemleri gibi alanlarda İsrail,
nüfusuna oranla olağanüstü bir üretim kapasitesine sahiptir. Washington açısından İsrail yalnızca
bölgesel bir ortak değil, aynı zamanda Batı teknolojik ekosisteminin önemli düğüm noktalarından
biridir.
Üçüncü unsur istihbarattır. İsrail onlarca yıldır Ortadoğu’nun en yoğun istihbarat ağlarından
birini geliştirmiştir. Bölgesel gelişmeleri izleme, tehditleri değerlendirme ve kriz bölgelerinde
bilgi toplama konusunda sahip olduğu kapasite, ABD için önemli bir tamamlayıcı unsur
oluşturmaktadır.
Dördüncü unsur ise kurumsal dayanıklılıktır. İsrail birçok kez savaşlar, terör saldırıları, siyasi
krizler ve güvenlik tehditleriyle karşı karşıya kalmış olmasına rağmen devlet yapısını korumayı
başarmıştır. Washington açısından bu durum, yatırım yapılan stratejik ortaklığın uzun vadede
devam edeceğine dair önemli bir güvence oluşturmaktadır.
Din ve kültür boyutu ise çoğu zaman yanlış yorumlanmaktadır. İsrail’in ABD açısından stratejik
değeri dini nedenlerle ortaya çıkmamıştır. Ancak bu stratejik ilişkinin Amerikan siyasetinde ve
kamuoyunda destek bulmasında dini ve kültürel faktörlerin etkisi küçümsenemez. Özellikle
Evanjelik çevrelerde İsrail’e verilen destek oldukça güçlüdür. Bununla birlikte din, ilişkinin temel
nedeni değil, mevcut stratejik ortaklığı güçlendiren bir çarpan etkisi olarak görülmelidir.
Sonuç olarak İsrail’in önemi yalnızca askeri gücüyle açıklanamaz. Onu farklı kılan; stratejik
güvenilirliği, teknoloji üretme kapasitesi, istihbarat ağı, kurumsal dayanıklılığı ve Amerikan
sisteminin içerisinde sahip olduğu benzersiz meşruiyettir.
Ortadoğu’da ABD ile çalışan başka devletler de vardır. Amerikan üslerine ev sahipliği yapan
ülkeler vardır. Washington’dan milyarlarca dolar yardım alan rejimler vardır. Ancak bu ülkelerin
hiçbiri aynı anda hem yüksek teknoloji üretebilen, hem gelişmiş istihbarat sağlayabilen, hem
askeri olarak etkili olabilen, hem de iç siyasi dönüşümlerden bağımsız biçimde Amerikan
ekseninde kalabilen bir yapıya sahip değildir.
Bu nedenle İsrail’i yalnızca bir müttefik olarak görmek eksik bir değerlendirmedir. Washington
açısından İsrail, Ortadoğu’daki sıradan bir ortak değil; onlarca yıl boyunca inşa edilmiş bir
stratejik altyapının merkezlerinden biridir.
Devletler duygularla hareket etmezler. Devletler yatırım yaptıkları stratejik varlıkları korurlar.
ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin temelinde de büyük ölçüde bu gerçek yatmaktadır.
Çünkü Washington açısından mesele yalnızca bir ülkeyi savunmak değildir.
Mesele, kaybedildiğinde yerine aynı özelliklere sahip başka bir aktör koymanın son derece zor
olduğu bir stratejik kapasiteyi korumaktır.
İsrail’in gerçek önemi de tam olarak burada yatmaktadır.

PEACE OR A NEW SECURITY SYSTEM?

Almost every major agreement signed in the Middle East is presented to the public through concepts such as “peace,” “stability,” “cooperation,” and “regional integration.” However, when the modern history of the region is examined, a very different reality emerges. In the Middle East, diplomatic texts rarely produce diplomacy alone; they also create new distributions of power, new loyalty structures, new markets, and new security architectures.

The Abraham Accords, initiated under U.S. sponsorship in 2020, are a direct product of such a process.

According to the official narrative, the issue appears quite simple. Normalization was established between Israel and several Arab states, economic relations were expanded, embassies were opened, and a historic step toward regional peace was supposedly achieved. Even the name “Abraham” was carefully chosen as part of this psychological framework. Since Abraham is regarded as a common patriarch in both Judaism and Islam, the title was intended to project an image of religious and historical reconciliation.

However, states do not act on the basis of religious rapprochement.
They act on the basis of security fears.

In reality, the central issue behind the Abraham Accords is not the Palestinian question, but Iran.

For many years, Israel, the Gulf monarchies, and a significant part of the U.S. security establishment have viewed Iran as a regional threat. Iran’s ballistic missile capability, its proxy network, its pressure over the Strait of Hormuz, its Shiite axis strategy, and its nuclear program are all evaluated within the same security framework. For this reason, the Abraham Accords represent not merely diplomatic normalization, but also a new security line shaped around an Iran-centered fear axis.

Washington’s regional approach has largely been built upon this logic. First, a perception of threat is amplified; then, a security system is marketed through that same threat. For the Gulf states, the issue is not simply recognizing Israel. The real objective is to enter a U.S.-backed regional protection umbrella.

Yet there is a critical point that must be understood:

The security umbrella offered by the United States does not necessarily mean automatic military protection.

International politics is filled with examples of this reality. Article 51 of the United Nations Charter, Articles 4 and 5 of the NATO Treaty, and Article 42(7) of the Lisbon Treaty are constantly described through the language of “collective security.” However, during real crises, the behavior of states is determined not by treaty texts, but by national interests.

The Abraham Accords appear to be the Middle Eastern version of the same logic.

Although the visible face of the agreement includes economics, technology, energy, and investment, what is being formed behind the scenes is effectively a strategic bloc. Breaking Israel’s regional isolation, integrating Gulf states into the same security structure with Israel, and containing Iran form the backbone of this system.

The real issue that deserves discussion, however, is Turkey.

Turkey is not an ordinary country within this equation. Its NATO membership, control over the Black Sea and the Turkish Straits, border with Iran, large military capacity, central role in energy corridors, and political influence across the Middle East give Ankara a position capable of altering the balance of the entire system.

For this reason, Washington has long avoided building a Middle Eastern order that completely excludes Turkey, while simultaneously remaining uncomfortable with Ankara’s capacity for independent maneuvering.

Today, Turkey finds itself trapped between two different Middle Eastern visions.

The first option is integration into the new Israel-centered security architecture shaped under U.S. leadership.

The second is not to join the Iranian, Russian, or Chinese blocs entirely, but rather to continue pursuing a multidirectional balance policy.

Ankara’s current strategy is being carried out precisely within this gray zone.

Because for Turkey, the issue is not simply whether to maintain diplomatic relations with Israel. The real question is whether Turkey will become an active component of the strategy designed to contain Iran.

The consequences of such a decision could be extremely severe.

A full Turkish integration into a system similar to the Abraham Accords could disrupt Ankara’s regional balancing policy, intensify tensions with Iran, make the Syrian theater even more fragile, weaken Turkey’s multidirectional diplomatic balance with Russia and China, and perhaps most importantly, seriously erode Turkey’s political weight within the Islamic world.

Because in the Middle East, countries are never judged solely by the agreements they sign.

The security system you become part of is often more important than the agreement itself.

Although the Abraham Accords are officially presented as a process of diplomatic normalization, they increasingly appear to represent the political entry card into a new power architecture being constructed across the Middle East.

And what is expected from Turkey is not merely diplomatic support, but strategic integration into this emerging security system.

The real issue facing Ankara is therefore no longer whether to establish relations with Israel.

The real issue is which geopolitical axis Turkey intends to stand within as the new Middle Eastern order takes shape.

Formun Üstü

Formun Altı

Formun Üstü

BARIŞ MI YENİ GÜVENLİK SİSTEMİ Mİ?

Ortadoğu’da imzalanan büyük anlaşmaların neredeyse tamamı kamuoyuna “barış”, “istikrar”, “işbirliği” ve “bölgesel entegrasyon” kavramlarıyla sunulur. Ancak bölgenin modern tarihi incelendiğinde görülen gerçek çok farklıdır. Çünkü Ortadoğu’da diplomatik metinler çoğu zaman yalnızca diplomasi üretmez; yeni güç dağılımını, yeni sadakat ilişkilerini, yeni pazarları ve yeni güvenlik mimarilerini de beraberinde getirir.

2020 yılında ABD’nin ön ayak olmasıyla imzalanan İbrahim Anlaşmaları da tam olarak böyle bir sürecin ürünüdür.

Resmi anlatıya göre mesele oldukça basittir. İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasında normalleşme sağlanmış, ekonomik ilişkilerin önü açılmış, karşılıklı büyükelçilikler kurulmuş ve bölgesel barış için tarihi bir adım atılmıştır. Anlaşmanın adına özellikle “İbrahim” denmesi bile bu psikolojik zeminin parçasıdır. Çünkü hem Yahudilik hem İslam geleneğinde Hz. İbrahim ortak ata kabul edilir ve bu isim üzerinden dini yakınlaşma görüntüsü üretilmek istenmiştir.

Ancak devletler dini yakınlaşma çabalarıyla değil, güvenlik korkularıyla hareket eder.

Gerçekte İbrahim Anlaşmaları’nın merkezinde Filistin meselesi değil İran bulunmaktadır.

Uzun yıllardır İsrail, Körfez monarşileri ve ABD’nin önemli bölümü İran’ı bölgesel tehdit olarak tanımlamaktadır. İran’ın balistik füze kapasitesi, vekil örgüt ağı, Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısı, Şii ekseni politikası ve nükleer programı aynı güvenlik denkleminde değerlendirilmektedir. Bu nedenle İbrahim Anlaşmaları yalnızca diplomatik normalleşme değildir; aynı zamanda İran merkezli korku ekseninin ürettiği yeni güvenlik hattıdır.

Washington’un bölgedeki yaklaşımı da büyük ölçüde bunun üzerine kuruludur. Önce tehdit algısı büyütülmekte, ardından aynı tehdit üzerinden güvenlik sistemi pazarlanmaktadır. Körfez ülkeleri açısından mesele yalnızca İsrail’i tanımak değildir. Asıl mesele, ABD destekli bölgesel koruma şemsiyesine dahil olmaktır.

Fakat burada dikkat edilmesi gereken kritik nokta şudur:

ABD’nin sunduğu güvenlik şemsiyesi çoğu zaman otomatik askeri koruma anlamına gelmez.

Uluslararası sistem bunun örnekleriyle doludur. Birleşmiş Milletler Şartı Madde 51, NATO Anlaşması Madde 4 ve 5 ya da Lizbon Antlaşması 42(7) sürekli “kolektif güvenlik” söylemiyle anlatılır. Ancak gerçek kriz anlarında devletlerin davranışını belirleyen şey anlaşma metinleri değil, ulusal çıkarlardır.

İbrahim Anlaşmaları da aynı mantığın Ortadoğu versiyonu gibi görünmektedir.

Çünkü anlaşmanın görünen yüzünde ekonomi, teknoloji, enerji ve yatırım başlıkları bulunsa bile, perde arkasında oluşan şey fiili bir stratejik bloktur. İsrail’in bölgesel yalnızlığının kırılması, Körfez ülkelerinin İsrail ile aynı güvenlik sistemine bağlanması ve İran’ın çevrelenmesi bu yapının temel omurgasını oluşturmaktadır.

Asıl tartışılması gereken konu ise Türkiye’dir.

Çünkü Türkiye bu denklemin sıradan ülkelerinden biri değildir. NATO üyesi olması, Karadeniz ve boğazlar üzerindeki kontrolü, İran sınırına sahip olması, büyük askeri kapasitesi, enerji koridorlarının merkezinde bulunması ve Ortadoğu üzerindeki siyasi etkisi nedeniyle Ankara’nın pozisyonu bütün sistemin yönünü değiştirebilecek ağırlığa sahiptir.

Bu nedenle Washington uzun süredir Türkiye’yi tamamen dışlayan bir Ortadoğu sistemi kurmak istememekte, ancak aynı zamanda Ankara’nın bağımsız hareket kapasitesinden de rahatsızlık duymaktadır.

Türkiye bugün iki farklı Ortadoğu arasında sıkışmış durumdadır.

Birinci seçenek; ABD öncülüğünde şekillenen, İsrail merkezli yeni güvenlik mimarisine eklemlenmektir.

İkinci seçenek ise İran, Rusya ve Çin ile tamamen aynı blokta yer almak değil, çok taraflı denge politikasını sürdürmeye çalışmaktır.

Ankara’nın mevcut politikası tam olarak bu gri alanda yürümektedir.

Çünkü Türkiye açısından mesele yalnızca İsrail ile diplomatik ilişki kurmak değildir. Gerçek mesele, İran’ı çevreleme stratejisinin aktif parçası haline gelip gelmeyeceğidir.

Böyle bir tercihin sonuçları ise son derece ağır olabilir.

Türkiye’nin İbrahim Anlaşmaları benzeri bir sisteme tam entegrasyonu; Ortadoğu’daki denge politikasını bozabilir, İran ile ilişkileri sertleştirebilir, Suriye sahasını daha kırılgan hale getirebilir, Rusya ve Çin ile yürütülen çok yönlü diplomatik dengeyi zayıflatabilir ve en önemlisi Türkiye’nin İslam dünyasındaki siyasi ağırlığını ciddi biçimde aşındırabilir.

Çünkü Ortadoğu’da hiçbir ülke yalnızca imza attığı metinlerle değerlendirilmez.

Hangi güvenlik sisteminin parçası haline geldiğiniz, çoğu zaman imzaladığınız anlaşmanın kendisinden daha önemlidir.

İbrahim Anlaşmaları bugün kağıt üzerinde diplomatik normalleşme olarak sunulsa da, gerçekte Ortadoğu’da kurulmaya çalışılan yeni güç mimarisinin siyasi giriş kartı gibi görünmektedir.

Ve Türkiye’den beklenen şey yalnızca diplomatik destek değil, bu yeni güvenlik sisteminin stratejik parçası haline gelmesidir.

Ankara’nın önündeki gerçek mesele artık İsrail ile ilişki kurup kurmamak değildir.

Mesele, kurulmakta olan yeni Ortadoğu düzeninde hangi eksende duracağıdır.

BÖLÜM 3

BM 51 – NATO 4/5 – LİZBON 42(7)

AYNI MASADA OTURAN AYRI DÜNYALAR

GİRİŞ

Uluslararası güvenlik sistemi üzerine yapılan tartışmaların en büyük problemlerinden biri, tamamen farklı karaktere sahip güvenlik metinlerinin aynı mekanizmanın parçalarıymış gibi sunulmasıdır.

Oysa gerçekte Birleşmiş Milletler Şartı Madde 51, NATO Anlaşması Madde 4 ve 5 ile Avrupa Birliği Lizbon Antlaşması 42(7), aynı siyasi kültüre, aynı askeri kapasiteye ve aynı karar alma anlayışına sahip değildir.

Daha açık ifadeyle bu üç yapı aynı “savunma” kelimesini kullanır, ancak aynı şeyi kastetmez.

Birisi devletlerin doğal hayatta kalma hakkını tanımlar. Birisi organize askeri ittifaktır. Diğeri ise büyük ölçüde siyasi dayanışma formülüdür.

Sorun da tam burada başlamaktadır.

Çünkü modern dünyada kamuoylarına çoğu zaman, bir saldırı gerçekleştiğinde sistemin otomatik biçimde çalışacağı algısı satılmaktadır. Gerçekte ise uluslararası sistem otomatik değil politiktir. Ve politika, çıkar değiştiği anda yön değiştirir.

Bu nedenle kriz anlarında anlaşma metinlerinden önce başka sorular ortaya çıkar. Bu savaşın ekonomik yükünü kim taşıyacaktır? İlk ciddi kayıplar başladığında hangi hükümet geri adım atacaktır? Kamuoylarına verilen güvenlik garantileri gerçek maliyet ortaya çıktığında devam edecek midir? Hangi devlet gerçekten savaşmayı, hangisi yalnızca açıklama yapmayı düşünmektedir?

Çünkü modern uluslararası sistemde hiçbir devlet başka bir devlet için romantik nedenlerle savaşmaz.

Devletler çıkarları kadar risk alırlar. Risk büyüdüğünde ise anlaşmalar yeniden yorumlanmaya başlanır. Bu nedenle uluslararası güvenlik sistemi çoğu zaman hukuk üzerinden değil, kapasite üzerinden çalışır. Ve kapasite yoksa anlaşmaların dili sert olsa bile sonuç değişmez.

1. BM MADDE 51

DEVLETLERİN DOĞAL SAVUNMA HAKKI

BM Şartı Madde 51 aslında kolektif savunma sistemi değildir.

Bu madde temelde bir devlet saldırıya uğradığında kendisini savunma hakkına sahip olduğunu söyler. Yani burada otomatik askeri yardım zorunluluğu yoktur. Kimsenin sizin yerinize savaşma mecburiyeti bulunmaz.

Bu nedenle BM sistemi siyasi meşruiyet üretir, diplomatik zemin oluşturur, ancak doğrudan askeri garanti vermez.

Aslında sistemin temel sınırı da budur.

Çünkü BM yapısının merkezinde güç değil uzlaşma vardır. Ancak büyük güçler karşı karşıya geldiğinde uzlaşma çoğu zaman çöker. Güvenlik Konseyi veto sistemi nedeniyle kilitlenebilir ve o noktada devletler tekrar klasik güç politikasına döner.

Bu nedenle uluslararası sistemin gerçek sigortası çoğu zaman hukuk değil, askeri kapasitedir.

BM SİSTEMİNİN GÖRÜNMEYEN GERÇEĞİ

Teorik olarak Birleşmiş Milletler sistemi uluslararası barışı korumak için kurulmuştur. Ancak pratikte sistemin nasıl çalıştığına bakıldığında, Güvenlik Konseyi’nin büyük güçlerin siyasi mücadele alanına dönüştüğü açık biçimde görülmektedir.

Çünkü BM’de her devlet eşit görünse de, her devlet aynı güce sahip değildir.

Gerçek karar mekanizması büyük ölçüde veto hakkına sahip daimi üyelerin siyasi ağırlığında, ekonomik baskı kapasitesinde, askeri güçte ve küresel finans sistemini kontrol eden yapılarda toplanmıştır.

Bu nedenle uluslararası hukuk çoğu zaman tamamen tarafsız çalışan evrensel sistem değil, güç dengesi içinde işleyen siyasi mekanizma karakteri göstermektedir.

Bazı devletler BM kararlarını ihlal ettiğinde yalnızca diplomatik eleştiri alır. Bazıları ise ağır yaptırımlarla ekonomik baskı altına girer. Çünkü yaptırım mekanizmaları yalnızca hukuk üzerinden değil, küresel güç ilişkileri üzerinden çalışmaktadır.

BM sistemi tamamen güçsüz değildir. Aksine ekonomik yaptırımlar, ambargolar, diplomatik izolasyon ve askeri müdahale kararları üzerinden ciddi baskı kapasitesine sahiptir. Ancak bu kapasitenin ne zaman ve kime karşı kullanılacağı çoğu zaman evrensel hukuk anlayışından çok, büyük güçlerin siyasi uzlaşmasına bağlıdır.

Ve Güvenlik Konseyi kilitlendiği anda uluslararası sistem tekrar klasik güç politikasına geri döner.

Çünkü kriz anlarında devletler çoğu zaman hukuk metinlerini değil, güç dengelerini dikkate alırlar.

---

2. NATO MADDE 4 VE 5

ORGANİZE GÜCÜN SİYASİ-ASKERİ SİSTEMİ

NATO ise tamamen farklı karakterde bir yapıdır.

Çünkü NATO yalnızca bir anlaşma değildir. Aynı zamanda komuta kontrol sistemi, ortak harekât planlaması, lojistik ağ, hava savunma sistemi, istihbarat paylaşımı, standartlaştırılmış askeri yapı ve stratejik nakliye kapasitesi üzerine kurulmuş dev bir askeri organizasyondur.

Bu nedenle NATO Madde 5 yalnızca siyasi bir cümle değildir. Arkasında gerçek askeri mekanizma bulunmaktadır.

Ancak burada da kamuoylarının çoğu zaman görmediği kritik gerçek vardır:

Madde 5 otomatik savaş ilanı değildir.

Metin dikkatli okunduğunda her ülkenin kendi uygun gördüğü yöntemle yardım edeceği görülmektedir. Bir ülke asker gönderirken başka bir ülke mühimmat sağlayabilir, bir diğeri yalnızca siyasi destek açıklaması yapmakla yetinebilir.

Ancak Madde 4 ve 5 birlikte değerlendirildiğinde NATO sisteminin nihayetinde askeri müdahale ihtimali üzerine kurulduğu görülmektedir. Müdahalenin düzeyi değişebilir, ancak sistemin temel mantığı yalnızca diplomatik dayanışma değildir.

Dolayısıyla NATO’nun gerçek gücü yalnızca anlaşma metninden değil, ABD liderliğindeki askeri kapasiteden gelir.

Ve bugün Avrupa’nın en büyük stratejik problemi tam burada başlamaktadır.

Çünkü NATO’nun kritik kapasitesinin önemli bölümü hâlâ ABD hava gücü, stratejik nakliye sistemi, uydu altyapısı, istihbarat ağı ve lojistik organizasyonu üzerine kuruludur.

Bu nedenle birçok Avrupa ülkesi onlarca yıl boyunca düşük savunma harcamalarıyla yaşayabilmiştir. Çünkü ortaya çıkan güvenlik açığını Washington kapatmıştır.

---

3. LİZBON 42(7)

AVRUPA’NIN SİYASİ DAYANIŞMA FORMÜLÜ

Lizbon 42(7) çoğu zaman NATO’nun Avrupa versiyonu gibi sunulmaktadır. Ancak gerçekte durum oldukça farklıdır.

Çünkü Avrupa Birliği ortak orduya sahip değildir. Birleşik komuta sistemi kuramamış, stratejik hava taşımacılığında sınırlı kalmış, ortak savunma sanayi üretiminde parçalı yapıdan kurtulamamıştır. Nükleer caydırıcılığı sınırlıdır ve karar alma süreçleri ağır işlemektedir.

Bu nedenle Lizbon 42(7) büyük ölçüde siyasi dayanışma maddesi karakteri taşır.

Nitekim Fransa’nın 2015 sonrası yaptığı çağrıda ortaya çıkan tablo bunu açık biçimde göstermiştir. Destek verilmiş ancak NATO benzeri birleşik askeri refleks ortaya çıkmamıştır. Çünkü Avrupa Birliği hâlen tam anlamıyla askeri birlik değildir.

Daha açık ifadeyle Avrupa, onlarca yıl boyunca güvenliği ortak askeri fedakârlık alanı olarak değil, büyük ölçüde Amerikan stratejik şemsiyesi altında sürdürülen düşük maliyetli güvenlik modeli olarak değerlendirmiştir.

Savunma harcamaları azaltılırken sosyal refah sistemleri büyütülmüş, ağır askeri yük ise büyük ölçüde ABD’ye bırakılmıştır.

Bugün ortaya çıkan kriz ise Avrupa’nın uzun süre ertelediği temel soruyu yeniden gündeme getirmektedir:

ABD askeri desteği zayıfladığı anda Avrupa gerçekten kendi güvenliğini tek başına taşıyabilecek midir?

Çünkü siyasi birlik söylemi ile askeri kapasite aynı şey değildir.

Ve savaş zamanı bu fark çok hızlı ortaya çıkar.

---

4. ORTAK NOKTA

HİÇBİR SİSTEM OTOMATİK DEĞİLDİR

Üç sistemin de ortak noktası şudur:

Hiçbiri mutlak otomatik güvenlik garantisi vermez.

Çünkü nihai kararı her zaman devletler verir. Ve devletler kararlarını çoğu zaman hukuk metinlerine göre değil; çıkarlarına, ekonomik durumlarına, iç politik baskılara, kamuoyu tepkilerine ve askeri risk hesaplarına göre şekillendirirler.

Bu nedenle uluslararası ilişkilerde yapılan en büyük hatalardan biri, anlaşma metinlerini gerçek güç kapasitesinin yerine koymaktır.

Çünkü kriz başladığında belirleyici olan şey anlaşma metinleri değil; mühimmat stokları, hava savunma kapasitesi, lojistik ağlar, enerji güvenliği, savaş sanayisi ve siyasi iradedir.

Anlaşmalar tek başına savaş kazanmaz. Onları ayakta tutan şey kapasitedir.

---

SONUÇ

GÜÇ YOKSA METİN TEK BAŞINA YETMEZ

21. yüzyılın güvenlik sistemi aslında oldukça eski bir gerçeği yeniden göstermektedir:

Anlaşmalar önemlidir. Ancak anlaşmaları ayakta tutan şey güçtür.

Eğer askeri kapasite zayıflarsa, en sert anlaşmalar bile siyasi bildirgeye dönüşebilir.

Bu nedenle BM 51 meşruiyet sağlar, NATO organize askeri güç üretir, Lizbon 42(7) ise siyasi dayanışma zemini oluşturur. Ancak hiçbirisi tek başına mutlak güvenlik üretmez.

Çünkü uluslararası sistemin gerçek dili hâlâ güçtür.

Ve tarih boyunca değişmeyen temel gerçek şudur:

Devletler tehdit anında önce anlaşmaları değil, kendi hayatta kalma hesaplarını hatırlarlar.

Formun Üstü

CHAPTER 3

UN ARTICLE 51 – NATO ARTICLES 4/5 – LISBON 42(7)

DIFFERENT WORLDS SITTING AT THE SAME TABLE

INTRODUCTION

One of the greatest problems in discussions surrounding the international security system is the tendency to present completely different security frameworks as if they were parts of the same mechanism.

In reality, however, Article 51 of the United Nations Charter, Articles 4 and 5 of the NATO Treaty, and Article 42(7) of the European Union’s Lisbon Treaty do not share the same political culture, military capacity, or decision-making philosophy.

More clearly stated, these three structures all use the word “defense,” yet they do not mean the same thing.

One defines the natural right of states to survive.
One is an organized military alliance.
The other is, to a large extent, a formula for political solidarity.

And this is precisely where the problem begins.

Because in the modern world, public opinion is often sold the illusion that if an attack occurs, the system will automatically function.

In reality, the international system is not automatic; it is political. And politics changes direction the moment interests begin to change.

For this reason, during moments of crisis, questions emerge before treaty texts even matter.

Who will carry the economic burden of the war? Which government will step back once the first serious losses begin? Will security guarantees survive once the real costs become visible? Which states are genuinely prepared to fight, and which merely intend to issue statements?

Because in the modern international system, no state fights for another out of romantic principles.

States take risks only to the extent that their interests justify them. Once the level of risk grows, treaties begin to be reinterpreted.

For this reason, international security systems operate not primarily through law, but through capacity. And if capacity does not exist, even the harshest agreements produce little practical result.

---

1. UN ARTICLE 51

THE NATURAL RIGHT OF STATES TO SELF-DEFENSE

Article 51 of the United Nations Charter is not, in fact, a collective defense system.

At its core, the article simply states that if a state is attacked, it possesses the right to defend itself. There is no automatic military assistance obligation. No state is required to fight on behalf of another.

For this reason, the UN system produces political legitimacy and creates diplomatic ground, but it does not provide a direct military guarantee.

This is also the fundamental limitation of the system itself.

Because the structure of the UN is based not on power, but on consensus. Yet when major powers confront one another, consensus usually collapses. The Security Council can become paralyzed through the veto mechanism, and at that point states return to classical power politics.

For this reason, the real insurance policy of the international system is often not law, but military capacity.

THE HIDDEN REALITY OF THE UN SYSTEM

In theory, the United Nations system was established to preserve international peace. In practice, however, the Security Council has increasingly become an arena for geopolitical competition among major powers.

Because while all states may appear equal within the UN framework, they clearly do not possess equal power.

The real decision-making mechanism is concentrated largely in the political weight of the permanent veto-holding members, economic pressure capabilities, military power, and the structures that dominate the global financial system.

As a result, international law often functions not as a completely neutral universal order, but as a political mechanism operating within the balance of power.

Some states violate UN resolutions and face little more than diplomatic criticism. Others encounter severe economic sanctions and long-term isolation. This is because sanction mechanisms operate not only through law, but through global power relations.

The UN system is not entirely powerless. On the contrary, it possesses significant coercive capacity through economic sanctions, embargoes, diplomatic isolation, and military intervention resolutions.

However, when and against whom this capacity is exercised depends less on universal legal principles than on political compromise among major powers.

And once the Security Council becomes deadlocked, the international system rapidly returns to traditional power politics.

Because during moments of crisis, states ultimately pay attention not to legal texts, but to balances of power.

---

2. NATO ARTICLES 4 AND 5

THE POLITICAL-MILITARY SYSTEM OF ORGANIZED POWER

NATO is an entirely different type of structure.

Because NATO is not merely an agreement. It is also a massive military organization built upon command-and-control systems, joint operational planning, logistics networks, air defense structures, intelligence sharing, standardized military integration, and strategic transportation capacity.

For this reason, Article 5 is not simply a political sentence. It is backed by a real military mechanism.

However, there is another critical reality that public opinion often overlooks:

Article 5 is not an automatic declaration of war.

When the text is read carefully, it becomes clear that each member state may provide assistance in whatever form it considers appropriate. One country may deploy troops, another may provide ammunition, while another may limit itself to political support statements.

Yet when Articles 4 and 5 are evaluated together, it becomes obvious that the NATO system is ultimately built around the possibility of military intervention. The scale of that intervention may vary, but the system itself is not based merely on diplomatic solidarity.

Consequently, NATO’s real strength comes not only from treaty language, but from the military capacity led by the United States.

And this is precisely where Europe’s greatest strategic problem begins today.

A substantial portion of NATO’s critical capabilities still depends on American air power, strategic transportation systems, satellite infrastructure, intelligence networks, and logistical organization.

For this reason, many European states were able to maintain low defense expenditures for decades. The resulting security gap was largely covered by Washington.

---

3. LISBON 42(7)

EUROPE’S FORMULA OF POLITICAL SOLIDARITY

Article 42(7) of the Lisbon Treaty is often presented as the European version of NATO.

In reality, however, the situation is very different.

The European Union does not possess a unified army. It has failed to establish an integrated command structure, remains limited in strategic air transportation capabilities, and continues to suffer from fragmentation in defense industrial production. Its nuclear deterrence remains limited, while its decision-making mechanisms are slow and cumbersome.

For this reason, Article 42(7) functions largely as a political solidarity clause.

The French appeal following the 2015 attacks demonstrated this reality clearly. Support was offered, yet no NATO-style unified military response emerged. Because the European Union still does not function as a fully integrated military structure.

More openly stated, Europe spent decades treating security not as an area of shared military sacrifice, but as a relatively low-cost security model sustained under the American strategic umbrella.

While defense expenditures were reduced, social welfare systems expanded, and the heavier military burden was largely transferred to the United States.

The current crisis has therefore forced Europe to confront a question it postponed for decades:

If American military support weakens, can Europe genuinely sustain its own security alone?

Because political unity and military capacity are not the same thing.

And during wartime, that difference becomes visible very quickly.

---

4. THE COMMON POINT

NO SYSTEM IS TRULY AUTOMATIC

The common feature shared by all three systems is simple:

None of them provides an absolute automatic security guarantee.

Because the final decision is always made by states themselves. And states usually shape their decisions not according to legal texts, but according to interests, economic realities, domestic political pressure, public opinion, and military risk calculations.

For this reason, one of the greatest mistakes in international relations is to confuse treaty language with actual power capacity.

Because when crises begin, the decisive factors are not agreements, but ammunition stockpiles, air defense capacity, logistical networks, energy security, war industries, and political will.

Treaties alone do not win wars. Capacity is what sustains them.

---

CONCLUSION

WITHOUT POWER, A TREATY ALONE IS NOT ENOUGH

The security system of the 21st century is once again demonstrating an old reality:

Agreements matter. But power is what keeps agreements alive.

If military capacity weakens, even the harshest treaties can eventually turn into little more than political declarations.

For this reason, Article 51 provides legitimacy, NATO generates organized military power, and Article 42(7) creates a framework for political solidarity. Yet none of them alone can produce absolute security.

Because the real language of the international system is still power.

And the fundamental reality that history has repeatedly demonstrated remains unchanged:

When confronted by existential threats, states remember survival calculations before they remember agreements.

Formun Üstü

Formun Üstü

PART 2

EUROPE’S CLAIM OF COLLECTIVE DEFENSE

LISBON TREATY ARTICLE 42(7)

---

INTRODUCTION

For a very long time, serious disagreements have existed between the United States and NATO member states in Europe regarding the understanding of collective defense.

A significant part of Europe kept defense spending at minimal levels for decades, reduced its own military-industrial capacity, and in some countries allowed military production capability to decline to almost symbolic levels. While defense budgets were redirected toward social spending and pension systems, the resulting security gap was largely treated as something the United States was naturally expected to cover.

Today, however, the same political circles are speaking about a new security architecture under the name of a “European Army.” Yet a fundamental contradiction exists here. The structure being discussed is, in reality, heavily dependent on NATO’s already existing command-and-control system, air defense network, logistical infrastructure, satellite and intelligence support, as well as NATO-assigned air and naval forces.

In other words;

Rather than a completely independent military structure, what exists is largely an attempt to repackage the existing NATO umbrella under a different political narrative and a different name.

What is even more striking is the following:

A considerable portion of the circles promoting this structure increasingly employ a political language that excludes NATO member states which are not members of the European Union. While the role of countries such as Türkiye — which possess major military capabilities — is being downplayed within the European security architecture, abandoning the military protection mechanisms provided by NATO at the same time does not appear realistic.

What Europe is debating today is not merely the issue of “building an army.”

The real debate concerns who will carry the burden of security, to what extent political leadership can truly act collectively during wartime, and most importantly, whether Europe can realistically sustain its own defense without the United States.

For this reason, the debate surrounding a “European Army” is not a technical discussion, but directly a geopolitical power debate.

And when the current picture is examined, it becomes increasingly clear that Europe still remains dependent on NATO’s military backbone, American strategic capabilities, and above all, the global power projection capacity of the United States.

---

LISBON TREATY ARTICLE 42(7)

THE LIMITS OF EUROPEAN COLLECTIVE DEFENSE

For many years, the European Union primarily defined itself as a project of economic integration, while security issues were largely handled under the NATO umbrella. However, particularly after the Russia–Ukraine war, Europe’s own security capacity and the concept of “strategic autonomy” have once again become central subjects of debate. During these discussions, one of the most frequently referenced texts has been Article 42(7) of the Lisbon Treaty.

This article is often described as “the European Union’s version of NATO Article 5.” Technically, this comparison may appear partially correct, but from both a military and political perspective, it remains highly debatable.

According to the article, if a member state of the European Union is subjected to armed aggression, the other members are obliged to provide “aid and assistance by all the means in their power.” At first glance, this wording appears strong. However, the critical point is this:

The text does not define automatic military intervention; instead, it describes a support mechanism open to broad political interpretation.

In other words;

“Providing assistance” and “directly entering a war” are not the same thing.

This distinction is particularly important. NATO Article 5 is part of a military alliance backed by decades of integrated command-and-control structures, joint operational planning, air defense networks, logistical systems, combined-force doctrine, and most importantly, American military power.

Article 42(7) of the Lisbon Treaty, by contrast, resembles a political solidarity mechanism far more than a true military alliance.

In fact, the article has only been formally invoked once, following the 2015 Paris attacks by France. Yet the resulting picture was revealing:

European countries provided support to France at varying levels, but no unified or collective European military reaction emerged.

In reality, this demonstrates the true nature of the article itself.

Because today, the European Union still:

• does not possess a unified army,
• lacks an integrated command-and-control infrastructure, and in a crisis it remains unclear under which authority forces would actually operate,
• does not possess NATO-scale joint operational planning, creating serious uncertainty regarding how multinational forces would coordinate during a crisis,
• has limited strategic airlift capability,
• possesses nuclear deterrence concentrated in only a few states,
• and maintains a defense industry that remains highly fragmented.

For this reason, the greatest weakness of Article 42(7) is not legal, but political and military capacity.

More openly stated:

The fact that an agreement appears strong on paper does not mean it will automatically function effectively during a real crisis.

While discussions about a European Army continue, one critical question is often left unanswered: how such a force would actually be transported to the battlefield. Strategic transportation, heavy logistics, and global military deployment capacity still depend heavily on American infrastructure.

Security perceptions within the European Union are also far from identical. While the Baltic states view Russia as a direct military threat, Southern European countries tend to prioritize energy security, migration, and economic fragility. France seeks a more independent European defense identity, whereas a significant portion of Eastern Europe continues to regard the American security umbrella as indispensable.

Therefore, a serious gap exists between theoretical solidarity and actual military will.

The fundamental reality that emerges here is this:

International agreements alone do not create security.

The decisive factors are political will, economic resilience, military capability, and whether states are truly prepared to bear the cost during times of crisis.

This is precisely why Article 42(7) remains controversial. The article exists legally, but how it would actually be implemented depends entirely on the political choices of individual states.

In fact, this also reveals the fundamental reality of the modern international system:

In times of crisis, states first open cost calculations — not treaties.

BÖLÜM 2

AVRUPA’NIN KOLEKTİF SAVUNMA İDDİASI

LİZBON ANTLAŞMASI MADDE 42(7)

GİRİŞ

Oldukça uzun bir zamandır, NATO üyesi Avrupa ülkeleri ile ABD arasında kolektif savunma anlayışı açısından ciddi görüş ayrılıkları yaşanmaktadır.
Avrupa’nın önemli bir bölümü, onlarca yıl boyunca savunma harcamalarını minimum seviyede tutmuş, kendi savaş sanayisini küçültmüş, hatta bazı ülkelerde askeri üretim kapasitesi neredeyse sembolik düzeye gerilemiştir. Savunma bütçeleri sosyal harcamalara ve emeklilik sistemlerine aktarılırken, ortaya çıkan güvenlik açığının ise ABD tarafından kapatılması doğal bir hak gibi görülmüştür.

Bugün gelinen noktada ise aynı çevreler, “Avrupa Ordusu” adı altında yeni bir güvenlik mimarisinden söz etmektedir. Ancak burada temel bir çelişki bulunmaktadır. Çünkü tartışılan yapının büyük bölümü gerçekte NATO’nun zaten mevcut olan komuta kontrol sistemi, hava savunma ağı, lojistik altyapısı, uydu-istihbarat desteği ve NATO’ya tahsis edilmiş hava ve deniz kuvvetleri üzerine oturmaktadır.

Bir başka ifadeyle;

Ortada tamamen bağımsız bir askeri yapıdan çok, mevcut NATO şemsiyesinin farklı bir isim ve siyasi söylem altında yeniden paketlenmesi girişimi vardır.”

Daha dikkat çekici olan ise şudur:
Bu yapıyı savunan çevrelerin önemli bir kısmı, NATO üyesi olmalarına rağmen Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkeleri giderek dışlayan bir siyasi dil kullanmaktadır. Özellikle Türkiye gibi büyük askeri kapasiteye sahip ülkelerin güvenlik mimarisindeki rolü küçümsenmeye çalışılırken, aynı anda NATO’nun sağladığı askeri koruma mekanizmalarından vazgeçilmesi de gerçekçi görünmemektedir.

Avrupa’nın bugün tartıştığı mesele aslında yalnızca bir “ordu kurma” meselesi değildir.
Asıl tartışma; güvenlik yükünü kimin taşıyacağı, savaş halinde siyasi iradenin ne ölçüde ortak hareket edeceği ve en önemlisi, ABD olmadan Avrupa’nın kendi savunmasını gerçekten sürdürebilip sürdüremeyeceğidir.

Bu nedenle “Avrupa Ordusu” tartışması teknik değil, doğrudan jeopolitik bir güç tartışmasıdır.
Ve mevcut tabloya bakıldığında, Avrupa’nın hâlâ NATO’nun askeri omurgasına, Amerikan stratejik kapasitesine ve özellikle ABD’nin küresel güç projeksiyonuna bağımlı olduğu açık biçimde görülmektedir.

LİZBON ANTLAŞMASI MADDE 42(7)

AVRUPA’NIN KOLEKTİF SAVUNMA SINIRI

Avrupa Birliği uzun yıllar boyunca kendisini daha çok ekonomik entegrasyon projesi olarak tanımlamış, güvenlik meselesini ise büyük ölçüde NATO şemsiyesi altında değerlendirmiştir. Ancak özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası süreçte, Avrupa’nın kendi güvenlik kapasitesi ve “stratejik otonomi” kavramı yeniden tartışılmaya başlanmıştır. Bu tartışmalar sırasında en fazla atıf yapılan metinlerden biri de Lizbon Antlaşması Madde 42(7) olmuştur.

Bu madde çoğu zaman “Avrupa Birliği’nin NATO Madde 5’i” olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu benzetme teknik olarak kısmen doğru görünse de, askeri ve siyasi gerçeklik açısından oldukça tartışmalıdır.

Maddeye göre, bir Avrupa Birliği üyesi devlet silahlı saldırıya uğrarsa, diğer üyeler “ellerindeki tüm imkanlarla yardım ve destek sağlamakla” yükümlüdür. İlk bakışta bu ifade güçlü görünmektedir. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

Metin otomatik askeri müdahaleyi değil, siyasi yorum alanı oldukça geniş bir yardım mekanizmasını tarif etmektedir.

Bir başka ifadeyle;
“yardım etmek” ile “doğrudan savaşa girmek” aynı şey değildir.

Bu ayrım özellikle önemlidir. Çünkü NATO Madde 5 askeri bir ittifakın parçasıdır ve arkasında onlarca yıldır oluşturulmuş entegre komuta kontrol sistemi, ortak operasyon planlaması, hava savunma ağı, lojistik yapı, müşterek kuvvet doktrini ve en önemlisi Amerikan askeri gücü bulunmaktadır.

Lizbon 42(7) ise askeri bir ittifaktan çok siyasi dayanışma mekanizmasına benzemektedir.

Nitekim madde bugüne kadar yalnızca bir kez, 2015 Paris saldırılarından sonra Fransa tarafından işletilmiştir. Ancak ortaya çıkan tablo dikkat çekicidir:
Avrupa ülkeleri Fransa’ya farklı seviyelerde destek vermiş, fakat ortak ve birleşik bir Avrupa askeri reaksiyonu oluşmamıştır.

Aslında bu durum maddenin gerçek karakterini göstermektedir.

Çünkü Avrupa Birliği’nin bugün:

• birleşik bir ordusu yoktur,
•  Komuta kontrol alt yapısı kurulmamıştır, kriz anında kuvvetlerin hangi otorite altında nasıl sevk edileceği hâlâ belirsizdir,
• NATO ölçeğinde müşterek harekât planlaması bulunmadığından, kriz anında bir araya gelecek kuvvetlerin nasıl koordine edileceği ciddi bir soru işaretidir.”
• stratejik hava taşımacılığı kapasitesi sınırlıdır,
• nükleer caydırıcılık yalnızca birkaç ülkenin elindedir,
• savunma sanayi ise büyük ölçüde parçalı yapıdadır.

Bu nedenle Lizbon 42(7)’nin en büyük sorunu hukuki değil, siyasi ve askeri kapasite sorunudur.

Daha açık ifadeyle:
Bir anlaşmanın kağıt üzerinde güçlü görünmesi, onun kriz anında otomatik olarak etkili olacağı anlamına gelmez.

Avrupa Ordusu tartışılırken, ordunun savaş alanına nasıl taşınacağı sorusu çoğu zaman cevapsız bırakılmaktadır. Çünkü stratejik nakliye, ağır lojistik ve küresel askeri sevkiyat kapasitesinin önemli bölümü hâlâ ABD altyapısına dayanmaktadır.

Avrupa Birliği içerisinde güvenlik algıları da tamamen aynı değildir. Baltık ülkeleri Rusya’yı doğrudan askeri tehdit olarak görürken, Güney Avrupa ülkeleri enerji, göç ve ekonomik kırılganlıkları öncelikli mesele olarak değerlendirmektedir. Fransa daha bağımsız bir Avrupa savunma kimliği ararken, Doğu Avrupa’nın önemli bölümü Amerikan güvenlik şemsiyesini vazgeçilmez kabul etmektedir.

Dolayısıyla teorik dayanışma ile fiili askeri irade arasında ciddi bir fark bulunmaktadır.

Burada ortaya çıkan temel gerçek şudur:

Uluslararası anlaşmalar tek başına güvenlik üretmez.
Asıl belirleyici unsur; siyasi irade, ekonomik dayanıklılık, askeri kapasite ve kriz anında bedel ödemeye hazır olup olmamaktır.

Lizbon 42(7) tam da bu nedenle tartışmalıdır. Çünkü madde hukuken vardır, ancak nasıl uygulanacağı tamamen devletlerin siyasi tercihine bağlıdır.

Bu durum aslında modern uluslararası sistemin temel gerçeğini de göstermektedir:
Devletler kriz anlarında önce anlaşmaları değil, maliyet hesaplarını açarlar.

Formun Altı

Formun Üstü

Formun Altı

PART 1

ARTICLE 51 OF THE UNITED NATIONS CHARTER AND ARTICLES 4/5 OF THE NATO TREATY

INTRODUCTION

The purpose of this series is to demonstrate that superficial assessments of the international security system are insufficient to explain its real complexity.
In other words, this work should not be seen merely as an analytical study. It should also be understood as an attempt to reveal how the modern security architecture truly functions, what its limits are, and how states behave during moments of crisis.

Today, the international security system is largely interpreted through three major frameworks: Article 51 of the United Nations Charter, Articles 4 and 5 of the NATO Treaty, and Article 42(7) of the European Union’s Lisbon Treaty. These structures are often presented to the public as parts of the same security chain. In reality, however, they possess very different political characteristics, decision-making reflexes, and centers of power.

At first glance, their common element appears to be the concept of “defense.” Yet the issue goes far beyond legal texts alone. In international politics, security has never been determined solely by agreements. The decisive factors have always been political will, military capability, economic resilience, and the degree of risk states are willing to accept during a crisis.

From a pessimistic yet realistic perspective, the essence of the modern security system can often be reduced to a single sentence:

“If you are attacked, I may help you. However, when, to what extent, and at what cost I intervene will ultimately be determined by my national interests.”

This is where the harsh reality of the international system truly begins.

Modern alliances are not as mechanical as they are often portrayed to the public. No matter how strong the language of treaties may appear, the decisive factor during crises remains the calculation of national interests. Particularly in an era shaped by hybrid warfare, proxy conflicts, cyber attacks, energy crises, and irregular migration pressures, even the definition of an “attack” has become increasingly controversial.

Therefore, the issue today is no longer limited to what agreements formally state. The real question is which situations major powers will define as threats, and at what point they will be willing to take risks.

That is precisely the purpose of this series.

---

ARTICLE 51 OF THE UNITED NATIONS CHARTER

THE RIGHT OF SELF-DEFENSE

Article 51 of the United Nations Charter recognizes the inherent right of states to defend themselves. The core principle is straightforward: when a state is subjected to an armed attack, it possesses the right to individual or collective self-defense.

Although technically very short, this article has become one of the fundamental legal pillars of the modern international security system. Today, it serves as the primary legal basis through which states justify the use of military force.

However, there is a critical reality that is often overlooked:

Article 51 is not a defense alliance.

It imposes no automatic military assistance obligations on any country. It does not automatically draw states into war, nor does it provide alliance guarantees. It simply recognizes the right of self-defense and creates a legal framework for it.

For this reason, many military operations — from NATO interventions to regional security agreements — frequently refer to Article 51 in order to establish international legitimacy.

Yet the problem in the modern world is no longer limited to what legal texts say. The real issue is that the concept of an “armed attack” itself has become increasingly ambiguous.

Modern conflicts are no longer defined solely by tanks, aircraft, or border violations. Cyber attacks, sabotage against energy infrastructure, proxy organizations, economic coercion, attacks on critical systems, and migration pressure have blurred the line between war and peace.

As a result, the central question of our era has become the following:

At what exact point does an armed attack begin?

And this question still has no clear answer.

---

NATO ARTICLE 4

CONSULTATION AND POLITICAL WARNING MECHANISM

One of the greatest misconceptions surrounding NATO is the tendency to view the alliance exclusively through Article 5. In reality, Article 4 has increasingly become one of NATO’s most critical instruments in recent years.

The logic behind Article 4 is simple: if a NATO member believes its security is under threat, it may call for consultations with its allies.

This article does not trigger automatic military intervention. Nevertheless, its strategic impact is substantial. It enables the recognition of threats at the alliance level, strengthens political unity, and may activate crisis management mechanisms.

Countries such as Türkiye, Poland, and the Baltic states have relied heavily on this mechanism in recent years. The reason is clear: NATO is no longer merely a conventional military alliance.

The alliance is increasingly confronted with a much broader spectrum of threats. Energy security, cyber warfare, critical infrastructure protection, migration pressure, proxy organizations, and hybrid warfare methods have all moved to the center of NATO’s security calculations.

However, this transformation creates a new problem.

As the threat environment expands, the definition of threat itself becomes increasingly uncertain.

And this uncertainty may pave the way for far more serious crises in the future. There is still no complete consensus among NATO members regarding which events should be considered genuine threats against the alliance.

---

NATO ARTICLE 5

THE SYSTEM OF COLLECTIVE DETERRENCE

Article 5 is undoubtedly NATO’s most well-known provision. Its core principle is clear: an attack against one member is considered an attack against the entire alliance.

During the Cold War, this article stood at the center of Western deterrence against the Soviet Union and played a major role in maintaining the strategic balance. Yet several widespread assumptions about Article 5 do not fully reflect reality.

NATO Article 5 is not an automatic declaration of war.

A careful reading of the treaty shows that each member state may respond in whatever manner it considers necessary. In other words, not every ally is required to assume the same level of military risk. One state may engage directly with military force, while another may limit its contribution to logistics, ammunition, air defense systems, or political support.

Article 5 has been activated only once in NATO’s history, following the September 11 attacks.

For this reason, NATO’s strength does not derive solely from treaty language. Its real power comes from American military capability, integrated command structures, forward military bases, nuclear deterrence, and permanently ready forces.

In practical terms, Washington remains the backbone of NATO.

And for precisely this reason, a growing fear has emerged across Europe in recent years:

Would the United States truly go to war for Europe?

Statements made during the Donald Trump era intensified serious strategic concerns in European capitals. Although NATO appears theoretically multilateral, in practice it remains heavily dependent on American military power.

Today, Europe’s greatest fear is not necessarily the weakening of NATO’s military capacity, but the possibility that American political will may no longer demonstrate the same level of commitment in the future.

---

THE CHANGING SECURITY PARADIGM

The Western security system is currently facing multiple crises simultaneously. The rise of hybrid warfare, the shift in American global priorities, and Europe’s strategic vulnerability are making the existing security architecture increasingly fragile and complex.

Russia, China, and proxy warfare networks across the Middle East continue to challenge the decision-making mechanisms of the Western alliance system. Modern conflicts no longer possess clear starting points, formal declarations of war, or well-defined front lines.

This reality is gradually blurring the distinction between NATO Article 4 and NATO Article 5.

And one of the defining strategic debates of the future will likely be the following:

At what point should hybrid attacks be considered grounds for collective defense?

As of today, there is still no definitive answer to this question.

---

CONCLUSION

Although Article 51 of the UN Charter and NATO Articles 4 and 5 may appear to be parts of the same security chain, they actually perform very different functions. Article 51 provides legal legitimacy, Article 4 serves as a political consultation and crisis management mechanism, while Article 5 represents the core of collective deterrence.

However, in today’s security environment, legal texts alone are no longer decisive.

Real security is ultimately shaped by political will, military capability, economic resilience, and the willingness of states to accept risk during times of crisis.

And one of the greatest problems facing the Western world today is the growing perception that these elements are no longer as synchronized as they once appeared to be.

During moments of crisis, the true strength of alliances is revealed not by treaty language, but by which states are genuinely prepared to take risks.

And one of the harshest realities demonstrated throughout history is this:

States ultimately defend their interests far more consistently than they defend treaties.

Formun Üstü

BÖLÜM 1

BM ŞARTI MADDE 51 VE NATO ANLAŞMASI MADDE 4/5

GİRİŞ

Bu serinin yazılma amacı, uluslararası güvenlik sistemi üzerine yapılan yüzeysel değerlendirmelerin, konunun gerçek karmaşıklığını açıklamakta yetersiz kaldığını ortaya koymaktır.
Bir başka ifadeyle bu çalışma yalnızca bir analiz değildir. Aynı zamanda modern güvenlik mimarisinin nasıl çalıştığını, hangi sınırlar içinde hareket ettiğini ve kriz anlarında devletlerin gerçek reflekslerinin ne olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır.

Bugün uluslararası güvenlik sistemi büyük ölçüde üç temel metin üzerinden okunmaktadır: Birleşmiş Milletler Şartı Madde 51, NATO Anlaşması Madde 4 ve 5 ile Avrupa Birliği Lizbon Antlaşması Madde 42(7). Kamuoyunda bu yapılar çoğu zaman aynı güvenlik zincirinin parçaları gibi sunulsa da, gerçekte birbirinden oldukça farklı siyasi karakterlere, farklı karar alma reflekslerine ve farklı güç merkezlerine sahiptirler.

Ortak noktaları “savunma” kavramı gibi görünmektedir. Ancak mesele yalnızca hukuki metinlerden ibaret değildir. Çünkü uluslararası sistemde güvenliği belirleyen temel unsur hiçbir zaman yalnızca antlaşmalar olmamıştır. Asıl belirleyici olan; siyasi irade, askeri kapasite, ekonomik dayanıklılık ve devletlerin kriz anında ne kadar risk almaya hazır olduğudur.

Karamsar fakat gerçekçi bir bakış açısıyla değerlendirildiğinde, modern güvenlik sisteminin özeti çoğu zaman tek bir cümleye indirgenebilir:

“Saldırıya uğrarsan sana yardım edebilirim. Ancak ne zaman, hangi ölçüde ve hangi bedeli göze alarak müdahil olacağıma nihayetinde kendi ulusal çıkarlarım karar verir.”

Uluslararası sistemin sert gerçeği tam olarak burada başlamaktadır.

Çünkü modern ittifaklar kamuoyuna anlatıldığı kadar mekanik yapılar değildir. Antlaşmaların dili ne kadar güçlü görünürse görünsün, kriz anlarında belirleyici olan unsur devletlerin çıkar hesaplarıdır. Özellikle hibrit savaşların, vekil çatışmaların, siber saldırıların, enerji krizlerinin ve düzensiz göç baskısının yükseldiği yeni dönemde “saldırı” kavramının kendisi bile tartışmalı hale gelmiştir.

Bu nedenle mesele artık yalnızca hangi anlaşmanın ne söylediği değildir. Asıl mesele, büyük güçlerin hangi durumda neyi tehdit sayacağı ve hangi noktada risk almaya hazır olacağıdır.

Bu serinin amacı da tam olarak budur.

---

BM ŞARTI MADDE 51

MEŞRU MÜDAFAA HAKKI

Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesi, devletlerin doğal savunma hakkını tanımlar. Temel mantık oldukça açıktır: Bir devlet silahlı saldırıya uğradığında bireysel veya kolektif meşru müdafaa hakkına sahiptir.

Teknik olarak son derece kısa olan bu madde, modern uluslararası güvenlik sisteminin en kritik hukuki dayanaklarından biri haline gelmiştir. Çünkü bugün devletlerin askeri güç kullanımına meşruiyet üretirken en sık başvurduğu zemin büyük ölçüde bu maddedir.

Ancak burada çoğu zaman gözden kaçırılan önemli bir gerçek bulunmaktadır:

BM 51 bir savunma ittifakı değildir.

Hiçbir ülkeye otomatik askeri yardım yükümlülüğü getirmez. Hiçbir devleti savaşa sokmaz. Hiçbir müttefik garantisi üretmez. Sadece devletlerin savunma hakkını tanır ve buna hukuki bir zemin sağlar.

Bu nedenle NATO operasyonlarından bölgesel güvenlik anlaşmalarına kadar birçok askeri girişim, uluslararası meşruiyet üretmek amacıyla BM 51’e referans vermektedir.

Fakat modern dünyada sorun artık yalnızca hukuki metinlerin ne söylediği değildir. Asıl problem, “silahlı saldırı” kavramının giderek belirsizleşmesidir.

Çünkü çağımızın çatışmaları artık yalnızca tanklar, uçaklar ve sınır ihlallerinden oluşmamaktadır. Siber saldırılar, enerji altyapısına yönelik sabotajlar, vekil örgütler, ekonomik abluka yöntemleri, kritik sistemlere yönelik operasyonlar ve düzensiz göç baskıları savaş ile barış arasındaki çizgiyi giderek daha bulanık hale getirmektedir.

Dolayısıyla günümüz dünyasında asıl tartışma artık şudur:

Silahlı saldırı tam olarak ne zaman başlamaktadır?

Ve bu sorunun henüz net bir cevabı bulunmamaktadır.

---

NATO MADDE 4

KONSÜLTASYON VE SİYASİ UYARI MEKANİZMASI

Kamuoyunda çoğu zaman NATO’nun yalnızca Madde 5 üzerinden okunması önemli bir yanılgıdır. Çünkü son yıllarda ittifakın en kritik araçlarından biri giderek Madde 4 haline gelmiştir.

Madde 4’ün temel mantığı basittir: Bir NATO üyesi kendi güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünüyorsa müttefiklerini danışmaya çağırabilir.

Bu madde doğrudan askeri müdahale üretmez. Ancak stratejik etkisi son derece büyüktür. Çünkü tehdit algısının ittifak düzeyinde tanınmasını sağlar, siyasi birlik üretir ve kriz yönetimi mekanizmalarını harekete geçirebilir.

Özellikle Türkiye, Polonya ve Baltık ülkeleri son yıllarda bu mekanizmayı yoğun biçimde kullanan ülkeler arasında yer almıştır. Bunun temel nedeni NATO’nun artık yalnızca klasik bir savaş ittifakı olmaktan çıkmasıdır.

İttifak giderek daha geniş bir tehdit alanıyla karşı karşıya kalmaktadır. Enerji güvenliği, siber saldırılar, kritik altyapı güvenliği, düzensiz göç baskısı, vekil örgütler ve hibrit savaş yöntemleri artık NATO’nun güvenlik değerlendirmelerinin merkezine yerleşmektedir.

Ancak tam da bu nedenle yeni bir sorun ortaya çıkmaktadır.

Tehdit alanı büyüdükçe tehdit tanımı da belirsizleşmektedir.

Ve bu durum gelecekte çok daha büyük krizlerin önünü açabilir. Çünkü hangi olayın ittifaka yönelik gerçek bir tehdit sayılacağı konusunda üyeler arasında tam bir mutabakat bulunmamaktadır.

---

NATO MADDE 5

KOLEKTİF CAYDIRICILIK SİSTEMİ

NATO’nun en bilinen maddesi şüphesiz Madde 5’tir. Temel ilke oldukça nettir: Bir üyeye yapılan saldırı tüm ittifaka yapılmış kabul edilir.

Soğuk Savaş boyunca bu madde Batı caydırıcılığının merkezinde yer aldı ve Sovyetler Birliği’ne karşı psikolojik ve askeri denge üretmeyi başardı. Ancak kamuoyunda oluşan bazı kabuller gerçeği tam olarak yansıtmamaktadır.

Çünkü NATO Madde 5 otomatik savaş ilanı değildir.

Antlaşma dikkatli okunduğunda her ülkenin gerekli gördüğü yöntemlerle tepki vereceği anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle her müttefik aynı düzeyde askeri risk almak zorunda değildir. Bir ülke doğrudan askeri güç kullanırken başka bir ülke yalnızca lojistik destek, mühimmat, hava savunması veya siyasi destek sağlayabilir.

Madde 5 bugüne kadar yalnızca bir kez, 11 Eylül saldırıları sonrasında aktive edilmiştir.

Bu nedenle NATO’yu güçlü yapan unsur yalnızca antlaşma metni değildir. Asıl güç Amerikan askeri kapasitesinden, entegre komuta sisteminden, ileri üs ağından, nükleer caydırıcılıktan ve sürekli hazır kuvvet yapısından gelmektedir.

Başka bir ifadeyle NATO’nun gerçek omurgası Washington’dur.

Ve tam da bu nedenle son yıllarda Avrupa’da giderek büyüyen bir güvenlik endişesi ortaya çıkmıştır:

ABD gerçekten Avrupa için savaşır mı?

Özellikle Donald Trump döneminde ortaya çıkan söylemler, Avrupa başkentlerinde ciddi stratejik kaygılar yaratmıştır. Çünkü NATO sistemi teorik olarak çok taraflı görünse de pratikte Amerikan askeri gücüne yüksek derecede bağımlıdır.

Bugün Avrupa’da büyüyen asıl korku NATO’nun askeri kapasitesinin zayıflaması değil, Amerikan siyasi iradesinin gelecekte aynı kararlılığı gösterip göstermeyeceğidir.

---

DEĞİŞEN GÜVENLİK PARADİGMASI

Batı güvenlik sistemi bugün aynı anda birden fazla krizle karşı karşıyadır. Hibrit savaşların yükselişi, ABD’nin küresel öncelik değiştirmesi ve Avrupa’nın stratejik kırılganlığı mevcut güvenlik mimarisini giderek daha karmaşık hale getirmektedir.

Rusya, Çin ve Orta Doğu’daki vekil savaş ağları, Batı ittifak sisteminin karar alma mekanizmalarını sürekli test etmektedir. Çünkü modern çatışmalar artık net başlangıç anlarına, resmi savaş ilanlarına ve belirgin cephe hatlarına sahip değildir.

Bu durum NATO Madde 4 ile NATO Madde 5 arasındaki çizgiyi giderek daha bulanık hale getirmektedir.

Ve geleceğin en büyük tartışmalarından biri muhtemelen şu olacaktır:

Hibrit saldırılar hangi noktada kolektif savunma sebebi sayılacaktır?

Bu sorunun bugün için kesin bir cevabı bulunmamaktadır.

---

SONUÇ

BM 51, NATO 4 ve NATO 5 aynı güvenlik zincirinin parçaları gibi görünse de, gerçekte farklı işlevlere sahip yapılardır. BM 51 hukuki meşruiyet zemini üretirken, NATO 4 siyasi danışma ve kriz yönetimi mekanizması olarak çalışmaktadır. NATO 5 ise kolektif caydırıcılığın merkezini oluşturmaktadır.

Ancak modern güvenlik ortamında belirleyici olan artık yalnızca metinler değildir.

Gerçek güvenlik; siyasi irade, askeri kapasite, ekonomik dayanıklılık ve kriz anında risk alma kararlılığıyla oluşmaktadır.

Ve Batı dünyasının bugün karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri, bu unsurların artık geçmişte olduğu kadar uyumlu görünmemesidir.

Kriz anlarında ittifakların gerçek gücü antlaşma maddelerinde değil, hangi devletlerin gerçekten risk almaya hazır olduğunda ortaya çıkar.

Ve tarihin gösterdiği en sert gerçeklerden biri şudur:

Devletler çoğu zaman antlaşmaları değil, çıkarlarını savunurlar.

Formun Üstü

ADIMLARINIZA DİKKAT EDİN
SAYIN BÜYÜKELÇİ

Başlıkla ilgili kısa bir notla başlayalım: “Watch your steps” ifadesi Amerikan siyasi dilinde sıkça kullanılan bir uyarıdır. Anlamı nettir: Davranışlarınıza dikkat edin, sınırlarınızı bilin.

Diplomatik ilişkileri düzenleyen çerçeve, tek bir metinden ibaret değildir. Ancak bu çerçevenin en temel dayanaklarından biri olan Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi (1961), diplomatik temsilcilerin görev tanımını açık ve tartışmaya yer bırakmayacak şekilde belirlemiştir.

Bir büyükelçinin görevi; bulunduğu ülkenin iç siyasetini yorumlamak, yönlendirmek ya da aşağılamak değildir. Görevi; gözlemlemek, raporlamak ve iki ülke arasındaki ilişkileri geliştirmektir.

Sözleşmenin ilgili maddesi bunu açıkça ortaya koyar:
Bulunduğunuz ülkedeki gelişmeleri hukuki sınırlar içinde tespit etmek ve kendi hükümetinize bildirmek sizin görevinizdir. Bu görev, yorum yapma veya siyasi yön tayin etme yetkisi içermez.

Aynı şekilde bir diğer temel göreviniz, iki ülke arasında dostane ilişkileri geliştirmektir. Kamuoyu önünde yapılan ve doğrudan siyasi sistem tartışmasına giren açıklamalar bu görevle bağdaşmaz.

Türkiye’nin anayasal düzeni ise tartışmaya açık bir alan değildir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası açık ve nettir:

Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir.
Egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir.
Bu düzenin temel nitelikleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez.

Dolayısıyla, bu ülkenin yönetim biçimini farklı kavramlarla tanımlamaya çalışmak ya da alternatif bir yönetim modeli ima etmek, yalnızca siyasi bir görüş değil, doğrudan anayasal çerçeveyi yok saymaktır.

Daha açık ifade edelim:
Siz, Türkiye’de egemenliğin kullanımına dair söz söyleme yetkisine sahip bir aktör değilsiniz. Böyle bir yetkiniz yoktur, böyle bir alanınız da yoktur.

Diplomatik dokunulmazlık, hukukun üstünde bir serbestlik alanı değildir. Sadece belirli koşullar altında görev yapabilmenizi sağlayan bir güvencedir. Aynı sözleşme, bu sınırların ihlal edilmesi durumunda uygulanabilecek tedbirleri de tanımlar.

Bir devlet, gerek gördüğü takdirde herhangi bir açıklama yapmaksızın bir diplomatı “istenmeyen kişi” ilan edebilir. Bu en ileri adımdır. Ancak bunun dışında da diplomatik ilişkiler çerçevesinde uygulanabilecek çeşitli sınırlamalar vardır ve bu seçenekler her zaman masadadır.

Özetle:
Türkiye’nin anayasal düzeni, 1923’te kurulan ve Mustafa Kemal Atatürk tarafından şekillendirilen bir siyasi iradenin ürünüdür. Bu düzen, dışarıdan yapılan tanımlamalarla değiştirilebilecek bir yapı değildir.

Yapılan açıklamalar, hukuki sınırların dışına çıktığı anda artık bir görüş değil, bir ihlal haline gelir.

Bu nedenle uyarı nettir:
Diplomatik görev tanımınızın dışına çıkan her adım, karşılıksız kalması beklenmemesi gereken bir sonuç doğur

---

Formun Üstü

,

Formun Altı

WATCH YOUR STEPS
MR. AMBASSADOR

Let me begin with a brief note on the title: The phrase “watch your steps” is a commonly used expression in American political language. Its meaning is clear: be mindful of your conduct and know your limits.

The framework governing diplomatic relations is not confined to a single document. However, one of its primary pillars, the Vienna Convention on Diplomatic Relations (1961), defines the duties of diplomatic representatives in a clear and unambiguous manner.

An ambassador’s role is not to interpret, influence, or disparage the domestic politics of the host country. The role is to observe, report, and contribute to the development of relations between the two states.

The relevant provisions of the Convention make this explicit:
Your duty is to assess developments in the host country within legal boundaries and report them to your own government. This duty does not include the authority to make political judgments or to shape political direction.

Likewise, another fundamental responsibility is to promote friendly relations between the two states. Public statements that directly engage in debates over the political system of the host country are incompatible with this responsibility.

The constitutional order of Türkiye is not an open field for discussion.
The Constitution of the Republic of Türkiye is explicit:

The Republic of Türkiye is a state governed by the rule of law.
Sovereignty belongs unconditionally to the nation.
The fundamental characteristics of the Republic cannot be amended, nor can their amendment even be proposed.

Therefore, attempting to redefine the system of governance of this country through alternative concepts is not merely a political opinion; it amounts to disregarding the constitutional framework itself.

To put it plainly:
You are not an actor authorized to speak on the exercise of sovereignty in Türkiye. You have neither such authority nor such a domain.

Diplomatic immunity is not a license to operate above the law. It is a safeguard that enables you to perform your duties under defined conditions. The same Convention also outlines the measures that may be taken in cases where these boundaries are exceeded.

A state, if it deems necessary, may declare a diplomat persona non grata without providing justification. This is the most severe step. However, there are also various other measures within the framework of diplomatic practice, and these options are always available.

In summary:
The constitutional order of Türkiye is the product of a political will established in 1923 and shaped under the leadership of Mustafa Kemal Atatürk. This is not a structure that can be redefined through external interpretations.

Once statements move beyond legal boundaries, they cease to be opinions and become violations.

For this reason, the warning is clear:
Any step taken beyond the scope of your diplomatic mandate will produce consequences that should not be expected to go unanswered.

---

İstersen bunu daha da “policy paper” seviyesine çekebilir ya da daha agresif bir op-ed tonuna kaydırabilirim.

Başkan Donald Trump, ikinci dönemine başlarken yalnızca bir yönetim değişikliği değil, aynı zamanda Amerika’nın dış politika anlayışında köklü bir kırılmanın sinyallerini veriyordu.

Bu yeni yaklaşımda klasik diplomasi geri plana itilirken, güç projeksiyonu ve doğrudan çıkar odaklı hamleler öne çıkmaya başladı. Özellikle enerji ve stratejik kaynaklara sahip bölgelerin aynı çerçevede ele alınması, bu yönelimin tesadüfi olmadığını gösteriyordu. Venezuela, Grönland ve İran gibi farklı coğrafyaların aynı denklemde buluşması, ABD dış politikasının yeniden tanımlandığını ortaya koyuyordu.

Venezuela örneği bu yaklaşımın en net yansıması oldu. Nicolás Maduro yönetimine yönelik müdahale, uluslararası hukuk açısından ciddi tartışmalar yarattı. Bu operasyon, birçok analiste göre “güç kullanımı üzerinden sonuç alma” anlayışının açık bir göstergesiydi ve müttefikler dahil olmak üzere tüm aktörlere bir mesaj niteliği taşıyordu.

Grönland meselesi ise krizi doğrudan ittifak sisteminin merkezine taşıdı. Danimarka’ya bağlı bu bölgenin açık şekilde talep edilmesi ve hatta güç kullanımının ima edilmesi, yalnızca bir toprak tartışması değil, NATO’nun varlık nedenini sorgulatan bir gelişmeye dönüştü. NATO içinde ilk kez bir üyenin diğerinin egemenliğini bu ölçüde tartışmaya açması, güvenlik mimarisinde ciddi bir kırılma yarattı.

Avrupa’nın tepkisi gecikmedi. Başta Danimarka olmak üzere birçok Avrupa ülkesi, askeri ve siyasi koordinasyonunu artırarak denge oluşturma yoluna gitti. 2026 başında gerçekleştirilen ortak askeri hazırlıklar ve Arktik bölgesine yönelik yığınak, bu gerilimin artık söylem düzeyini aştığını gösterdi.

Bu noktada asıl dikkat çeken unsur, ABD’nin iç dinamikleridir. Başkanın söylemleri ile kurumsal yapı arasındaki mesafe açılırken, dış politika kararlarında güç merkezlerinin etkisi daha görünür hale gelmiştir. Bu durum, ABD’de karar alma mekanizmasının tek merkezli değil; parçalı, rekabetçi ve zaman zaman çelişkili işlediğini ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak ortaya çıkan tablo nettir:
ABD, bu dönemde yalnızca rakipleriyle değil, kendi müttefikleriyle de gerilim üreten bir çizgiye kaymıştır. Bu yaklaşım, Avrupa’yı daha bağımsız hareket etmeye zorlamakta ve transatlantik ittifakın temelini sarsmaktadır. Nitekim birçok analizde bu sürecin “Batı ittifakının çözülmesine giden yolun başlangıcı” olabileceği açıkça ifade edilmektedir.

Başkan Trump’ın hedefleri konusunda kararlılığı açıktır; ancak bu hedeflere ulaşma yöntemi, yalnızca uluslararası sistemi değil, doğrudan Amerikan sisteminin kendi iç dengesini de zorlamaktadır.

Bu nedenle mesele artık sadece bir dış politika tercihi değildir.
Mesele, Amerika’nın nasıl yönetildiğidir. Ve bu sorunun cevabı, her zamankinden daha belirsizdir

  

President Donald Trump, as he began his second term, was signaling not just a change in administration, but a fundamental shift in the United States’ understanding of foreign policy.

In this new approach, traditional diplomacy was pushed into the background, while power projection and direct interest-driven actions came to the forefront. The fact that regions rich in energy and strategic resources were addressed within the same framework showed that this shift was not coincidental. The inclusion of Venezuela, Greenland, and Iran in the same equation revealed that U.S. foreign policy was being redefined.

The Venezuela case became the clearest example of this approach. The intervention against the government of Nicolás Maduro raised serious questions in terms of international law. For many analysts, this operation reflected a strategy of achieving results through the use of force and sent a clear message not only to rivals but also to allies.

The Greenland issue, however, brought the crisis directly into the core of the alliance system. The open demand for a territory belonging to Denmark—and even the implicit suggestion of using force—turned this into more than a territorial dispute; it became a test of alliance relations. Within NATO, for the first time, one member openly challenged the sovereignty of another to this extent, creating a serious fracture in the security architecture.

Europe’s response did not take long. Led by Denmark, several European countries increased their military and political coordination to establish a balance. These moves went beyond rhetoric, showing that the tension had escalated into a more concrete strategic level.

At this point, the most striking issue lies within the internal dynamics of the United States. As the gap between presidential rhetoric and institutional structures widened, the influence of different power centers in foreign policy decisions became more visible. This suggests that decision-making in the U.S. is not centralized, but rather fragmented, competitive, and at times contradictory.

The overall picture is clear:
During this period, the United States has shifted toward a line that generates tension not only with its adversaries but also with its own allies. This approach is pushing Europe toward greater strategic autonomy and weakening the foundations of the transatlantic alliance.

President Trump’s determination to pursue his objectives is evident; however, the way these objectives are implemented is putting pressure not only on the international system but also on the internal balance of the American system itself.

     

When the second Trump era is examined through the lens of international relations, and assessed alongside the President’s rhetoric, the question of who truly governs the United States is no longer merely theoretical—it has become directly observable.

Among the key centers of power, the State Department bureaucracy appears to have receded noticeably into the background. Rather than correcting or balancing the President’s statements and actions, it has largely chosen to observe the process. This suggests not only a weakening of traditional diplomatic reflexes, but also a deliberate withdrawal of institutional weight.

The more than thirty intelligence structures, by their very nature, continue to operate away from public visibility. However, instead of making direct public statements, these institutions exert influence through indirect channels and guided analyses. This pattern points to a growing lack of transparency in decision-making processes.

On the Pentagon front, a deeper misalignment is becoming apparent. The gap between political authority and military reality is widening; at times, strategic objectives and operational capacity fail to align. This tension is not merely an internal institutional issue—it has evolved into a structural vulnerability that directly affects the United States’ ability to manage crises.

A similar fragility is evident within the legislative branch. The narrow balance between parties in the House of Representatives has placed the system in an extremely sensitive position. Despite this fragility, the emergence of aggressive political maneuvers against the executive and repeated deadlocks in budget processes indicate that institutional tension is not temporary, but structural.

In the Senate, numerical advantage does not translate into ease of decision-making. Bloc voting behavior and deepening political polarization are slowing legislative processes and constraining the executive’s room for maneuver.

Public support for the President hovers around 40 percent, and even this support is far from homogeneous within his own party. Ideological divisions within the party have become increasingly visible, particularly under the influence of certain factions. The sustainability of this support structure remains highly questionable.

As a result, it is no longer clear who holds power in the United States—and this is not an interpretation, but an observable reality. While political figures remain influential, decision-making mechanisms are no longer concentrated in a single center; instead, they are dispersed across multiple power nodes. The mismatch between White House rhetoric and Pentagon execution, along with the autonomous dynamics of intelligence structures, makes this fragmentation increasingly visible.

This landscape points not to a classic superpower reflex, but to a system in which control is diffused. Inter-institutional coordination is weakening, strategic objectives are becoming blurred, and decisions are either delayed or fail to produce results on the ground. For this reason, even if the United States largely preserves its military capacity, its political effectiveness is eroding. Power still exists—but its sense of direction is clearly diminishing.

That said, this multi-centered structure could, in theory, generate a certain degree of flexibility. The presence of multiple power centers may allow for more layered and alternative strategies, rather than one-dimensional decision-making. However, the current situation suggests that this potential is not being effectively utilized.

The critical breaking point emerges precisely here. The issue is not merely one of leadership; the system itself is struggling to produce coherent, swift, and integrated power. The fragmentation of authority slows decision-making processes and, at times, renders them ineffective.

If this trend continues, the global influence of the United States will not disappear entirely. However, the defining characteristics of a superpower—predictability and reliability—will be significantly eroded.

Put differently:
America remains powerful—but it is no longer predictable.

Formun Üstü

Formun Altı

          

İkinci Trump dönemine uluslararası ilişkiler perspektifinden bakıldığında ve Başkanın söylemleriyle birlikte değerlendirildiğinde, ABD’yi gerçekte kimin yönettiği sorusu artık yalnızca teorik değil, doğrudan gözlemlenebilir bir mesele haline gelmiştir.

Etkin güç odaklarından, Dışişleri bürokrasisi, belirgin biçimde geri planda durmakta; Başkanın söylem ve hamlelerini düzeltmek yerine, süreci izlemeyi tercih etmektedir. Bu durum, geleneksel diplomatik reflekslerin zayıfladığını ve kurumsal ağırlığın bilinçli şekilde geri çekildiğini düşündürmektedir.

Sayısı otuzu aşan istihbarat yapıları ise doğaları gereği görünürlükten uzak kalmayı sürdürmektedir. Ancak bu kurumlar, kamuoyuna doğrudan açıklamalar yapmak yerine dolaylı kanallar ve yönlendirilmiş analizler üzerinden etki üretmektedir. Bu tablo, karar alma süreçlerinin giderek daha az şeffaf hale geldiğine işaret etmektedir.

Pentagon cephesinde ise daha derin bir uyumsuzluk dikkat çekmektedir. Siyasi irade ile askeri gerçeklik arasındaki mesafe açılmakta; stratejik hedefler ile sahadaki kapasite arasında zaman zaman örtüşmeyen yaklaşımlar ortaya çıkmaktadır. Bu gerilim, yalnızca kurum içi bir sorun değil, aynı zamanda ABD’nin kriz yönetimi kabiliyetini doğrudan etkileyen yapısal bir zafiyet haline gelmektedir.

Yasama organında da benzer bir kırılganlık söz konusudur. Temsilciler Meclisi’nde taraflar arasındaki dar denge, sistemi son derece hassas bir noktaya taşımış durumdadır. Bu hassasiyete rağmen yürütmeye karşı sert siyasi hamlelerin gündeme gelmesi ve bütçe süreçlerinin tıkanması, kurumsal gerilimin geçici değil, yapısal olduğunu göstermektedir.

Senato tarafında ise sayısal üstünlük, karar alma kolaylığına dönüşmemektedir. Bloklaşmış oy davranışları ve derinleşen siyasi kutuplaşma, yasama süreçlerini ağırlaştırmakta ve yürütmenin manevra alanını daraltmaktadır.

Başkanın kamuoyu desteği yüzde 40 seviyelerinde seyretmekte; bu destek, kendi partisi içinde dahi homojen bir yapı göstermemektedir. Parti içindeki ideolojik ayrışmalar, özellikle belirli grupların etkisiyle daha görünür hale gelmiş durumdadır. Bu destek yapısının sürdürülebilirliği ise ciddi soru işaretleri barındırmaktadır.

Sonuç olarak Amerika’da gücün kimde olduğu artık net değildir—ve bu bir yorum değil, doğrudan gözlemlenebilen bir durumdur. Siyasi figürler etkili olmaya devam etse de, karar alma mekanizmaları tek bir merkezde toplanmamış; aksine farklı güç odakları arasında dağılmıştır. Beyaz Saray’ın söylemleri ile Pentagon’un uygulamaları arasındaki uyumsuzluk ve istihbarat yapılarının kendi dinamikleriyle hareket etmesi bu parçalanmayı daha görünür kılmaktadır.

Bu tablo, klasik bir süper güç refleksinden ziyade, kontrolün dağıldığı bir yapıya işaret etmektedir. Kurumlar arası koordinasyon zayıflamakta, stratejik hedefler bulanıklaşmakta ve alınan kararlar ya gecikmekte ya da sahada karşılık bulmamaktadır. Bu nedenle ABD, askeri kapasitesini büyük ölçüde korusa bile siyasi etkinlik açısından aşınmaktadır. Güç hâlâ vardır, ancak yön duygusu belirgin biçimde zayıflamaktadır.

Bununla birlikte, bu çok merkezli yapı teorik olarak belirli bir esneklik de üretebilir. Farklı güç odaklarının varlığı, tek boyutlu karar alma süreçleri yerine daha katmanlı ve alternatifli stratejilerin oluşmasına imkân tanıyabilir. Ancak mevcut tablo, bu potansiyelin etkin bir şekilde kullanılamadığını göstermektedir.

Asıl kırılma noktası da tam olarak burada ortaya çıkmaktadır. Sorun yalnızca liderlik meselesi değil; sistemin kendisi tutarlı, hızlı ve bütüncül bir güç üretmekte zorlanmaktadır. Gücün parçalanması, karar alma süreçlerini yavaşlatmakta ve zaman zaman işlevsiz hale getirmektedir.

Bu eğilim devam ettiği takdirde, ABD’nin küresel etkisi tamamen ortadan kalkmayacaktır. Ancak bir süper gücün asıl belirleyici unsuru olan öngörülebilirlik ve güvenilirlik ciddi biçimde aşınacaktır.

Başka bir ifadeyle:
Amerika hâlâ güçlü—ama artık öngörülebilir değil.

Formun Üstü

Formun Altı